Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तत्त्वमद्य दिनं देहि तेभ्यः कमलसम्भव । तेन तृप्तिं गताः सर्वे स्थास्यंत्यब्दं पितामह

Transliteration

tattvamadya dinaṃ dehi tebhyaḥ kamalasambhava | tena tṛptiṃ gatāḥ sarve sthāsyaṃtyabdaṃ pitāmaha

Translation

ゆえに、蓮華より生まれし者（ブラフマー）よ、今日を彼らのための特別な日として授け給え。これにより、すべての者は満足に至り、一年のあいだそのまま保たれよう、祖父なる尊者よ。

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अद्य: today
• अद्य: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• दिनम्: a day
• दिनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देहि: give
• देहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), बहुवचन

• कमलसम्भव: O lotus-born (Brahmā)
• कमलसम्भव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कमल + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (kamalāt sambhavaḥ = lotus-born)

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गताः: having attained
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गत (प्रातिपदिक; कृदन्त from गम् (धातु))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• स्थास्यन्ति: will remain
• स्थास्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• अब्दम्: for a year
• अब्दम्: Kala-adhikarana (Time-extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण (duration)

• पितामह: O Grandfather (Brahmā)
• पितामह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

Speaker

Hiraṇyākṣa

Visual Art Cues

Scene: A supplicant addresses Brahmā (lotus-born) requesting a sanctioned ‘day’ for the departed; Brahmā seated on a lotus, holding kamaṇḍalu and Vedas, granting a boon that ensures year-long satisfaction of pitṛs.

Characters & Entities

• Hiraṇyākṣa
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic ‘time-gift’ (a sanctified day) becomes a vehicle of compassion—turning ritual into sustained relief for afflicted beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears; the focus is on sanctifying a day within the ritual calendar.

What ritualistic prescription is mentioned?

It requests the establishment/granting of a special day enabling śrāddha to confer year-long satisfaction (tṛpti) to the intended beings.