Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 53
Devanagari script
अब्रवीदथ तं वायुं विनयावनतं स्थितम् । किमर्थं त्वमिहायातः कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
Transliteration
abravīdatha taṃ vāyuṃ vinayāvanataṃ sthitam | kimarthaṃ tvamihāyātaḥ kaccitkṣemaṃ divaukasām
Translation
ついで彼は、謙遜して頭を垂れ立つ風神ヴायुに言った。「何のためにここへ来たのか。天界の住人たちは安泰であるか。」
Word by Word
अब्रवीत्(he) said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: ब्रू—‘कथने’
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
वायुम्Vāyu (the Wind-god)
वायुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
विनय-अवनतम्bowed down in humility
विनय-अवनतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अवनत (कृदन्त; अव√नम् धातु)
Formतत्पुरुष-समास (विनयेन अवनतः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्त: अवनत (क्त)
स्थितम्standing
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘standing/being’
किमर्थम्why; for what purpose
किमर्थम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय; तत्पुरुष (कस्य अर्थः) → ‘for what purpose/why’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (कर्ता), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
आयातःhave come
आयातः:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-भाव)
TypeAdjective
Rootआ√या (धातु) → आयात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come’
कच्चित्is it the case that...?; I hope
कच्चित्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकच्चित् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्न/आशङ्का-निवारक (whether indeed?)
क्षेमम्well-being; safety
क्षेमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
दिवौकसाम्of the dwellers in heaven (the gods)
दिवौकसाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दिवि ओकः यस्य/येषाम्); पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
Speaker
Śiva (Mahādeva/Bhagavān)
Visual Art Cues
Scene: A serene yet tense mountain ledge: Vāyu stands bowed, palms lowered, while the Lord addresses him with composed authority; distant devas appear anxious in the background.
Characters & Entities
Ś
ŚivaV
VāyuD
Divaukas (Devas)FAQs
Śiva’s first concern is kṣema (welfare) of beings; divine authority is inseparable from compassion and guardianship.
Kailāsa is the setting of the divine audience; no distinct tīrtha is named in this verse.
None; it is a dialogic turning point in the narrative.