Adhyaya 38

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कुंडं तु शिवलिंगाख्यं ततो गच्छेन्महीपते । यत्र सा जाह्नवी गुप्ता तिष्ठते भूपसत्तम

プラスタヤは言った。「それから、地の主よ、『シヴァリンガ』と呼ばれる池へ赴くがよい。そこにはジャーフナヴィー（ガンガー）が秘してとどまっている。おお最勝の王よ。」

Verse 2

तस्यां स्नातो नरः सम्यक्सर्वतीर्थफलं लभेत् । मुच्यते पातकात्कृत्स्नादाजन्ममरणांतिकात्

そこで正しく沐浴する者は、あらゆるティールタ（聖地）の果報を得て、生死の終わりに至るまで続く罪をも含め、すべての罪から解き放たれる。

Verse 3

ययाति रुवाच । किमर्थं तत्र सा गुप्ता जाह्नवी तिष्ठते विभो । कस्मिन्काले समायाता परं कौतूहलं हि मे

ヤヤーティは言った。「いかなる理由で、そのジャーフナヴィー（ガンガー）はあそこに隠れて留まっているのですか、尊き御方よ。いつそこへ来たのですか。私の好奇心はまことに大きいのです。」

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । यदा प्रसादितो देवैर्भगवान्वृषभध्वजः । अर्बुदेऽस्मिन्सदा स्थेयमचलेन त्वया विभो

プラスタヤは言った。「諸天が牛旗を掲げる主（シヴァ）を歓喜させ奉ったとき、ああ大いなる御方よ、主はこう祈り願われた。『このアルブダに、常にとどまり給え。堅固にして不動なるままに。』」

Verse 5

तत्र संस्थापिते लिंगे स्वयं देवेन शंभुना । यत्पातितं पुरा लिंगं वालखिल्यैर्महर्षिभिः

「そこで、シャンブ（シヴァ）自らがリンガを स्थापितしたとき、それはまさに、はるか昔に大聖仙ヴァーラキリヤたちによって倒されたそのリンガであった……」

Verse 6

अतिकोपसमायुक्तैः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तदा देवेन प्रतिज्ञातं सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

「ある折、ある理由によって激しい怒りに満たされた主は、そのとき三天に住まう者すべて（神々）の前で誓願を立てられた。」

Verse 7

अचले तु मयात्रैव स्थातव्यं नात्र संशयः । ततः कालेन महता वसतस्तस्य तत्र च

「だがこの山において、まさにここに留まらねばならぬ――疑いはない。」こうして長い時が過ぎても、彼はなおその地に住み続けていた……

Verse 8

अचलेश्वररूपस्य गंगा चित्ते व्यजायत । कथं नित्यं तया सार्द्धं भविष्यति समागमः

アチャレーシュヴァラの姿を取った彼の心に、ガンガーが湧き起こった。「いかにして彼女と常に相まみえることができようか。」

Verse 9

अथ जानाति नो गौरी मानिनी परमेश्वरी । तस्यैवं चिन्तयानस्य बहुशो नृपसत्तम

そのとき、誇り高き至上の女神ガウリーは（彼の思い）を知った。彼がそのように幾度も思案しているとき、王の中の最勝者よ……

Verse 10

उपायं सुमहद्ध्यात्वा जाह्नवीसंगसंभवम् । तेनादिष्टा गणाः सर्वे नंदिभृङ्गिपुरःसराः

ジャーフナヴィー（ガンガー）との合一を成就させるための、きわめて大いなる方策を思い定め、ナンディンとブリンギンを先頭として、すべてのガナたちに命じた。

Verse 11

अभिप्रायोऽस्ति मे कश्चिज्जलाश्रयव्रतोद्भवः । क्रियतामुत्तमं कुण्डमस्मिन्पर्वतरोधसि

「我には一つの意図がある。水に住する誓戒（ヴラタ）より生じたものだ。この山の斜面／土手に、最上のクンダ（聖なる池）を造れ。」

Verse 12

तत्राहं जलमध्यस्थः स्थास्यामि जलतत्परः । तच्छ्रुत्वा त्वरितं चक्रुर्गणाः कुण्डमनेकशः

「そこにて我は水のただ中に立ち留まり、水に心を捧げて住まわん。」これを聞くや、ガナたちは急ぎ、多様な工夫をもってクンダを力を尽くして築いた。

Verse 13

स्वच्छोदकसमाकीर्णं सुतीर्थं सुसुखावहम् । ततो गौरीमनुज्ञाप्य जाह्नवीसंगलालसः

澄みきった水に満ち、すぐれたティールタとして大いなる安らぎをもたらす。ついでガウリーの許しを得て、ジャーフナヴィー（ガンガー）との合一を切に願い…

Verse 14

व्रतव्याजेन देवेशो विवेश तदनन्तरम् । चिन्तयामास तत्रस्थो गंगां त्रैलोक्यपाविनीम्

ついで神々の主は、誓戒（ヴラタ）を守るという口実のもと水に入った。そこに留まり、三界を浄めるガンガーを観想し始めた。

Verse 15

सा ध्याता तत्क्षणात्तत्र शिवेन सह संगता । एवं स भगवांस्तत्र जाह्नवीं भजते सदा

彼女が観想されるや否や、その瞬間にそこへ現れ、シヴァと結び合った。かくしてその地において、福徳なる主は常にジャーフナヴィー（ガンガー）を敬い奉る。

Verse 16

व्रतव्याजेन राजेन्द्र न तु गौरी व्यजानत । कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो भगवान्मुनिः । कैवल्यज्ञानसंपन्नस्तत्रायातः परिभ्रमन्

王の中の最勝者よ、この誓戒（ヴラタ）という口実によって、ガウリーは真に起こっていることを見抜かなかった。やがて時が経ち、解脱（カイヴァリヤ）へ導く智を具えた尊き聖仙ナーラダが、遍歴の途上その地に到来した。

Verse 17

स तु दृष्ट्वा महादेवं जलस्थं व्रतधारिणम् । कामजैरिंगितैर्युक्तं तत्राऽसौ विस्मयान्वितः

ナーラダは、水中に立ちて誓戒を保つマハーデーヴァを見た。しかし欲より生じた身ぶりが現れており、彼はその場で驚嘆に満たされた。

Verse 18

वक्त्रनेत्रविकारोऽयं किमस्य व्रतधारिणः । ईदृक्कामसमायुक्तस्ततो ध्यानस्थितो मुनिः

「誓戒を守るこの方の、顔と眼になぜこのような変化があるのか。かくも欲に満たされて—」そう思い、聖仙は禅定に入った。

Verse 19

अथाऽपश्यद्ध्यानदृष्ट्या गंगासक्तं महेश्वरम् । गौर्या भयेन सव्याजं ततो विस्मयमागतः

やがて禅定より生じた眼で、彼はガンガーに執するマヘーシュヴァラを見た。さらにそれが、ガウリーを恐れての口実を伴う振る舞いであると知り、いよいよ驚嘆した。

Verse 20

तदा स कथयामास सर्वं हरविचेष्टितम्

そのとき彼は、ハラの振る舞いの一切を余すところなく語った。

Verse 21

ततो देवी त्वरायुक्ता ययौ यत्र महेश्वरः । आताम्रनयना रोषाद्वेपमाना मुहुर्मुहुः

それから女神は急ぎ、マヘーシュヴァラのいる所へ向かった。怒りにより眼は朱に染まり、身は幾度も震えた。

Verse 22

तां दृष्ट्वा कोपसंयुक्तां समायातां महेश्वरीम् । उवाच जाह्नवी भीता ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

怒りに満ちて近づき来るマヘーシュヴァリーを見て、ジャーフナヴィーは恐れ、天眼によって事情を悟り、言葉を発した。

Verse 23

आवयोः संगमे देवी नारदेन निवेदिता । सेयं रुष्टा समायाति कुरुष्व यदनन्तरम्

「女神よ、我らの逢瀬はナーラダによって告げられました。彼女は怒ってここへ来ています。今こそ次になすべきことをなされよ。」

Verse 24

श्रीमहादेव उवाच । कर्त्तव्यं जाह्नवि श्रेयः पुरो गत्वा नगात्मजाम् । अत्यर्थं मानिनी ह्येषा साम्ना च वशवर्तिनी

シュリー・マハーデーヴァは言った。「ジャーフナヴィーよ、汝が先に進み、山の娘（パールヴァティー）に近づくのが最善である。彼女はきわめて自尊心が強いが、柔らかな宥和の言葉によって心を得られる。」

Verse 25

तत्क्षणाज्जायते साध्वी तस्मात्सामपरा भव । नो चेच्छापं मया सार्धं तव दास्यत्यसंशयम्

「その瞬間に彼女はたちまち和らぐ。ゆえに宥和に専心せよ。さもなくば、我は汝に必ず呪いを与えるであろう、疑いなし。」

Verse 26

एवमुक्ता च रुद्रेण जाह्नवी नृपसत्तम । कुण्डान्निर्गत्य सा गंगा सम्मुखं प्रययौ तदा

かくしてルドラに告げられると、王の中の最勝者よ、ジャーフナヴィー—すなわちガンガー—は聖なる池より出で、その時まっすぐ前へ進み、彼女に会いに行った。

Verse 27

प्रत्युद्ययौ सलज्जा च कृतांजलिपुरःसरा । प्रणम्य शिरसा चेयं ततः प्राह स्वलंकृता

彼女ははにかみつつ前へ進み、両手を合掌（アンジャリ）して胸前に捧げた。頭を垂れて礼拝し、飾りをまとったまま、やがて語り始めた。

Verse 28

पुराऽहं तव कांतेन निपतन्ती नभस्तलात् । धृता देवि तवा प्येतद्विदितं नृपतेः कृते

「以前、わたしが天より落ちかけたとき、あなたの愛し人がわたしを支えてくださいました。おおデーヴィーよ、このこともあなたはご存じです――王が理解するために。」

Verse 29

भगीरथाभिधानस्य ततः स्नेहो व्यवर्धत । आवयोस्तव भीत्या च नाभूत्क्वापि समागमः

「その後、バギーラタと名づけられた方への情は増してゆきました。けれどもあなたを畏れるがゆえに、わたしたちがどこかで逢うことは一度もありませんでした。」

Verse 30

अधुना तव वाक्येन जानेऽहं न सुरेश्वरि । समाहूताऽस्मि रुद्रेण किं वा स्वच्छन्दतः शुभे

「しかし今、あなたのお言葉によって、神々の女王よ、わたしは悟りました。わたしはルドラに召されたのでしょうか――それとも、吉祥なるお方よ、わたしは自らの自由意志で来たのでしょうか。」

Verse 31

त्रैलोक्यस्य प्रभुरयं तन्निष्क्रम्य कथञ्चन । तस्मादत्रैव संप्राप्ता सत्यमेतन्मयोदितम्

「この御方は三界の主。わたしは何らかのかたちでこの御方より出でたゆえ、ここに到来しました。わたしの言葉は真実です。」

Verse 32

पुलस्त्य उपाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ततो देवी प्रहर्षिता । प्रोवाच मधुरं वाक्यं सत्यमेतत्त्व योदितम्

プラスタヤは言った。彼女の言葉を聞いて女神は歓喜し、甘美な声で語った。「あなたの言ったことは、まことに真実である。」

Verse 33

तस्माद्वरय भद्रं ते वरं मत्तो यथेप्सितम् । मुक्त्वैकं पतिधर्म्मत्वे मम कांतं महेश्वरम्

「ゆえに選びなさい—汝に吉祥あれ—望むままに我より一つの恩寵を。されど一事のみ除く。妻の法において、我が愛しきマヘーシュヴァラを我より引き離すことを求めてはならぬ。」

Verse 34

गंगोवाच । अपि दौर्भाग्ययुक्ताऽहं भार्या जाताऽस्मि शूलिनः । तस्मादेकं दिनं देहि क्रीडनार्थमनेन तु

ガンガーは言った。「たとえ不運の印を負う身であっても、私は三叉戟を執る主の妻となりました。ゆえに、ただ一日だけお与えください。御方と戯れ楽しむために。」

Verse 35

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यामहोरात्रं सुरेश्वरि । शिवकुंडं तथास्त्वेतन्मया यस्मात्समावृतम्

「神々の女王よ、チャイトラ月の白分の十三日、その昼夜のあいだ、この地は『シヴァ・クンダ』と知られるがよい。われがこれを覆い隠したゆえである。」

Verse 36

शिवगंगाभिधानं च तस्मात्कुण्डं धरातले । ख्यातिं यातु प्रसादेन तव पर्वतनंदिनि

「ゆえに地上において、その池は『シヴァガンガー』と呼ばれるがよい。山の娘よ、汝の恩寵により、広く名声を得んことを。」

Verse 37

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति सा देवी प्रोच्य गंगां महानदीम् । ततो विसर्जयामास तामालिंग्य मुहुर्मुहुः

プラスタヤは言った。「そのとおりに」と女神は大河ガンガーに告げ、そして幾度も抱きしめてから、彼女を送り出した。

Verse 38

गतायामथ गंगायामधोवक्त्रं सुलज्जितम् । पाणौ गृह्य ययौ रुद्रं भ्रममाणा गृहं प्रति

ガンガーが去ると、恥じらう女神は顔を伏せ、ルドラの手を取り、振り返って住まいへと向かった。

Verse 39

एवमेतत्पुरावृत्तं तस्मिन्कुण्डे नराधिप । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चतुर्द्दश्यां समाहितः

「王よ、かの池において古えにこのようなことが起こった。ゆえに、あらゆる努力を尽くし、月の第十四日（チャトゥルダシー）には戒を守り、心を一つにせよ。」

Verse 40

शुक्लायां चैत्रमासे तु स्नानं तत्र समाचरेत् । सांनिध्याद्देवदेवस्य गंगायाश्च नृपोत्तम

「チャイトラ月の白分には、そこで沐浴の行をなすべし、王の中の最勝者よ。諸神の神（シヴァ）とガンガーの臨在があるゆえである。」

Verse 41

यत्र संक्षयमायाति सर्वं तत्राशुभं कृतम् । तत्र यो वृषभं दद्याद्ब्राह्मणाय नृपोत्तम । तद्रोमसंख्ययास्वर्गे स पुमान्वसति ध्रुवम्

「あらゆる不吉の業が滅び尽くすその地において、王の中の最勝者よ—そこでバラモンに牡牛を施す者は、その牡牛の身の毛の数に等しい年月、必ず天界に住する。」