Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43
Devanagari script
ततस्तत्स्नानवेलायां क्षेप्तव्यं सलिले त्वया । येन लोकः समस्तोऽयं वेत्ति कालं तु स्नानजम्
Transliteration
tatastatsnānavelāyāṃ kṣeptavyaṃ salile tvayā | yena lokaḥ samasto'yaṃ vetti kālaṃ tu snānajam
Translation
そしてその沐浴のまさに時に、それを水中へ投げ入れよ。そうすれば、この人々すべてが沐浴の儀の正しい時刻を知るであろう。
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable adverb): तस्मात्/ततः = thereafter
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg); विशेषणरूपेण ‘स्नानवेलायाम्’ इत्यस्य निर्देशः
स्नानवेलायाम्at the bathing time
स्नानवेलायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्नान- (प्रातिपदिक) + वेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative sg); ‘स्नानस्य वेला’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
क्षेप्तव्यम्should be thrown
क्षेप्तव्यम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-भावः (gerundive: ‘to be thrown/should be thrown’)
सलिलेin the water
सलिले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative sg)
त्वयाby you
त्वया:
Karana/Karta (Agent-instrument/करण/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental sg)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental sg); हेतु/साधनार्थे
लोकःthe world/people
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nominative sg)
समस्तःentire
समस्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘लोकः’ इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nominative sg); ‘लोकः’ इत्यस्य पुनर्निर्देशः
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (present indicative 3sg)
कालम्the time
कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (accusative sg)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle): emphasis/contrast
स्नानजम्born of bathing/bathing-produced
स्नानजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘स्नानात् जातः’ इति पञ्चमी-तत्पुरुषः; ‘कालम्’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Brahmā (continuation of instruction to Indra)
Tirtha Mahatmya
Type: ghat
Visual Art Cues
Scene: A ritual officiant instructs that a marker be cast into the river precisely at bathing time so the gathered pilgrims recognize the moment.
Characters & Entities
I
IndraP
Pilgrims (lokaḥ)S
Snāna-velā (bathing time)FAQs
Sacred merit is protected by right timing and right order; dharma includes ensuring the community can perform rites correctly.
Jyeṣṭhapuṣkara (Puṣkara tīrtha) during its great bathing occasion.
Casting the designated marker into the water at the correct moment to signal the proper bathing time to all pilgrims.