Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अथ तं पार्थिवं दृष्ट्वा स मुनिस्तुष्टिसंयुतः । अर्घं दत्त्वा यथान्यायं स्वागतेनाभिनंद्य च

Transliteration

atha taṃ pārthivaṃ dṛṣṭvā sa munistuṣṭisaṃyutaḥ | arghaṃ dattvā yathānyāyaṃ svāgatenābhinaṃdya ca

Translation

やがてその王を見た聖仙は、慈しみの喜びを湛え、作法にかなってアルギャ（arghya）を捧げ、ふさわしい歓迎の言葉で迎えた。

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then)

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचनम्; accusative singular

• पार्थिवम्: the king
• पार्थिवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचनम्; accusative singular (राजानम्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund); पूर्वकालिकक्रिया

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचनम्; nominative singular

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचनम्; nominative singular

• तुष्टि-संयुतः: endowed with satisfaction
• तुष्टि-संयुतः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (तुष्ट्या/तुष्टिं सह युतः); पुल्लिङ्गे, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचनम्; nominative singular; विशेषणम्

• अर्घम्: honor-offering (arghya)
• अर्घम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचनम्; accusative singular

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः; पूर्वकालिकक्रिया

• यथा-न्यायम्: according to proper rule
• यथा-न्यायम्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + न्याय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अव्ययम्; क्रियाविशेषणम्

• स्वागतेन: with a welcome (greeting)
• स्वागतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वागत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3/तृतीया), एकवचनम्; instrumental singular (by words of welcome)

• अभिनन्द्य: having greeted
• अभिनन्द्य: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-नन्द् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (gerund); पूर्वकालिकक्रिया

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene sage steps forward with a water-vessel and offering tray, presenting arghya to the approaching king; the hermitage shows sacred fires, kusa grass, and a calm water source nearby.

Characters & Entities

• Jamadagni (the sage, implied)
• Sahasrārjuna (the king, implied)
• Arghya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atithi-dharma is paramount: even a powerful visitor is honored through proper ritual welcome, reflecting the purity of a sage’s conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Hāṭakeśvara-kṣetra environment, where dharmic hospitality is showcased as part of tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya and welcoming the guest according to established rule (yathā-nyāya).