Adhyaya 226

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । यतः सपिंडता प्रोक्ता पितृपिण्डैः समंततः । यावत्सपिण्डता नैव तावत्प्रेतः स तिष्ठति

バルトリヤジュニャは言った。「サピンḍタ―（sapiṇḍatā）とは、四方において祖霊のピンḍa（piṇḍa）と結び合うことだと説かれる。ゆえにサピンḍタ―が成就しないかぎり、その者はプレータ（preta）の位にとどまる。」

Verse 2

अपि धर्मसमोपेतस्तपसाऽपि समन्वितः । एतस्मात्कारणात्प्रोक्ता मुनिभिस्तु सपिंडता

たとえ亡き者がダルマに具わり、さらにタパス（tapas）の修行を備えていたとしても、まさにこの理由ゆえに、聖仙たちはサピンḍタ―（sapiṇḍatā）を定めたのである。

Verse 3

यस्ययस्य च योऽन्यत्र योनिं प्राप्नोति मानवः । तत्रस्थस्तृप्तिमाप्नोति यद्दत्तं तस्य वंशजैः

人が他処においていかなるヨーニ（yoni）や界に生を受けようとも、そこに住するかぎり、子孫が捧げる供物によって満足を得る。

Verse 4

आनर्त उवाच । ये दृश्यंते निजाः स्वप्ने चिरात्पितृपितामहाः । प्रार्थयंति निजान्कामांस्ततः किं स्यान्महामुने

アーナルタは言った。「久しく逝きし父祖たちが、夢において身内の者に現れ、望むものを求めるのは、いかなる徴なのでしょうか。大いなるムニよ。」

Verse 5

भर्तृयज्ञ उवाच । येषां गतिर्न संजाता प्रेतत्वे च व्यवस्थिताः । दर्शयंति च ते सर्वे स्वयमात्मानमेव हि

バルトリヤジュニャは言った。「行くべき先がまだ定まらず、プレータ（亡霊）の境にとどまる者たちは、皆ことごとく夢の中に、自らの本来の姿のまま現れるのである。」

Verse 6

स्ववंश्यानां न चान्ये तु सत्यमेतन्मयोदितम् । यथा लोकेऽत्र संजाता ये च कृत्यैः शुभाशुभैः

彼らが現れるのは自らの子孫にのみで、他者には現れない。これこそ私の語る真実である。ちょうどこの世の衆生が、善悪の行いに応じて生を受けるように……

Verse 7

आनर्त उवाच । यस्य नो विद्यते पुत्रः सपिण्डीकरणं कथम् । तस्य कार्यं भवेदत्र तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

アーナルタは言った。「子のない者には、サピンディーカラナ（sapiṇḍīkaraṇa）の儀礼はいかにして行うべきか。その場合ここでは何をなすべきか、どうかお説きください。」

Verse 8

भर्तृयज्ञ उवाच । यस्य नो विद्यते पुत्र औरसश्च महीपते । चतुर्णां स्वपितॄणां तु कथं स स्याच्चतुर्थकः

バルトリヤジュニャは言った。「大王よ、もし人に子がなく、しかも自らの正統の子がいないなら、どうして自分の四祖の中で『第四』となり得ようか。」

Verse 9

प्रकर्षेण व्रजेद्यस्मात्तस्मात्प्रेतः प्रकीर्तितः । पुत्रेण भ्रात्रा पत्न्या वा तस्य कार्या सपिंडता

「力強く先へと赴く」ゆえに、彼はプレータ（preta、亡霊）と称される。その者のためには、サピンダ（sapinda）とする儀礼を、子が、あるいは兄弟が、あるいは妻が執り行うべきである。

Verse 10

चतुर्थो यदि राजेंद्र जायते न कथंचन । क्षेत्रजादीन्सुतानेतानेकादश यथोदितान्

王よ、もし「第四の者」（適格な後継者）がいかなる方法でも生まれないならば、伝統的に教えられているように、シェートラジャ（kṣetraja）に始まる十一種類の息子たちに頼るがよい。

Verse 11

पुत्रप्रतिनिधीनाहुः क्रियालोपान्मनीषिणः । काले यदि न राजेंद्र जायतेऽस्योत्तरक्रिया

賢者たちは、儀式の途絶を防ぐために「代理の息子」について語る。王よ、もし適切な時期に、彼のその後の葬儀が（息子によって）執り行われないならば、

Verse 12

नारायणबलिः कार्यः प्रेतत्वस्य विनाशकः । यथान्येषां मनुष्याणामपमृत्युमुपेयुषाम् । कार्यश्चैवात्महंतॄणां ब्राह्मणान्मृत्युमीयुषाम्

ナーラーヤナ・バリ（Nārāyaṇa-bali）の儀式を行うべきである。それはプレータ（餓鬼）の状態を滅するものである。それは非業の死を遂げた他の人々のためにも規定されており、また自殺者や死を迎えたバラモンたちのためにも行われるべきである。

Verse 13

आनर्त उवाच । कथं मृत्युमवाप्नोति पुरुषोऽत्र महामते

アーナルタは言った。「おお、偉大なる精神の持ち主よ、ここでは人はどのようにして死を迎えるのですか？」

Verse 14

स्वर्गं वा नरकं वापि कर्मणा केन गच्छति । मोक्षं वाऽथ महाभाग सर्वं मे विस्त राद्वद

「どのようなカルマ（業）によって、人は天国や地獄に行くのでしょうか？そして、幸運な方よ、どのようにして解脱に至るのでしょうか？すべてを詳しく教えてください。」

Verse 15

भर्तृयज्ञ उवाच । धर्मी पापी तथा ज्ञानी तिस्रोऽत्र गतयः स्मृताः । धर्मात्संप्राप्यते स्वर्गः पापान्नरक एव च

バルトリヤジュニャは言った。「ここには三つの行き先が説かれる――法（ダルマ）にかなう者、罪ある者、そして智（ジュニャーナ）を得た者である。ダルマによって天界に至り、罪によってまさに地獄に至る。」

Verse 16

ज्ञानात्संप्राप्यते मोक्षः सत्यमेतन्मयोदितम् । एनमर्थं भविष्यं तु भीष्मं शांतनवं नृप

「智（ジュニャーナ）によって解脱（モークシャ）が得られる――これこそ私が語った真実である。この教えそのものを、王よ、やがてシャンタヌの子ビーシュマから聞くであろう。」

Verse 17

युधिष्ठिरो महाराज धर्मपुत्रो नृपोत्तमः । कृष्णेन सह राजेंद्र पितामहमपृच्छत

大王ユディシュティラ――ダルマの子にして統治者の最勝者――は、クリシュナと共に、王の主よ、祖父なるビーシュマに問いかけた。

Verse 18

युधिष्ठिर उवाच । कियंतो नरकाः ख्याता यमलोके पितामह । केन पापेन गच्छंति तेषु सर्वेषु जंतवः

ユディシュティラは言った。「祖父よ、ヤマの世界には地獄がいくつ説かれているのですか。生きとし生けるものは、いかなる罪によってそれぞれの地獄へ赴くのですか。」

Verse 19

श्रीभीष्म उवाच । एकविंशत्प्रमाणाः स्युर्नरका यममंदिरे । प्राणिनस्तेषु गच्छंति निजकर्मानुसारतः

聖ビーシュマは言った。「ヤマの御殿において、地獄は二十一あると説かれる。衆生は自らの業（カルマ）のありさまに従ってそこへ赴く。」

Verse 20

ख्यातौ चित्रविचित्रौ च कायस्थौ यममंदिरे

閻魔の御座所には、名高き記録官が二人いる。チトラ（Citra）とヴィチトラ（Vicitra）というカーヤスタの書記である。

Verse 21

चित्रोऽथ लिखते धर्मं सर्वं प्राणिसमुद्भवम् । विचित्रः पातकं सर्वं परमं यत्नमास्थितः

ついでチトラは、衆生より生ずるあらゆる法（ダルマ）の行いを記し、ヴィチトラは最大の精励をもって、あらゆる罪を記録する。

Verse 22

यमदूताः सदैवाष्टौ धर्मराजसमुद्भवाः । ये नयंति नरान्मृत्युलोकात्स्ववशगान्सदा

閻魔の使者は常に八人、法王ダルマラージャより生じ、死の世界から人々を絶えず連れ去って、その支配下に置く。

Verse 23

करालो विकरालश्च वक्रनासो महोदरः । सौम्यः शांतस्तथा नंदः सुवाक्यश्चाष्टमः स्मृतः

彼らの名は、カラ―ラ、ヴィカラ―ラ、ヴァクラナーサ、マホーダラ、サウミヤ、シャーンタ、ナンダ、そして第八にスヴァーキャと伝えられる。

Verse 24

एतेषां ये पुरा प्रोक्ताश्चत्वारो रौद्ररूपिणः । पापं जनं च ते सर्वे नयन्ति यमसादनम्

このうち先に猛き姿と説かれた四人は、皆そろって罪ある者を閻魔の住処へと連れ行く。

Verse 25

चत्वारो ये परे प्रोक्ताः सौम्यरूपवपुर्द्धराः । धर्मिणं ते जनं सर्वं नयंति यमसादनम्

さらに他の四者は、柔和で麗しい姿を帯びると説かれ、正法に生きるすべての人々をヤマの住処へと導く。

Verse 26

विमानेन समारूढमप्सरोगणसेवितम्

（彼らは正しき者を）天の車ヴィマーナに乗せ、アプサラーの群れに仕えられ敬われつつ導く。

Verse 27

लिखितस्यानुरूपेण पापधर्मोद्भवस्य च । एतेषां किंकरा ये च तेषां संख्या न जायते

記された（業の記録）に相応し、またアダルマより生じた罪の行いに応じて、彼らの眷属たる使役—報いを執行する者ども—が現れ、その数は数え尽くせない。

Verse 28

अष्टोत्तरशतं तेषां व्याधीनां परिकल्पितम् । सहायार्थं यमेनात्र ज्वरयक्ष्मांतरस्थितम्

彼らのために百八の病が定められ、ここにおいて熱病と肺病（ヤクシュマー）の間に置かれ、ヤマの助けとして定められた終末をもたらす。

Verse 29

ते गत्वा व्याधयः पूर्वं वशे कुर्वंति मानवम्

それらの病はまず先に赴き、人をその支配のもとに屈せしめる。

Verse 30

यमदूतास्ततो गत्वा नाभिमूलव्यवस्थितम् । वायुरूपं समादाय जनैः सर्वैरलक्षिताः

そのとき閻魔の使者たちは進み、臍の根元に陣取る。風の姿を取り、あらゆる人々に見えぬまま留まる。

Verse 31

गच्छंति यममार्गेण देहं संस्थाप्य भूतले । षडशीतिसहस्राणि यममार्गः प्रकीर्तितः

彼らは閻魔の道を進み、身は地上に据え置かれる。閻魔の路は八万六千（の距離）に及ぶと説き示される。

Verse 32

तत्र वैतरणीनाम नदी पूर्वं परिश्रुता । स्रोतोभ्यां सा महाभाग तत्र संस्था सदैव हि

そこにはヴァイタラニーと名づくる河があり、古来の伝承に名高い。おお幸いなる者よ、彼の河はまことに常住し、二つの流れとなって流れる。

Verse 33

तत्र शोणितमेकस्मिन्स्रोतस्यस्या वह त्यलम् । शस्त्राणि च सुतीक्ष्णानि तन्मध्ये भरतर्षभ

そこでは、その一つの流れに血が夥しく流れ、またその中ほどにはきわめて鋭い武器がある、バーラタ族の雄牛よ。

Verse 34

मृत्युकाले प्रयच्छंति ये धेनुं ब्राह्मणाय वै । तस्याः पुच्छं समाश्रित्य ते तरंति च तां नृप

死の時にブラーフマナへ牝牛を施す者は、その牛の尾にすがり、かの（ヴァイタラニー）を渡り切る、王よ。

Verse 35

स्वबाहुभिस्तथैवान्ये शतयोजनविस्तृतम् । द्वितीयं चैव तत्स्रोतो वैतरण्या व्यवस्थितम् । तस्यास्तत्सलिलस्रावि गम्यं धर्मवतां सदा

また他の者たちは、同じく自らの腕の力によって渡る。ヴァイタラニーの第二の流れは百ヨージャナにわたり定められ、その流れる水は、ダルマに住する者にとって常に渡り得る。

Verse 36

ये नरा गोप्रदातारो मृत्युकाले व्यवस्थिते । ते गोपुच्छं समाश्रित्य तां तरंति पृथूदकाम् । अन्ये स्वबाहुभिः कृत्वा गोप्रदानविवर्जिताः

牛を布施する人々は、死の時が来ると——牛の尾にすがり、広き水をたたえるヴァイタラニーを渡る。牛施を欠く者は、自らの腕の力で渡らねばならない。

Verse 37

गोप्रदानं प्रकर्तव्यं तस्माच्चैव विशेषतः । मृत्युकालेऽत्र संप्राप्ते य इच्छेद्गतिमात्मनः

ゆえに牛の布施は必ず行うべきである——とりわけ、死の時が到来したとき、自らのために吉祥なる行路を望む者は。

Verse 38

तस्या अनन्तरं यांति पापमार्गेण पापिनः । धर्मिष्ठा धर्ममार्गेण विमानवरमाश्रिताः

その直後、罪ある者は罪の道を行く。だが法に篤き者は、勝れた天の車に乗り、ダルマの道を進む。

Verse 39

वैतरण्याः परं पारे पंचयोजनमायतम् । असिपत्रवनंनाम पापलोकस्य दुःखदम्

ヴァイタラニーの彼方の岸には、五ヨージャナに及ぶ地があり、「アシパトラヴァナ（剣葉林）」と呼ばれる。そこは罪人の世界に苦を与える処である。

Verse 40

तत्र लोहमयान्येवासिपत्राणां शतानि च । यानि कृन्तंति मर्त्यानां शरीराणि समंततः

そこには実に何百もの鉄の「剣の葉」があり、あらゆる方向から死すべき定めの者たちの体を切り裂く。

Verse 41

यैर्हृतं परवित्तं च कलत्रं च दुरात्मभिः । नव श्राद्धानि तेषां चेत्तस्मान्मुक्तिः प्रजायते

他人の財産、さらには他人の妻を奪った悪人たちであっても、彼らのために九回のシュラーッダ（祖霊祭）が行われれば、その苦しみからの解放が生じる。

Verse 42

तस्मात्परतरो ज्ञेयो विख्यातः कूटशाल्मलिः । अधोमुखाः प्रलंबंते तस्मिन्कंटकसंकुले

その先には、さらに恐ろしい場所として知られる有名なクータシャールマリ（棘のある綿の木の地獄）があり、そこで彼らは棘の茂みの中で逆さまに吊るされる。

Verse 43

अधस्ताद्वह्निना चैव दह्यमाना दिवानिशम् । विश्वासघातका ये च सर्वदैव सुनिर्दयाः । तस्मान्मुक्तिं प्रयांति स्म श्राद्धे ह्येकादशे कृते

信頼を裏切り、常に無慈悲で残酷な者たちは、下からの炎によって昼夜を問わず焼かれる。しかし、十一番目のシュラーッダが行われると、彼らは解脱すると言われている。

Verse 44

यंत्रात्मकस्ततः प्रोक्तो नरको दारुणाकृतिः । ब्रह्मघ्नास्तत्र पीड्यंते ये चाऽन्ये पापकर्मिणः

次に、「ヤントラートマカ」（機械仕掛けの拷問）と呼ばれる恐ろしい姿の地獄が語られる。そこではバラモン殺しや、その他の罪深い行いをした者たちが苦しめられる。

Verse 45

श्राद्धेन द्वादशोत्थेन तेभ्यो दत्तेन पार्थिव । तस्मान्मुक्तिं प्रगच्छन्ति यन्त्राख्यनरकात्स्फुटम्

王よ、第十二回のシュラーダ（śrāddha）において彼らに施しを捧げるなら、彼らは「ヤントラ」と名づけられた地獄から明らかに解脱を得る。

Verse 46

ततो लोहसमाः स्तंभा ज्वलमाना व्यवस्थिताः । आलिंगंति च तान्सर्वान्परदाररताश्च ये

その後、鉄のごとく燃えさかる柱が立ち並び、他人の妻に溺れる者すべてを抱き締めて締めつける。

Verse 47

मासिकोत्थे कृते श्राद्धे तेभ्यो मुक्तिमवाप्नुयुः

月ごとのシュラーダ（śrāddha）が正しく修されるなら、それらの者はその境遇から解放を得る。

Verse 48

लोहदंष्ट्रास्ततो रौद्राः सारमेया व्यवस्थिताः । भक्षयंति च ते पापान्पृष्ठमांसा शिनो नरान् । त्रैपक्षिके कृते श्राद्धे तेभ्यो मुक्तिमवाप्नुयुः

さらに、鉄の牙をもつ猛々しい犬どもが待ち構え、罪人を食らい、その背の肉を噛み裂いて喰らう。三パクシャのシュラーダ（tri-pakṣa śrāddha）が修されれば、彼らはその責め苦から解脱を得る。

Verse 49

लोहचंचुमयाः काकाः संस्थितास्तदनंतरम् । सरागैर्लोचेनैर्यैश्च ईक्षिताः पर योषितः

その直後、鉄のような嘴をもつ烏が立ち並ぶ。欲に染まった眼で他人の妻を見つめた者は、それらを（己が責め苦を与える者として）見る。

Verse 50

तेषां नेत्राणि ते घ्नंति भूयो जातानि भूरिशः । द्विमासिकं च यच्छ्राद्धं तेन मुक्तिः प्रजायते

彼らの眼は、幾度となく生じては、また幾度となく打たれて滅ぼされる。二か月ごとのシュラーダ（śrāddha）を修すれば、彼らに解脱が生起する。

Verse 51

ततः शाल्मलिकूटस्तु तथान्ये लोहकण्टकाः । तेषां मध्येन नीयंते पैशुन्यनिरता नराः । त्रिमासिकं तु यच्छ्राद्धं तेन मुक्तिः प्रजायते

次いでシャールマリ（Śālmali）の稜線、また鉄の棘をもつ他の叢が現れる。そのただ中を、中傷と告げ口に耽る者たちは追い立てられて行く。三か月ごとのシュラーダ（śrāddha）により、彼らに解脱が生ずる。

Verse 52

रौरवोऽथ सुविख्यातो दारुणो नरको महान् । ब्रह्मघ्नानां समादिष्टः स महाक्लेशकारकः

次は名高いラウラヴァ（Raurava）—大いなる苛烈な地獄—であり、ブラーフマナ（brāhmaṇa）を殺めた者に定められ、甚大な苦悩をもたらす。

Verse 53

छिद्यंते विविधैः शस्त्रैस्तत्रस्था ये मुहुर्मुहुः । चतुर्मासिकश्राद्धेन मुक्तिस्तेषां प्रजायते

そこに住む者たちは、さまざまな武器によって幾度も幾度も切り裂かれる。四か月ごとのシュラーダ（śrāddha）により、彼らに解脱が生ずる。

Verse 54

अपरस्तु समाख्यातः क्षारोदस्तु सुदारुणः । कृतघ्नानां समादिष्टः सदैव बहुवेदनः

さらに別のものとして、きわめて凄惨なクシャーローダ（Kṣāroda）が説かれる。これは恩を知らぬ者に定められ、常に多様な苦痛を与える。

Verse 55

अधोमुखा ऊर्ध्व पादाः पीड्यंते यत्र लंबिताः । पञ्चमासिकदानेन मुक्तिस्तेषां प्रजायते

そこでは彼らは逆さに吊るされ、顔は下へ、足は上へと向けられて苦しめられる。五か月ごとの布施（ダーナ）を行うことにより、彼らに解脱が生じる。

Verse 56

कुम्भीपाकस्ततो ज्ञेयो नरको दारुणाकृतिः । तैलेन क्षिप्यमाणास्तु यत्र दण्डाभिसंधिताः । दृश्यंते जनहंतारो बालहंतार एव च

次に、恐るべき姿の地獄「クンビー・パーカ」を知るべきである。そこでは油の中へ投げ込まれ、刑罰を受ける。そこに見えるのは人を殺した者、また子を殺した者である。

Verse 57

पतंति नरके रौद्रे नरा विश्वासघातकाः । षण्मासिकप्रदानेन मुच्यंते तत्र संकटात्

信を裏切る者たちは、恐るべき地獄「ラウドラ」に堕ちる。定められた六か月ごとの施与（ṣaṇmāsika-pradāna）を行えば、そこでの危難から解き放たれる。

Verse 58

सर्पवृश्चिकसंयुक्तस्तथाऽन्यो नरकः श्रुतः । तत्र ये दांभिका लोके ते गच्छन्ति नराधमाः । सप्तमासिकदानेन तेषां मुक्तिः प्रजायते

また、蛇と蠍に満ちた別の地獄が語られる。世において偽善に生きる卑しき者どもはそこへ赴く。七か月ごとの布施（saptamāsika-dāna）により、彼らの解脱が生じる。

Verse 59

तथा संवर्तकोनाम नरकोऽन्यः प्रकीर्तितः । वेदविप्लावकाः साधुनिंदकाश्च दुरात्मकाः

同様に、「サンヴァルタカ」と名づけられる別の地獄が説き示される。ヴェーダを乱し損なう者、また善き人々を誹る邪悪な心の者たちのためである。

Verse 60

उत्पाट्यते ततो जिह्वा सन्दंशैर्व ह्निसम्भवैः । स्वकार्ये येऽनृतं ब्रूयुस्तद्गात्रं खाद्यते श्वभिः

そこで、彼らの舌は火から生まれた火箸で引き抜かれる。己の利益のために虚偽を語る者、その身体は犬に食われる。

Verse 61

परार्थेऽपि च ये ब्रूयुस्तेषां गात्राणि कृत्स्नशः । अष्टमासिकदानेन तेषां मुक्तिः प्रजायते

他人のために虚偽を語る者であっても、その四肢はことごとく苦しめられる。八ヶ月目の布施によって、彼らの解放がもたらされる。

Verse 62

अग्निकूटो महाप्लावो दारुणो नरको महान् । तत्र ते यांति वै मूढाः कूटसाक्ष्यिप्रदा नराः

アグニ・クータ（火の峰）とマハー・プラーヴァ（大洪水）、これは広大で恐ろしい大地獄である。偽証を行う愚かな人々はそこへ行く。

Verse 63

तत्रस्था यातनां रौद्रां सहं तेऽतीव दुःखिताः । नवमासिकदानं च तेषामाह्लादनं परम्

そこで彼らは凄まじい拷問に耐え、極度の苦しみを味わう。彼らにとって、九ヶ月目の布施は至上の慰めとなる。

Verse 64

ततो लोहमयैः कीलैः संचितोऽन्यः समंततः । तत्र चाग्निप्रदातारः स्त्रीणां हन्तार एव च

次に、鉄の杭が至る所に積み上げられた別の地獄がある。放火する者や女性を殺める者もまた、そこへ行く。

Verse 66

ततोंऽगारमयैः पुंजैरावृताभूः समंततः । स्वामिद्रोहरतास्तत्र भ्राम्यंते सर्वतो दिशः

そののち、大地は四方より燃えさかる炭の山に覆われる。そこでは、主君を裏切ることに執する者どもが、あらゆる方角へさまよい歩く。

Verse 67

एकादशोद्भवं दानं तत्र मुक्त्यै प्रजायते । संतप्तसिकतापूर्णो नरको दारुणाकृतिः

そこでは、解脱のために「エーカーダシャ」に関わる布施が生ずると説かれる。さらに、灼熱の砂に満ちた、恐るべき姿の地獄もある。

Verse 68

स्वामिनं चागतं दृष्ट्वा पलायनपरायणाः । ये भवन्ति नरास्तत्र पच्यंते तेऽपि दुःखिताः । तेषां द्वादशमासीयं श्राद्धं चैवोपतिष्ठति

主君の到来を見て、ただ逃走に心を向ける者たち—その者らはそこで苦しみのうちに「煮られ」、悩み沈み、惨めとなる。さらに彼らには、十二か月を満たす年忌のシュラーダ（śrāddha）の儀礼もまた求められる。

Verse 69

यत्किंचिद्दीयते तोयमन्नं वा वत्सरांतरे । प्रभुंजते च तन्मार्गे प्रदत्तं निजबान्धवैः

一年のあいだに供えられる水や食物は何であれ、彼らは道中でそれを受けて味わう—自らの親族が施した供物を。

Verse 70

ततः संवत्सरादूर्ध्वं निजकर्मसमुद्भवम् । शुभाशुभं प्रपद्यंते धर्मराजसमीपगाः

そして一年が過ぎると、ダルマラージャ（Dharmarāja）に近づく者たちは、自らの業より生じた吉果または凶果を受け取る。

Verse 71

एवं पंचदशैतानि संसेव्य नरकाणि ते । प्राप्नुवंति ततो जन्म मर्त्यलोके पुनर्नराः

かくして、これら十五の地獄を受け尽くしたのち、彼らは再びこの死すべき世に人として生を得る。

Verse 72

प्राप्नुवंति विदेशे च जन्म ये हेतुवादकाः । नित्यं तर्पणदानेन तेषां तृप्तिः प्रजायते

いわゆるヘートゥヴァーディン（理屈で論争する者）は異国に生を受ける。されど日々タルパナ・ダーナを供養すれば、彼ら（祖霊）にも満足が生ずる。

Verse 73

स्वामिद्रोहरता ये च कुराज्ये जन्म चाप्नुयुः । हंतकारप्रदानेन तेषां तृप्तिः प्रजायते

主君を裏切ることを喜び、悪政のもとに生まれる者には、「ハンタカーラ」(haṃtakāra) と名づける供物を捧げることで満足が生ずる。

Verse 74

अदत्त्वा ये नरोऽश्नंति पितृदेवद्विजातिषु । दुर्भिक्षे जन्म तेषां तु तेन पापेन जायते

祖霊（ピトリ）、神々、そして二度生まれ（ドヴィジャ）に先に分け与えずに食する者は、その罪により飢饉と欠乏の世に生まれる。

Verse 76

ये प्रकुर्वंति दम्पत्योर्भेदं वै सानुरागयोः । परस्परमसत्यानि तेषां भार्याऽसती भवेत्

愛し合う夫婦の間に裂け目を生じさせ、互いに虚言を語らせる者は、その報いとして不貞の妻を得る。

Verse 77

एकस्मिन्वचने प्रोक्ते दश ब्रूते क्रुधान्विता । विरूपा भ्रममाणा च सर्वलोकविगर्हिता । कन्यादानफलैस्तेषां तत्रासां च सुखं भवेत्

一言を告げられると、彼女は怒りに満ちて十言で言い返す。醜く、さまよい歩き、世の人々にそしられる。されども、カニヤーダーナ（娘を婚姻に施す聖なる布施）の功徳により、彼らにも、またそこにいる女たちにも安楽が生ずる。

Verse 78

कन्यकादानविघ्नं हि विक्रयं वा करोति यः । स कन्याः केवलाः सूते न पुत्रं केवलं क्वचित्

カニヤーダーナ（娘を婚姻に施すこと）を妨げる者、あるいは娘を「売買」する者は、娘ばかりをもうけ、決して息子を得ない。

Verse 79

जायंते ताश्च बंधक्यो विधवा दुर्भगास्तथा । कन्यादानफल प्राप्त्या तासां सौख्यं प्रजायते

彼女らは、束縛された女として、寡婦として、また不運の者として生まれる。されどもカニヤーダーナの果報を得ることにより、彼女らに安楽が生ずる。

Verse 80

यैर्हृतानि च रत्नानि तथा शास्त्रांतराणि च । ते दरिद्राः प्रजायंते मूकाः खंजा विचक्षुषः । तेषां शास्त्र प्रदानेन इह सौख्यं प्रजायते

宝玉を奪い、また聖なる学びの書（シャーストラ）を盗んだ者は、貧しく、唖となり、足なえとなり、視力も損なわれて生まれる。されども経典を施すことにより、この世において安楽が生ずる。

Verse 81

एते तु नरकाः प्रोक्ता मर्त्यलोकसमुद्भवाः । एतैर्विज्ञायते सर्वं कृतं कर्म शुभाशुभम्

これらの地獄は、人間界そのものより生ずると説かれる。これらによって、なされた一切の行い—吉であれ凶であれ—は、その真の果として明らかとなる。

Verse 82

तीर्थयात्राफलैस्तस्य ततः शुद्धिः प्रजायते

そののち、聖なるティールタへの巡礼の果報によって、彼には清浄が生じる。

Verse 83

भीष्म उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि नराधिप । एकविंशत्प्रमाणं च नरकाणां यथा स्थितम्

ビーシュマは言った。「人々の王よ、汝が問うたすべてを語り終えた。二十一の地獄の規模と配列が、ありのままにいかに定まっているかを。」

Verse 84

भूयश्च पृच्छ राजेंद्र संदेहो यो हृदि स्थितः

さらに問うがよい、王の中の最勝者よ。心になお据わる疑いがあるならば。

Verse 226

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे भीष्मयुधिष्ठिरसंवादे तत्तद्दुरितप्राप्यैकविंशतिनरकयातनातन्निवारणोपायवर्णनंनाम षड्विंशत्युत्तरद्विशत तमोऽध्यायः

かくして、聖なる『スカンダ・マハープラーナ』、八万一千頌のサンヒターにおける第六巻ナーガラ・カンダ、ハータケーシュヴァラ聖域（kṣetra）のマーハートミャ、シュラーダ・カルパ、ビーシュマとユディシュティラの対話にて、「諸々の罪により到る二十一地獄の苦刑の叙述と、その防止の方途」と題する第226章はここに終わる。

Verse 685

तत्र धावंति दुःखार्तास्ताड्यमानाश्च किंकरैः । दशमासिकजं दानं तत्र तेषां प्रमुक्तये

そこでは彼らは苦悩に責められて走り回り、刑罰の使者たちに打たれる。彼らをその場より解き放つため、十か月目の行に結びつく布施が解脱の手段として定められる。

Verse 758

क्षयाहे श्राद्धसंप्राप्तौ तत स्तृप्तिः प्रजायते

クシャヤ（衰滅・終わりの日）にシュラーダ（śrāddha）を修すると、受ける者に満足と充足が生じる。