Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तस्मात्संख्या च संजाता तथैवाकल्पितस्य च । येऽत्र श्रद्धासमायुक्ताः सुवर्णैर्नृपसत्तम । यत्नाच्छ्राद्धं करिष्यंति सुवर्णं च विशेषतः

Transliteration

tasmātsaṃkhyā ca saṃjātā tathaivākalpitasya ca | ye'tra śraddhāsamāyuktāḥ suvarṇairnṛpasattama | yatnācchrāddhaṃ kariṣyaṃti suvarṇaṃ ca viśeṣataḥ

Translation

それゆえ、意図せぬことさえも、ここでは数え入れられる。おお最勝の王よ、信心を携えてここに来たり、努めてシュラッダ（śrāddha）を修し、とりわけ黄金を供養する者は—

Word by Word

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन (ablative sg.)

• संख्या: number/count
• संख्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• संजाता: has arisen
• संजाता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) + सम् (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; (past participle: 'arisen/come into being')

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: 'thus/so')

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• अकल्पितस्य: of the unimagined
• अकल्पितस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अकल्पित (प्रातिपदिक; √कॢप् + क्त, नञ्-पूर्वक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी विभक्ति; एकवचन; विशेषण (gen. sg.: 'of the unimagined/unexpected')

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (relative pronoun)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• श्रद्धा-समायुक्ताः: endowed with faith
• श्रद्धा-समायुक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + समायुक्त (प्रातिपदिक; सम्+आ+√युज् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; विशेषण (having faith)

• सुवर्णैः: with gold (as means)
• सुवर्णैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचन (instrumental pl.)

• नृप-सत्तम: O best of kings
• नृप-सत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन (vocative sg.)

• यत्नात्: with effort
• यत्नात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन; हेतुवाचक/अव्ययीभावार्थ (ablative used adverbially: 'with effort')

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• करिष्यन्ति: will do/perform
• करिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन

• सुवर्णम्: gold
• सुवर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय; विशेष + तस्)
• Form: अव्यय; प्रकार/अवधारणवाचक (adverb: 'especially')

Speaker

Aśarīriṇī Vāk (disembodied voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims arrive with faith carrying offerings; a śrāddha scene unfolds near the water—pinda, tila, kuśa, and a prominent gold offering; priests guide the rite; the king observes, reassured.

Characters & Entities

• Kanakhala Tīrtha
• Śrāddha
• Brāhmaṇas
• Sumati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful śrāddha performed at a tīrtha is never futile; even unintended factors are transformed into counted merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kanakhala tīrtha, presented as exceptionally efficacious for śrāddha and dāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha with care (yatna) and faith (śraddhā), with special emphasis on offerings/dāna of gold.