Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि विस्तरेण द्विजोत्तमाः । त्रयाणामपि चायुष्यं यत्प्रमाणं व्यवस्थितम्

Transliteration

sūta uvāca | ahaṃ vaḥ kīrtayiṣyāmi vistareṇa dvijottamāḥ | trayāṇāmapi cāyuṣyaṃ yatpramāṇaṃ vyavasthitam

Translation

スータは言った。「おお、二度生まれし者のうち最勝の方々よ。われは三神すべての寿命の定まった量を、詳しく語り聞かせよう。」

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वः: to you/for you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (4th/6th Dat./Gen.), बहुवचन; एनक्लिटिक

• कीर्तयिष्यामि: I will narrate/proclaim
• कीर्तयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु: कीर्त्/कीर्तय्, णिच्)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विस्तरेण: in detail
• विस्तरेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थ (instrumental of manner)

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थ (address)

• त्रयाणाम्: of the three
• त्रयाणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (त्रयाणाम्)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (also)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• आयुष्यम्: lifespan
• आयुष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यत्: which/that
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• प्रमाणम्: measure/extent
• प्रमाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• व्यवस्थितम्: fixed/established
• व्यवस्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+अव+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ (dvijottamāḥ)

Visual Art Cues

Scene: Sūta raises his hand in assurance, promising a detailed account; sages relax into attentive listening, indicating the shift from questioning to instruction.

Characters & Entities

• Sūta
• Trimūrti (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic knowledge is transmitted through qualified narration: the teacher responds with orderly, detailed exposition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse; it functions as a transition into cosmological teaching within the tīrtha-narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a promise of explanation (kathā/ākhyāna) rather than a ritual rule.