Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

अत्र कोटिगुणं जातं सुवर्णं यत्पुरातनम् । पश्चात्तापस्त्वया भूरि कृतो यद्द्रव्यनाशने

Transliteration

atra koṭiguṇaṃ jātaṃ suvarṇaṃ yatpurātanam | paścāttāpastvayā bhūri kṛto yaddravyanāśane

Translation

「ここでは、かつての黄金が一倶胝倍にも増えた。そして財の喪失を思い、汝が深く悔いたゆえに……」

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• कोटि-गुणम्: a crore-fold (multiplied)
• कोटि-गुणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा विभक्ति; एकवचन; विशेषण (acc./nom. sg. neut.)

• जातम्: arisen/produced
• जातम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (past participle: 'arisen/produced')

• सुवर्णम्: gold
• सुवर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• पुरातनम्: ancient/old
• पुरातनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरातन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन; विशेषण

• पश्चात्तापः: repentance
• पश्चात्तापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पश्चात्ताप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया? (न); तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental sg.)

• भूरि: much/greatly
• भूरि: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; परिमाणवाचक (adverb: 'much/greatly')

• कृतः: done/made
• कृतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; कर्मणि/भावे (past participle: 'done')

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धसूचक

• द्रव्य-नाशने: in the destruction of wealth
• द्रव्य-नाशने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन (locative sg.); अधिकरण

Speaker

Aśarīriṇī Vāk (disembodied voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (multiplying spot)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The unseen voice reveals that the lost gold has become a crore-fold here; the king’s remorse is shown as a turning point—hands folded, tears restrained, awe on faces.

Characters & Entities

• Sumati
• Kanakhala Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a tīrtha, sincere intention and repentance can transmute apparent loss into multiplied spiritual (and narrative) gain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kanakhala tīrtha, depicted as a place where offerings become extraordinarily fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, to maintain sincerity in dāna and cultivate remorse for lapses; the verse emphasizes the fruit rather than a procedure.