Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
गज उवाच । वंशस्तंबेऽत्र संकीर्णे संप्रविष्टो हुताशनः । सांप्रतं तेन निर्दग्धः कृच्छ्रादत्राहमागतः
Transliteration
gaja uvāca | vaṃśastaṃbe'tra saṃkīrṇe saṃpraviṣṭo hutāśanaḥ | sāṃprataṃ tena nirdagdhaḥ kṛcchrādatrāhamāgataḥ
Translation
象は言った。「火（フタ―シャナ）はここにある密な竹藪へ入り込んだ。たった今それに焼かれ、私は大いなる苦労の末にここへ来たのだ。」
Word by Word
गजःthe elephant
गजः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (Nom.); एकवचन (Sg.)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष (3rd); एकवचन (Sg.)
वंशस्तम्बेin a bamboo-clump
वंशस्तम्बे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक) + स्तम्ब (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of bamboo' + 'clump/pillar'); पुंलिङ्ग; सप्तमी (Loc.); एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (place adverb)
संकीर्णेdense, tangled
संकीर्णे:
Visheshana (Qualifier of वंशस्तम्बे/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकीर्ण (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Loc.); एकवचन; (अधिकरणे विशेषणम्)
संप्रविष्टःentered
संप्रविष्टः:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + विश् (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
हुताशनःfire (Hutāśana)
हुताशनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत + अशन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('हुतं अश्नाति' इति/‘eater of offerings’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
सांप्रतम्now
सांप्रतम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: 'now/at present')
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक; तृतीया (Instr.); एकवचन
निर्दग्धःburnt
निर्दग्धः:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + दह् (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
कृच्छ्रात्with difficulty, from distress
कृच्छ्रात्:
Hetu/Ablative (Source/Reason nuance/अपादान-हेतु)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th); एकवचन; (अव्ययीभावार्थे: 'with difficulty')
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (Nom.); एकवचन
आगतःhave come
आगतः:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
Speaker
Gaja (elephant)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The elephant, singed and exhausted, speaks to the devas, gesturing with trunk toward a tightly packed bamboo grove where flames have recently surged.
Characters & Entities
G
Gaja (elephant)H
Hutāśana (Agni)V
Vaṃśa (bamboo thicket)FAQs
Truthful speech in a crisis becomes service to the world; the Purāṇic ideal values accurate witness and helpful guidance.
The verse describes a forest locale within the chapter’s narrative; a named tīrtha is not specified here.
None is stated in this verse.