Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33
Devanagari script
ततः कंचित्समाश्रित्य स्वल्पच्छायं महीरुहम् । प्राप्तवान्दिवसस्यांतं क्षुत्पिपासाप्रपीडितः
Transliteration
tataḥ kaṃcitsamāśritya svalpacchāyaṃ mahīruham | prāptavāndivasasyāṃtaṃ kṣutpipāsāprapīḍitaḥ
Translation
それから彼は、わずかな木陰しか与えぬ一本の木に身を寄せ、飢えと渇きに責められつつ日暮れまで耐えた。
Word by Word
ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Context/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: 'तस्मात्/अनन्तरम्' (thereafter)
कंचित्some (one)
कंचित्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; अनिश्चित-विशेष्य 'some (one)'
समाश्रित्यhaving taken refuge in / having approached
समाश्रित्य:
Kriya-viseshana (Conjunctive action)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having resorted to; अव्ययभाव
स्वल्पच्छायम्having little shade
स्वल्पच्छायम्:
Visheshana (Qualifier of कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वल्प-छाया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying)
महीरुहम्a tree
महीरुहम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootमही-रुह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'earth-growing' = वृक्षः (tree)
प्राप्तवान्(he) reached
प्राप्तवान्:
Karta (Subject)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः = 'having reached'
दिवसस्यof the day
दिवसस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
अन्तम्end
अन्तम्:
Karma (Object/Goal)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्षुत्पिपासाप्रपीडितःtormented by hunger and thirst
क्षुत्पिपासाप्रपीडितः:
Visheshana (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुत् + पिपासा + प्र-पीड् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) 'प्रपीडित'; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषसमासः (क्षुत्पिपासाभ्याम् प्रपीडितः)
Speaker
Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic narration)
Visual Art Cues
Scene: A weary traveler shelters under a sparse-canopied tree at dusk, body slack with fatigue, eyes fixed on the sinking sun, the land around him dry and quiet.
Characters & Entities
M
mahīruha (tree)FAQs
Endurance amid hardship prepares one for revelation; bodily discomfort becomes a narrative instrument for spiritual inquiry.
Not named in this verse; the larger chapter is within Tīrthamāhātmya.
None explicitly; it depicts circumstance rather than injunction.