Adhyaya 32

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । महाविनायकं गच्छेत्ततः पार्थिवसत्तम । यस्मिन्दृष्टे नृणां सद्यो निर्विघ्नत्वं प्रजायते

プラスタヤは言った。「それから、王の中の最勝者よ、マハーヴィナーヤカへ赴くべきである。彼を拝するや、人々はただちに障りなき境地を得る。」

Verse 2

ययातिरुवाच । कथं महत्त्वमगमत्पूर्वं तत्र विनायकः । कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ सर्वं विस्तरतो वद

ヤヤーティは言った。「かの地のヴィナーヤカは、昔いかにしてその大いなる威徳を得たのか。いつの時に起こったのか、婆羅門の最勝者よ。すべてを詳しく語ってくれ。」

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । पुरोद्वर्त्तनजं लेपं गृहीत्वा नृप पार्वती । विनोदार्थं चकाराथ बालकं सुकुमारकम्

プラースティヤは言った。「王よ、パールヴァティーは身に擦り塗った（ウドヴァルタナ）その練り香を取り、戯れのために、柔らかく繊細な男児を形づくった。」

Verse 4

लेपाभावाच्छिरोहीनं शेषांगावयवं नृप । यथोक्तं निर्मयित्वा तं स्कन्दं वाक्यमथाब्रवीत्

王よ、練り香が足りなかったため、頭のないまま、しかし他の肢体は整えて造った。意のままに形づくると、彼女はスカンダに言葉をかけた。

Verse 5

लेपमानय भद्रं ते शिरोऽर्थं स्कन्द सत्वरम् । येनायं पुत्रको मे स्याद्भ्राता ते परदुर्जयः

「スカンダよ、愛しき者よ、頭のために練り香を急いで持って来なさい。そうすればこの子は我が子となり、汝の弟となり、敵に屈せぬ者となろう。」

Verse 6

ततो गौरीसमादेशाल्लेपालब्धौ नृपोत्तम । मत्तं गजवरं दृष्ट्वा शिरस्तस्य समानयत्

それからガウリーの命により、練り香が得られると、王の中の最勝者は、発情して猛る最上の象を見て、その頭を持ち帰った。

Verse 7

तस्मिन्नियोजयामास गात्रे लेपसमुद्भवे । महद्धीदं शिरो भावि पुत्र कस्मात्त्वयाऽहृतम्

彼女はそれを、練り香から生じた身体に据え付けた。「我が子よ、この頭はまことに大きい。なぜ汝はこのようなものを持ち来たのか。」

Verse 8

ब्रुवंत्याश्चापि पार्वत्या मा मेति च मुहुर्मुहुः । न्यस्ते शिरसि तद्गात्रे दैवयोगान्नराधिप

パールヴァティーが幾度も「それではない、だめです」と繰り返していたにもかかわらず、その頭がその身に据えられたとき――宿命の神秘なるはたらきによって、王よ――

Verse 9

विशेषान्नायकत्वं च गात्रेभ्यः समजायत । बालकप्रतिमं कान्तं सर्वलक्षणलक्षितम्

そして特別な結果として、その肢体から統率の威徳が生じた。彼は愛らしい幼子のように現れ、あらゆる吉祥の相を具えていた。

Verse 10

त्रिगंभीरं चतुर्हस्तं सप्तरक्तं महीपते । षडुन्नतं पञ्चदीर्घं पश्चसूक्ष्मं सुसुन्दरम्

王よ、（その御姿は）三重の深みをたたえ、四臂を具え、七重の紅に輝き、六つの隆起、五つの長さ、五つの繊妙を備えて、ことのほか麗しかった。

Verse 11

त्रिविस्तीर्णं महाराज दृष्ट्वा गौरी सुविस्मिता । सजीवं कारयामास स्वशक्त्या शक्तिरूपिणी

大王よ、三重に広がるその姿を見て、ガウリーは大いに驚嘆した。シャクティそのものなる彼女は、自らの力によって彼に生命を与えた。

Verse 12

स सजीवः कृतो देव्या समुत्तस्थौ च तत्क्षणात् । आदेशं याचयामास विनयानतकन्धरः

女神によって命を得るや、彼はその瞬間に起き上がった。謙遜して首を垂れ、彼女の御命令を乞い願った。

Verse 13

तं दृष्ट्वा चाद्भुताकारं प्रोक्त्वा पुत्रं मुहुर्मुहुः । शंभोः सकाशमनयत्प्रहृष्टेनान्तरात्मना

その驚くべき御姿を見て、彼女は幾度も「わが子よ」と呼び、内なる心を歓喜で満たしつつ、彼をシャンブ（Śambhu）の御前へと導いた。

Verse 14

ततोऽब्रवीत्सुतं देव ममैव गात्रलेपजम् । देहि देव वरानित्थं महत्त्वं येन गच्छति

それから彼女は神に申し上げた。「この子は、わが身に塗った香膏より生まれました。おおデーヴァよ、どうか彼に加護の賜物を授け、偉大さへと至らせてください。」

Verse 15

श्रीभगवानुवाच । शरीरस्थं शिरो मुख्यं यस्मात्पर्वतनन्दिनि । महत्त्विदं शिरः प्रोक्तं त्वया स्कन्देन योजितम्

福徳なる主は仰せになった。「身体のうちで頭こそ最も尊き部分であるゆえ、山の娘（Parvatanandinī）よ、この『頭』は偉大であると宣言された。これは汝がスカンダ（Skanda）と共に据え合わせたのである。」

Verse 16

विशेषान्नायकत्वं च गात्रे चास्य यतः स्थितम् । महाविनायको ह्येष तस्मान्नाम्ना भविष्यति

「さらに、比類なき導きの力がその肢体と存在そのものに宿るがゆえに、彼はまことにマハーヴィナー ヤカ（Mahāvināyaka）と名づけられるであろう。」

Verse 17

गणानां चैव सर्वेषामाधिपत्यं नगात्मजे । अस्य दत्तं मया यस्माद्भविष्यति गणाधिपः

「また、すべてのガナ（Gaṇa）を統べる主権を、山の娘よ、我は彼に授けた。ゆえに彼はガナーディパ（Gaṇādhipa）、すなわちガナの主となるであろう。」

Verse 18

सर्वकार्येषु ये मर्त्याः पूर्वमेनं गणाधिपम् । स्मरिष्यंति न वै तेषां कार्यहानिर्भविष्यति

あらゆる営みにおいて、まずこのガナたちの主（ガナーディパティ）を念ずる人々には、まことにその業に失敗も損失も起こらない。

Verse 19

ततोऽस्य प्रददौ स्कन्दः प्रक्रीडार्थं कुठारकम् । तदेव चायुधं तस्य सुप्रियं हि सदाऽभवत्

それからスカンダは遊びのために小さな斧を授けた。するとその器具こそが、以後いつも彼の愛する武器となった。

Verse 20

ततो गौरी ददौ भोज्यपात्रं मोदकपूरितम् । पुत्रस्नेहात्स तत्प्राप्य लास्यमेवं तदाऽकरोत्

それからガウリーは、モーダカで満たされた食の鉢を授けた。母の慈愛ゆえに、それを受け取るや、彼はその時たちまち戯れの舞を舞った。

Verse 21

तस्य भक्ष्यस्य गन्धेन निष्क्रान्तो मूषको बिलात् । भक्षणाच्चामरो जातस्तस्य वाह्यो व्यजायत

その甘味の香りに誘われて、鼠が穴から出て来た。さらにそれを食したことで敏捷となり、かくして彼の乗り物（ヴァーハナ）として生まれた。

Verse 22

पुलस्त्य उवाच । महाविनायको ह्येवं तत्र जातो मही पते । तस्मिन्दृष्टे च यत्पुण्यं तत्त्वमेकमनाः शृणु

プラスタヤは言った。「このようにして、マハーヴィナーヤカはそこに生まれたのだ、地の王よ。今や心を一点に定めて聞け、彼を拝見することによって得られる功徳を。」

Verse 23

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि यत् । करोति मानवो राजंस्तस्मात्पापात्प्रमुच्यते

王よ、人が幼少の時、若き時、あるいは老年に犯したいかなる罪も、この聖なる邂逅によってその罪より解き放たれる。

Verse 24

माघमासे सिते पक्षे चतुर्थ्यां समुपोषितः । यस्तं पश्यति वाग्ग्मी स सर्वज्ञश्च प्रजायते । तस्याग्रे सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकपूरितम्

マ―ガ月の白分、第四日（チャトゥルティー）に正しく斎戒して彼を拝する者は、雄弁となり、また遍く知る智慧を得る。彼の前には、澄みきった水で満たされた非常に大きな池がある。

Verse 25

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या यः पश्यति विनायकम् । तस्यान्वयेऽपि सर्वज्ञा जायन्ते मानवा नृप

王よ、そこで沐浴し、信愛をもってヴィナーヤカ（ガネーシャ）を拝する者には、その家系にさえ遍知の人々が生まれる。

Verse 26

गणानां त्वेति मंत्रेण कृत्वा वै त्रिः प्रदक्षिणम् । यस्तं पश्यति राजेन्द्र दुरितं न स पश्यति

王の中の最勝者よ、「gaṇānāṃ tvā…」に始まる真言を唱えつつ三度右繞（プラダクシナ）し、その後に彼を拝する者は、罪と災厄という不幸をもはや見ない。

Verse 27

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तं प्रपश्येद्विनायकम् । य इच्छेत्सकलान्कामानिह लोके परत्र च

ゆえに、この世と来世においてあらゆる願いの成就を望む者は、あらん限りの努力を尽くして、そのヴィナーヤカを求め、拝すべきである。

Verse 28

गृहस्थोऽपि च यो भक्त्या स्मरेत्कार्य उपस्थिते । अविघ्नं तस्य तत्सर्वं संसिद्धिमुपगच्छति

たとえ家住の者であっても、事が起こるとき信愛をもってヴィナー ヤカ（ガネーシャ）を念ずれば、その一切は障りなく進み、完全な成就に至る。

Verse 29

प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः स्मरेद्देवं विनायकम् । तस्य तद्दिनजातानि सिद्धिं कृत्यानि यांति हि

朝に起きて神ヴィナー ヤカ（ガネーシャ）を念ずる者には、その日に生じる諸々の営みがまことに成就へと向かう。

Verse 30

विवाहे कलहे युद्धे प्रस्थाने कृषिकर्मणि । प्रवेशे च स्मरेद्यस्तु भक्तिपूर्वं विनायकम् । तस्य तद्वांछितं सर्वं प्रसादात्तस्य सिद्ध्यति

婚礼において、争いにおいて、戦いにおいて、旅立ちにおいて、農の務めにおいて、また入場のとき—信愛をもってヴィナー ヤカ（ガネーシャ）を念ずる者には、その御加護により望むことすべてが成就する。

Verse 31

महाविनायकीं शांतिं यः करोति समाहितः । न तं प्रेता ग्रहा रोगाः पीडयंति विनायकाः

心を一つに定めて「マハーヴィナー ヤキー」の鎮静（シャーンティ）儀礼を修する者は、プレータの祟りも、凶星の障りも、病も、その身を悩ますことがない。

Verse 32

ययातिरुवाच । महावैनायिकीं शांतिं वद मे मुनिसत्तम । के मंत्राः किं विधानं च परं कौतूहलं हि मे

ヤヤーティは言った。「おお、牟尼の中の最勝者よ。大いなるヴィナー ヤカの鎮静儀礼（マハーヴァイナー ヤキー）について語ってください。いかなる真言を用い、いかなる作法で行うのですか。私は強い求知の思いに満ちています。」

Verse 33

पुलस्त्य उवाच । शुक्लपक्षे शुभे वारे नक्षत्रे दोषवर्जिते । श्रेष्ठचंद्रबले शांतिं गणेशस्य समाचरेत्

プラスタヤは言った。「白分（明るい半月）の吉日、瑕なき宿（ナクシャトラ）のもと、月の力が最上となる時—ガネーシャのために、しかるべく鎮静の儀（シャーンティ）を修すべきである。」

Verse 34

पूर्वोत्तरे समे देशे कृत्वा वेदिं च मंडपम् । मध्ये चाष्टदलं पद्मं गृह्यसूत्रं प्रयोजयेत्

北東の平らな地にヴェーディ（祭壇）とマンダパ（儀礼の堂）を設け、中央には八弁の蓮華を配し、グリヒヤ・スートラの作法を儀軌として用いるべきである。

Verse 35

इन्द्रादिलोकपालांश्च दिक्षु सर्वासु भूपते । गणेशपूर्विकाश्चापि मातरश्च विशेषतः

王よ、あらゆる方角においてインドラをはじめとするローカパーラ（方位護持神）を招き礼拝せよ。さらに殊に、障碍を除くため先にガネーシャを立て、母神群（マートリカー）を供養すべきである。

Verse 36

गंधपुष्पोपहारैश्च यथोक्तैर्बलिविस्तरैः । श्वेतवस्त्रयुगच्छन्नं कलशं जलपूरितम्

香と花の供物、また説かれたとおりのバリ供（供献）の配列をもって、水を満たしたカラシャを用意し、白布二枚で覆うべきである。

Verse 37

तस्यैव पूर्वदिग्भागे सहिरण्यं फलान्वितम्

その東の方位に、それを黄金とともに置き、さらに果実を添えるべきである。

Verse 39

विनायकं समुद्दिश्य पुरः कुण्डे करात्मके । चतुरस्रे योनियुते मेखलाभिर्विभूषिते

ヴィナーヤカに向けて儀礼を捧げ、前方に設けた火壇にて行うべし。正しい寸法により作られ、方形で、ヨーニ台座を備え、周囲の区画線（メーカラー）で荘厳されている。

Verse 40

मधुदूर्वाक्षतैहोमैर्ग्रहहोमादनंतरम् । गणानां त्वेति मंत्रेण दशसाहस्रिकस्तथा

グラハ・ホーマの後、蜂蜜・ドゥールヴァ草・アクシャタ（欠けぬ米）をもってホーマ供物を捧げるべし。さらに「gaṇānāṃ tvā…」の真言により、一万回の数（誦持／供献）を同様に行う。

Verse 41

कार्यो वै पार्थिवश्रेष्ठ कार्यश्चोदङ्मुखैर्द्विजैः । चतुर्भिश्चतुरै राजन्पीतवस्त्रानुलेपनैः

王の中の最勝よ、この作法はまことに行われるべきである。北に面したバラモンたちが執り行い、四人とも儀礼に巧みで、黄衣をまとい、黄の塗香を施す。

Verse 42

पीतांबरधरैश्चैव धृतहेमांगुलीयकैः । ततो होमावसाने तु यजमानं नृपोत्तम

また彼らは黄衣をまとい、指には金の指輪を着けるべし。次いでホーマの終わりに、王の中の最勝よ、（彼らは）施主たる祭主（ヤジャマーナ）に…

Verse 43

मृगचर्मोपरिस्थं च मंत्रैरेभिर्विधानतः । स्नापयेत्प्राङ्मुखं शांतं शुक्लवस्त्रावगुंठितम्

祭主を鹿皮の上に座らせ、これらの真言をもって規定の作法に従い、東に面した安らかな祭主を沐浴させるべし。白布により覆い隠して行う。

Verse 44

इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यः सुपुष्करे । श्रीसूक्तसहितं विष्णोः पावमानं वृषाकपिम्

（誦せよ）「Imaṃ me」――おおガンガーよ、おおヤムナーよ、おお五つの河よ、おおスプシュカラよ――Śrī-sūkta とともに；さらに、ヴィシュヌの浄化の讃歌 Pāvamāna と、讃歌 Vṛṣākapi も誦せよ。

Verse 45

सम्यगुच्चार्य विघ्नानां ततो नाशं प्रपद्यते । ग्रहाः सौम्यत्वमायांति भूता नश्यंति तत्क्षणात्

これらを正しく唱えるなら、障碍はただちに滅びへと至る。諸惑星は穏やかに吉となり、害をなす霊はその瞬間に消え失せる。

Verse 46

आधयो व्याधयो रौद्रा दुष्टरोगा ज्वरादयः । प्रणश्यंति द्रुतं सर्वे तथोत्पाताः सुदारुणाः

心の悩みと身の病—荒ぶる疾患、悪しき病、熱病など—はことごとく速やかに滅する。さらに、いかに凄惨な凶兆と災厄であっても払い除けられる。

Verse 47

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । विनायकस्य माहात्म्यं महत्त्वं शांतिकं तथा

これらすべてを、汝が我に問うたとおり余すところなく説き明かした。すなわち、ヴィナーヤカの栄光、その偉大さ、そして śānti（鎮静・安寧）を授ける力である。

Verse 48

यश्च कीर्त्तयते सम्यक्चतुर्थ्यां सुसमाहितः । शृणोति वा नृपश्रेष्ठ तस्याऽविघ्नं सदा भवेत्

そして、チャトゥルティー（聖なる月の第四日）に、深く心を統一してこれを正しく唱える者—あるいはただ聴聞する者でさえも、王の中の最勝よ—その者には常に障碍なき道が開かれる。

Verse 49

यंयं काममभिध्यायन्यजेच्चेदं समाहितः । तत्तदाप्नोति नूनं च गणनाथप्रसादतः

人がいかなる願いを心に念じ、心を定めてこの礼拝を行うなら、まさにその願いの成就を必ず得る――ガナナータ（ガナたちの主）の御加護によって。