Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13
Devanagari script
इत्युक्त्वा सा भगवती देवतानां वरप्रदा । विष्णुं महेश्वरं चैव प्रोवाच कुपिता भृशम्
Transliteration
ityuktvā sā bhagavatī devatānāṃ varapradā | viṣṇuṃ maheśvaraṃ caiva provāca kupitā bhṛśam
Translation
そう言い終えると、神々に恩寵を授ける福徳の女神は、激しい怒りに燃え、ヴィシュヌとマヘーシュヴァラに向かって語った。
Word by Word
इतिthus
इति:
Vakya-parisamapti (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-बोधक अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त्वा (कृदन्त, त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भगवतीthe Blessed Goddess
भगवती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
वरप्रदाgiver of boons
वरप्रदा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरप्रदा (प्रातिपदिक; वर + प्रदा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘वरं प्रददाति’ इति (giver of boons)
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन
महेश्वरम्Maheshvara (Great Lord, Shiva)
महेश्वरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक; महा + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘महान् ईश्वरः’
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
प्रोवाचshe spoke/addressed
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुपिताangered
कुपिता:
Kartṛ-visheshana (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकुपित (प्रातिपदिक; कुप्/कुप्य् धातु → कुपित, क्त/PPP)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
Speaker
Narrator (contextual; reporting the Goddess’s speech)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: After granting boons, the Blessed Goddess—now fiercely angered—turns and speaks directly to Viṣṇu and Maheśvara, signaling an imminent decisive act.
Characters & Entities
B
Bhagavatī (Goddess)V
ViṣṇuM
Maheśvara (Śiva)D
DevatāFAQs
The Divine Mother governs even the gods, balancing boon-giving mercy with righteous severity.
Not specified in this verse; it functions as part of the chapter’s tīrtha narrative.
No ritual prescription is stated in this verse.