Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 32›Shloka 71
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

भरद्वाज उवाच । योधिगम्य गुरोः शास्त्रं निष्क्रयं न प्रयच्छति । तस्यैनसा स युक्तोस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Transliteration

bharadvāja uvāca | yodhigamya guroḥ śāstraṃ niṣkrayaṃ na prayacchati | tasyainasā sa yuktostu bisastainyaṃ karoti yaḥ

Translation

バラドヴァージャは言った。「蓮の茎を盗む者は、師（グル）より聖なる教えを学びながら、しかるべき謝礼（ダクシナー）を捧げぬ者の罪に結びつけられよ。」

Word by Word
भरद्वाजःBharadvāja
भरद्वाजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person, Singular
योधि(unclear; possibly ‘who/when’)
योधि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयोधि (अव्यय)
Formसम्भवतः पाठभेद/अव्यय-प्रयोग; अर्थतः ‘यदा/यः’ इत्यादि निश्चयः सन्दिग्धः — uncertain reading
गम्यhaving gone/approached
गम्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययार्थे ल्यप् (गम्य) — अव्ययभाव/पूर्वकाल क्रियाविशेषण; ‘गत्वा’ इत्यर्थः — gerund (absolutive)
गुरोःof the teacher
गुरोः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन — Masculine, Genitive, Singular
शास्त्रम्teaching, scripture
शास्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
निष्क्रयम्fee, recompense
निष्क्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिष्क्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Accusative, Singular
नnot
न:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय — negation particle
प्रयच्छतिgives, offers
प्रयच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-यम् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन — Present, 3rd person, Singular
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन — Genitive, Singular
एनसाby sin, through guilt
एनसा:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन — Neuter, Instrumental, Singular
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
युक्तःjoined/tainted, endowed
युक्तः:
Karta-prakriti (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/भूतभावे), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past participle used adjectivally
अस्तुlet (him) be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन — Imperative, 3rd person, Singular
बिसस्तैन्यम्theft of lotus-stalks
बिसस्तैन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबिस + स्तैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष (बिसस्य स्तैन्यम्)
करोतिdoes, commits
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन — Present, 3rd person, Singular
यःwho (he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; सम्बन्धक-सर्वनाम
Speaker

Bharadvāja

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bharadvāja instructs a student; the student departs empty-handed; a karmic ‘bond’ motif (subtle chain/rope) overlays the thief of lotus-stalks, linking theft to unpaid dakṣiṇā.

Characters & Entities
B
Bharadvāja
G
guru
Ś
śāstra
N
niṣkraya (fee/dakṣiṇā)

FAQs

Dharma includes honoring obligations—especially to one’s guru; theft is equated with the grave fault of withholding rightful dues.

The tīrtha is part of Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, but is not named in this verse.

Offer niṣkraya/dakṣiṇā to the guru after receiving instruction; do not withhold what is due.

←Previous Verse
Next Verse→