Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

ऋषय ऊचुः । कथं त्रैविक्रमी मृर्त्तिरागतेयं धरातले । कलान्यासाच्च कृष्णत्वं कदेयं प्राप्तवत्यथ

ṛṣaya ūcuḥ | kathaṃ traivikramī mṛrttirāgateyaṃ dharātale | kalānyāsācca kṛṣṇatvaṃ kadeyaṃ prāptavatyatha

仙人たちは言った。「このトリヴィクラマの御姿はいかにして地上に顕現したのか。さらに、いかなる神的分分の安置・移注(カラー・ニャーサ)によって、のちにクリシュナたる境地を得たのか。」

ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
त्रैविक्रमीTrivikrama-related
त्रैविक्रमी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैविक्रमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘belonging to Trivikrama/connected with Trivikrama’
मूर्तिःform, embodiment
मूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
आगताcame
आगता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे ‘having come’
इयम्this
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
धरातलेon the surface of the earth
धरातले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धरायाः तलम्)
कलान्यासात्from the placing/assignment of parts (kalās)
कलान्यासात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootकला-न्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कलानां न्यासः)
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
कृष्णत्वम्Krishna-ness, blackness/identity as Krishna
कृष्णत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्णत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भाववाचक-प्रत्यय (त्व)
कदाwhen
कदा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक कालवाचक अव्यय (when?)
इयम्this (she/it)
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
प्राप्तवतीobtained
प्राप्तवती:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्तवत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘has obtained’
अथthen, now
अथ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर/प्रसङ्गे (then/now)

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Dvārakā (contextual)

Type: kshetra

Listener: Prahlāda (implied respondent in next verse)

Scene: A circle of sages seated in a tīrtha-āśrama, hands raised in respectful questioning; behind them a faint visionary overlay of Trivikrama’s cosmic stride dissolving into the youthful Kṛṣṇa form, suggesting ‘kalā-nyāsa’.

T
Trivikrama
K
Kṛṣṇa
K
kalā-nyāsa

FAQs

Sacred forms (mūrtis) are treated as living manifestations whose presence and identity are explained through divine will and theological causality.

The question arises within Dvārakā Māhātmya, framing Dvārakā as the locus where divine forms and histories become accessible to devotees.

None directly; the verse introduces doctrinal explanation (how a mūrti manifests and receives kalā-nyāsa).