Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

स दृष्ट्वा तत्प्रभावं तल्लिंगं देवस्य शूलिनः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य भयं चक्रे नरोद्भवम्

Transliteration

sa dṛṣṭvā tatprabhāvaṃ talliṃgaṃ devasya śūlinaḥ | hāṭakeśvarasaṃjñasya bhayaṃ cakre narodbhavam

Translation

その威力――三叉戟を執る主のリンガ、ハータケーシュヴァラと称されるそれ――を見て、彼はそれが人間にも到達し得るものとなることを恐れた。

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’

• तत्प्रभावम्: its power/effect
• तत्प्रभावम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तत्-प्रभाव (प्रातिपदिक: तत् + प्रभाव)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी/सम्बन्ध-तत्पुरुष (तस्य प्रभावः)

• तल्लिङ्गम्: that liṅga
• तल्लिङ्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तत्-लिङ्ग (प्रातिपदिक: तत् + लिङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-तत्पुरुष (तस्य लिङ्गम्)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• शूलिनः: of the Trident-bearer (Śiva)
• शूलिनः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: शूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण-नाम (epithet of Śiva)

• हाटकेश्वरसंज्ञस्य: named Hāṭakeśvara
• हाटकेश्वरसंज्ञस्य: Sambandha (qualifier of liṅga/deity)
• Type: Adjective
• Root: हाटकेश्वर-संज्ञ (प्रातिपदिक: हाटकेश्वर + संज्ञ)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हाटकेश्वर इति संज्ञा यस्य)

• भयम्: fear
• भयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चक्रे: made/caused
• चक्रे: Kriya
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• नरोद्भवम्: arising in men / human-born
• नरोद्भवम्: Karma (object-complement to भयम्)
• Type: Adjective
• Root: नर-उद्भव (प्रातिपदिक: नर + उद्भव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (नरात् उद्भवम् = arising in men / human-born)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: Indra gazes at the Hāṭakeśvara-liṅga radiating formidable energy; his expression shifts from relief to anxious guardianship, as if contemplating how to keep such power from casual access.

Characters & Entities

• Indra
• Śiva (Śūlin)
• Hāṭakeśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa stresses the overwhelming potency of Śiva’s liṅga—so great that even Indra worries about its effects in the human realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara liṅga, celebrated for its prabhāva (miraculous efficacy).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it motivates the next verses about worship by humans.