Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9
Devanagari script
बृहस्पति रुवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि माहात्म्यं युगसंभवम् । यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः
Transliteration
bṛhaspati ruvāca | ahaṃ te kīrtayiṣyāmi māhātmyaṃ yugasaṃbhavam | yatpramāṇaṃ svarūpaṃ ca śṛṇuṣvāvahitaḥ sthitaḥ
Translation
ブリハスパティは言った。「汝にユガの偉大さと起源を語ろう。その尺度と本質の姿もまた。心をととのえ、注意深く聴くがよい。」
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person singular
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular
तेto you
ते:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6) / चतुर्थी (4), एकवचन — Genitive/Dative singular; here दत्त-सम्प्रदानार्थे (to you)
कीर्तयिष्यामिI shall recount
कीर्तयिष्यामि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (नामधातु from कीर्ति) / √कीर्त् (धातु-प्रयोग)
Formलृट् (परस्मैपद), उत्तमपुरुष, एकवचन — Simple future, 1st person singular
माहात्म्यम्the sacred greatness
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular
युगसंभवम्arising in the yuga
युगसंभवम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुग (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular; विशेषण of ‘माहात्म्यम्’
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative linkage/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Relative pronoun; correlates with following objects
प्रमाणम्the measure/extent
प्रमाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular
स्वरूपम्the nature/form
स्वरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — conjunction
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (आत्मनेपद), मध्यमपुरुष, एकवचन — Imperative, 2nd person singular
अवहितःattentive
अवहितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव + धा (धातु) → अवहित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; addressed quality
स्थितःstanding/remaining
स्थितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; with ‘अवहितः’
Speaker
Bṛhaspati
Skanda Dialogue
Listener: Indra (Tridaśeśvara)
Visual Art Cues
Scene: Bṛhaspati begins his discourse, gesturing toward a manuscript or time-diagram, while Indra listens with unwavering attention.
Characters & Entities
B
BṛhaspatiI
IndraFAQs
Sacred knowledge is transmitted through attentive listening and systematic teaching.
This verse introduces a doctrinal section; it does not name a specific tīrtha.
No ritual is prescribed; the instruction is to practice attentive hearing (śravaṇa) of dharma.