Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 199›Shloka 71
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

स्थानिकं मूर्खमप्येवमलाभे गुणिनामपि । हीनांगमधिकांगं वा दूषितं नो तथा परम्

Transliteration

sthānikaṃ mūrkhamapyevamalābhe guṇināmapi | hīnāṃgamadhikāṃgaṃ vā dūṣitaṃ no tathā param

Translation

徳ある（相応しい）バラモンが得られぬときは、土地の者を—たとえ無知であっても—受け入れてよい。なぜなら、肢体の不足や過多があろうとも、「穢れた」（不浄の）者ほどの害はないからである。

Word by Word
स्थानिकम्a local (resident)
स्थानिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थानिक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (आहर्तव्यः इत्यर्थे पूर्वश्लोकानुसारेण)
मूर्खम्foolish
मूर्खम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूर्ख (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्थानिकम्/ब्राह्मणम् implied)
अपिeven
अपि:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (even/also)
एवम्thus
एवम्:
Avyaya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb: thus)
अलाभेwhen there is no obtaining (of)
अलाभे:
Adhikarana (Condition/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (in the absence/non-availability)
गुणिनाम्of qualified (persons)
गुणिनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध (of the virtuous/qualified)
अपिeven
अपि:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात
हीनाङ्गम्one with a deficient limb / defective-bodied
हीनाङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootहीन + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (contextually accusative singular), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (हीनम् अङ्गम् यस्य/यत्)
अधिकाङ्गम्one with an extra limb / over-limbed
अधिकाङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअधिक + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (अधिकम् अङ्गम् यस्य/यत्)
वाor
वा:
Avyaya (Disjunction/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)
दूषितम्tainted, blemished
दूषितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दूष् धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ब्राह्मणम् implied)
नःfor us / to us
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनः (अव्यय/सर्वनाम)
Formअस्मद्-शब्दस्य षष्ठी/चतुर्थी बहुवचन-रूपम् (Gen./Dat. plural: 'of us/to us'); अत्र निषेधार्थे 'न' इति पाठभेद सम्भवः, परन्तु 'नः' स्वीकृतम्
तथाso, likewise
तथा:
Avyaya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (so, in that way)
परम्another (option) / superior (one)
परम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्/विशेष्यभावे (something 'other/superior'—context: not acceptable)
Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim consults elders at a ghat: a humble local brāhmaṇa stands to one side; a visibly ‘tainted’ figure is refused. The scene emphasizes discernment rather than spectacle.

FAQs

When ideal options are absent, dharma permits a pragmatic substitute, but impurity that corrupts the rite should be avoided.

The verse reflects the tīrtha’s ritual culture (respect for locals) within Nāgarakhaṇḍa’s sacred-place instructions.

If qualified brāhmaṇas cannot be found, accept a local; but avoid those considered dūṣita (ritually tainted).

←Previous Verse
Next Verse→