Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

एवं यः कुरुते सम्यग्व्रतमेतत्समाहितः । तस्य तुष्टिपथं याति जलशायी जगद्गुरुः

Transliteration

evaṃ yaḥ kurute samyagvratametatsamāhitaḥ | tasya tuṣṭipathaṃ yāti jalaśāyī jagadguruḥ

Translation

このように、心を定めて正しくこの誓戒を修する者には、水上に臥す那羅延（ナーラーヤナ）にして世界の師が、満悦の道をもって近づき、完全に喜ばれる。

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (properly)

• व्रतम्: vow, observance
• व्रतम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (व्रतम्)

• समाहितः: collected, attentive
• समाहितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) + क्त → समाहित (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण (of यः)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• तुष्टिपथम्: the path of satisfaction
• तुष्टिपथम्: Karman (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि + पथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• याति: goes, reaches
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• जलशायी: Jalaśāyī (Viṣṇu, the one who lies on water)
• जलशायी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जल + शायी (प्रातिपदिक; √शी णिनि/इन्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्ता (विष्णोर्नाम)

• जगद्गुरुः: teacher of the world
• जगद्गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; जलशायी इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice within the Jalaśāyī-upākhyāna)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in vow-observance stands with folded hands before an image of Nārāyaṇa reclining on Śeṣa over the cosmic ocean; the deity’s gaze conveys acceptance and satisfaction.

Characters & Entities

• Jalaśāyī (Nārāyaṇa/Viṣṇu)
• Jagadguru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere, focused observance of a dharmic vow culminates in the Lord’s pleasure—divine grace is the fruit of disciplined devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya (Nāgara Khaṇḍa), in the Jalaśāyī narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Proper performance of the Aśūnyaśayana-vrata with mental composure (samāhita) is emphasized.