Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 32›Shloka 40
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

कश्यप उवाच । अनर्थोऽयं मुने प्राप्तो यदर्थस्य परिग्रहः । अर्थैश्वर्यविमूढात्मा श्रेयसा मुच्यते हि सः

Transliteration

kaśyapa uvāca | anartho'yaṃ mune prāpto yadarthasya parigrahaḥ | arthaiśvaryavimūḍhātmā śreyasā mucyate hi saḥ

Translation

カश्यパは言った。「おお牟尼よ、これは不幸である。財を取り込み所有しようとする心が起こったのだ。富と権勢により心が迷わされた者は、まことに最高の善（シュレーヤス, śreyas）によってのみ解き放たれる。」

Word by Word
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/पर्फेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अनर्थःmisfortune/evil
अनर्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम, विशेषणम् (अनर्थः)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्राप्तःhas come/has occurred
प्राप्तः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्राप् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विधेय-विशेषणम् (अनर्थः)
यत्because
यत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (relative particle) ‘because/that’
अर्थस्यof wealth
अर्थस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
परिग्रहःacquisition/possessiveness
परिग्रहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन
अर्थैश्वर्यविमूढात्माone whose self is deluded by wealth and power
अर्थैश्वर्यविमूढात्मा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्थ (प्रातिपदिक) + ऐश्वर्य (प्रातिपदिक) + विमूढ (कृदन्त; √मुह् + क्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अर्थ-ऐश्वर्येण विमूढः आत्मा यस्य/अर्थैश्वर्यविमूढात्मा) विशेषणम् (सः)
श्रेयसाby the good (true welfare)
श्रेयसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (passive)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
Speaker

Kaśyapa

Skanda Dialogue

Listener: muni (unspecified addressee)

Visual Art Cues

Scene: Kaśyapa, seated under a sacred tree near a ghat, speaks to a sage; behind them a figure dazzled by a crown and coins appears shadowed, while a luminous path labeled ‘śreyas’ leads toward a shrine.

Characters & Entities
K
Kaśyapa
Ś
śreyas
A
artha (wealth)
A
aiśvarya (power)

FAQs

Accepting wealth can become an anartha; liberation comes from choosing śreyas (the higher, spiritual good) over power and riches.

The verse is framed within Tīrthamāhātmya ethics rather than a single named shrine; it glorifies the inner discipline expected at sacred places.

No explicit ritual; it cautions against parigraha (possessiveness) and urges pursuit of śreyas.

←Previous Verse
Next Verse→