Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 224›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

मंत्रेणानेन राजेंद्र सपुष्पाक्षतचंदनैः । अर्घमेनं प्रगृह्णंतु मया दत्तं द्विजोत्तमाः । पादप्रक्षालनार्थाय प्रकुर्वंतु मम प्रियम्

Transliteration

maṃtreṇānena rājeṃdra sapuṣpākṣatacaṃdanaiḥ | arghamenaṃ pragṛhṇaṃtu mayā dattaṃ dvijottamāḥ | pādaprakṣālanārthāya prakurvaṃtu mama priyam

Translation

「王よ、この真言とともに、花・アクシャタ（砕けぬ穀粒）・白檀を添えて、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）たちは、我が捧げるこのアルギャ（arghya）を受けたまえ。さらに足を洗うため、我が喜ぶことを成したまえ。」

Word by Word
मन्त्रेणwith (this) mantra
मन्त्रेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अनेनwith this
अनेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘अनेन’ = ‘by/with this’
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)
सपुष्पाक्षतचन्दनैःwith flowers, unbroken rice, and sandalwood
सपुष्पाक्षतचन्दनैः:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootस (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + अक्षत (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (पुष्प-अक्षत-चन्दनैः सह)
अर्घम्arghya offering
अर्घम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एनम्this
एनम्:
Viśeṣaṇa (Appositive qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘this (one)’
प्रगृह्णन्तुlet them accept
प्रगृह्णन्तु:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
मयाby me
मया:
Karta (Agent of giving/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; सर्वनाम
दत्तम्given
दत्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘प्रदत्तम्’
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा बहुवचन (प्रयोगे सम्बोधनार्थः); समासः—कर्मधारय
पादप्रक्षालनार्थायfor washing the feet
पादप्रक्षालनार्थाय:
Prayojana/Sampradāna (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + प्रक्षालन (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पादप्रक्षालनस्य अर्थाय)
प्रकुर्वन्तुlet them do, perform
प्रकुर्वन्तु:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
प्रियम्what is pleasing (to me)
प्रियम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘इष्टम्’
Speaker

Bhartṛyajña

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: king (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers a decorated arghya vessel with flowers, akṣata, and sandal paste; respected brāhmaṇas (dvijottamāḥ) receive it; a small basin indicates foot-washing service.

Characters & Entities
A
Arghya
A
Akṣata
C
Candana
D
Dvija
P
Pādaprakṣālana

FAQs

Śrāddha joins mantra with seva (reverent service): honoring worthy recipients with arghya and foot-washing embodies gratitude toward the Pitṛs.

The instruction belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya framework, though it focuses on rite-materials and hospitality.

Offer arghya with flowers, akṣata, and sandal using a mantra, and arrange for pādaprakṣālana (washing the feet) of the invited dvijas.

←Previous Verse
Next Verse→