Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30
Devanagari script
सोऽपि राजा ततस्तैस्तु भर्त्सितोऽतिरुषान्वितः । जिज्ञासार्थं ततस्तेषां चक्रे कर्म द्विजोत्तमाः
Transliteration
so'pi rājā tatastaistu bhartsito'tiruṣānvitaḥ | jijñāsārthaṃ tatasteṣāṃ cakre karma dvijottamāḥ
Translation
その王もまた彼らに叱責され、激しい怒りに満たされた。やがて彼らを試そうとして、あの最勝のバラモンたちに対し一つの企てをめぐらした。
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (also)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
भर्त्सितःrebuked
भर्त्सितः:
Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
TypeVerb
Rootभर्त्स् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अति-रुषा-अन्वितःfilled with great anger
अति-रुषा-अन्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-पूर्वपद) + रुषा (प्रातिपदिक; ‘रुष्’ भाव) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अन्वि/अनु-इ धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (रुषया अन्वितः) उपपदपूर्वक ‘अति-’
जिज्ञासा-अर्थम्for the purpose of finding out
जिज्ञासा-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootजिज्ञासा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जिज्ञासायाः अर्थम् = for the sake of inquiry)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
चक्रेdid/performed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
कर्मan act/rite
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
द्विज-उत्तमाःthe best Brahmins
द्विज-उत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय-समास; ‘श्रेष्ठा द्विजाः’
Speaker
Narrator (contextual; narration continues until Sūta is explicitly marked)
Visual Art Cues
Scene: A king, face flushed with anger after being rebuked, whispers to attendants and plots a test against departing sages on the road.
Characters & Entities
K
KingD
Dvijottamas (excellent Brāhmaṇas)FAQs
Anger and wounded pride lead rulers to unethical tests; dharma requires humility before the wise.
No site is praised in this verse; it advances the narrative that soon turns toward Camatkārapura-kṣetra.
None; it describes a narrative action (a test/plot) rather than a ritual.