Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 2›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

पुत्रवल्लालिता लोकाः शत्रवश्च निषूदिताः । भ्रांतानि भूतले यानि तीर्थान्यायतनानि च । तपस्विभ्यो यथाकामं यच्छता वांछितं धनम्

Transliteration

putravallālitā lokāḥ śatravaśca niṣūditāḥ | bhrāṃtāni bhūtale yāni tīrthānyāyatanāni ca | tapasvibhyo yathākāmaṃ yacchatā vāṃchitaṃ dhanam

Translation

民はわが子のように慈しまれ、敵はことごとく鎮められた。さらに彼は大地に散在するティールタ（聖なる渡し）と霊廟を巡礼し、苦行者たちには望むままに、求める財を授けた。

Word by Word
पुत्रवत्like (one’s) son
पुत्रवत्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुत्रवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)
Formउपमान-अव्यय (adverbial ‘like a son’)
लालिताःcherished/caressed
लालिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√लल्/लाल् (धातु) + क्त (कृदन्त) → लालित (past passive participle)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन; विशेषणम् (लोकाः)
लोकाःpeople
लोकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन
शत्रवःenemies
शत्रवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निषूदिताःdestroyed/slain
निषूदिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-√सूद् (धातु) + क्त (कृदन्त) → निषूदित (past passive participle)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), बहुवचन; विशेषणम् (शत्रवः)
भ्रान्तानिwandered/roamed
भ्रान्तानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√भ्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त) → भ्रान्त (past passive participle)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), बहुवचन; विशेषणम् (यानि… तीर्थानि… आयतनानि)
भूतलेon the earth/ground
भूतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7), एकवचन; अधिकरण (location)
यानिwhich
यानि:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), बहुवचन; सम्बन्धक-यत् (relative pronoun)
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), बहुवचन
आयतनानिabodes/shrines
आयतनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तपस्विभ्यःto the ascetics
तपस्विभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया/चतुर्थी/पञ्चमी-विभक्ति (3/4/5), बहुवचन; सम्प्रदान (to ascetics)
यथाकामम्as desired/at will
यथाकामम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा + काम (अव्ययीभाव-समास)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
यच्छताby (one) giving
यच्छता:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Root√यम् (धातु; ‘to give’) + शतृ (कृदन्त) → यच्छत् (present active participle)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3), एकवचन; कर्तृ-विशेषणम् (instrumental of agent: ‘by (one) giving’)
वाञ्छितम्desired
वाञ्छितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Root√वाञ्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त) → वाञ्छित (past passive participle)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; विशेषणम् (धनम्)
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कर्म (given thing)
Speaker

Sūta (narrator)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A king on pilgrimage: processions moving between riverside fords and temple shrines; he offers gifts to ascetics; parallel vignette shows benevolent care of subjects and victory over enemies.

Characters & Entities
P
pilgrimage sites (tīrthāni)
S
shrines (āyatanāni)
A
ascetics (tapasvin)

FAQs

Ideal kingship is dharmic care for subjects, restraint of aggression, reverence for sacred places, and support of renunciants.

The verse praises tīrtha-yātrā in general—visiting tīrthas and āyatanas across the land—rather than naming a single location.

Pilgrimage to tīrthas and sanctuaries, and giving desired support (dāna) to tapasvins.

←Previous Verse
Next Verse→