Adhyaya 186

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भूय एव महाभाग वद माहात्म्यमुत्तमम् । अतिथेः कृत्यमस्माकं विस्तरेण च सूतज

仙人たちは言った。「大いなる福徳を備えた方よ、この最上のマーハートミャをもう一度語ってください。さらに、スータの子よ、アティティ（客人）に関する正しい務めを、私たちに詳しく説いてください。」

Verse 2

सूत उवाच । शृण्वन्तु मुनयः सर्वे माहात्म्यमिदमुत्तमम् । येन संश्रुतमात्रेण नश्येत्पापं दिनोद्भवम्

スータは言った。「すべての牟尼たちよ、この最上のマーハートミヤを聴きなさい。これをただ聞くだけで、日々生じる罪は滅び去る。」

Verse 3

यन्मया च श्रुतं पूर्वं सकाशात्स्वपितुः शुभम्

そして以前、わが父その人の御前で、吉祥にして益ある教えとして私が聞いたことを、

Verse 4

गृहस्थानां परो धर्मो नान्योऽस्त्यतिथिपूजनात् । अतिथेर्न च दोषोस्ति तस्यातिक्रमणेन च

家住まいの者にとって、客人を供養し敬うことに勝るダルマはない。客に咎はまったくなく、咎はただ彼への務めを踏み越える者にのみある。

Verse 5

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति

もし客人が望みを砕かれて誰かの家から引き返すなら、彼は自らの悪業をその家主に与え、家主の功徳を携えて去ってゆく。

Verse 6

सत्यं शौचं तपोऽधीतं दत्तमिष्टं शतं समाः । तस्य सर्वमिदं नष्टमतिथिं यो न पूजयेत्

真実、清浄、苦行、聖なる学習、布施、供犠—たとえ百年そのように行じても—客人を敬わぬ者には、そのすべてが失われる。

Verse 7

दूरादतिथयो यस्य गृहमायांति निर्वृताः । स गृहस्थ इति प्रोक्तः शेषाश्च गृहरक्षिणः

遠方からでも客人が喜んで訪れる家の主こそ、まことに「家住者（グリハスタ）」と称される。ほかはただ家を守る者にすぎない。

Verse 8

न पुराकृतपुण्यानां नराणामिह भूतले । त्रीनेतान्प्रतिहन्यंते श्राद्धं दानं शुभा गिरः

この地上において、過去に功徳を積まなかった人々には三つが妨げられる――シュラーダ（祖霊供養の儀）、ダーナ（布施）、そして吉祥の言葉（善き諭しと祝福）。

Verse 9

तुष्टेऽतिथौ गृहस्थस्य तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः । विमुखे विमुखाः सर्वा भवंति च न संशयः

家住者の客が満ち足りれば、諸天もまた満ち足りる。客が不満のまま背を向ければ、すべての神々も背を向ける――疑いはない。

Verse 10

तस्मात्तोषयितव्यश्च गृहस्थेन सदाऽतिथिः । अप्यात्मनः प्रदानेन यदीच्छेत्पुण्यमात्मनः

ゆえに家住者は常に客を満足させるよう努めるべきである。自らの取り分を差し出してでも、己の功徳を願うならそうせよ。

Verse 11

त्रिविधस्त्वतिथिः प्रोक्तो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः । तस्याहं वच्मि वः कालं शृणुध्वं सुसमाहिताः

おお、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）たちよ。家住者にとっての客は三種であると説かれる。彼らにふさわしい時を汝らに語ろう――心を整えて聴け。

Verse 12

श्राद्धीयो वैश्वदेवीयः सूर्योढश्च तृतीयकः । ये चान्ये भोजनार्थीयास्ते सामान्याः प्रकीर्तिता

主要な客は三種である。すなわちシュラーダ（śrāddha）の客、ヴァイシュヴァデーヴァ（vaiśvadeva）の客、そして第三にスーリョーダ（sūryoḍha）の客である。食を求めるだけで来る者は、ただの常の者と説かれる。

Verse 13

सांकल्पे विहिते श्राद्धे पितॄणां भोजनोद्भवे । समागच्छति यः काले तस्मिञ्छ्राद्धीय एव सः

サンカルパ（saṅkalpa）を立て、祖霊ピトリ（Pitṛs）に食を供えるためにシュラーダ（śrāddha）を行うとき、その時刻に来る者は誰であれ、シュラーダの客と見なすべきである。

Verse 14

दूराध्वानं पथि श्रांतं वैश्वदेवांत आगतम् । अतिथिं तं विजानीयान्नातिथिः पूर्वमागतः

遠路を旅して道中に疲れ、ヴァイシュヴァデーヴァ（vaiśvadeva）の儀礼の後の時刻に到着した者を、真の客と知るべきである。先に来ていた者は、この意味でのアティティ（atithi）ではない。

Verse 15

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यो मूर्खः पंडित एव वा । वैश्वदेवे तु संप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

愛しい者であれ憎い者であれ、愚かであれ学識ある者であれ——ヴァイシュヴァデーヴァ（vaiśvadeva）の時に来たなら、その者こそ客である。彼をもてなす功徳により、天界への渡しとなる。

Verse 16

न पृच्छेद्गोत्रचरणं न स्थानं वेदमेव च । दृष्ट्वा यज्ञोपवीतं च भोजयेत्तं प्रभक्तितः

ゴートラ（gotra）やチャラナ（caraṇa：ヴェーダの流派）を問うてはならず、住まいも、どのヴェーダに従うかさえ問うてはならない。聖紐ヤジュニョーパヴィータ（yajñopavīta）を見たなら、真心のバクティをもって食を施すべきである。

Verse 17

श्राद्धे वा वैश्वदेवे वा यद्यागच्छति नातिथिः । घृताहुतिं ततो दद्यात्तन्नाम्ना च हविर्भुजि

シュラーダ（祖霊供養）またはヴァイシュヴァデーヴァの儀礼において客が来ないなら、客の名を唱えつつ、ギーの供物を火に注ぎ、ハヴィスを食するアグニに受け取らせるべきである。

Verse 18

अशक्त्या भोज्यदानस्य देयं भक्त्या ततः परम् । तस्यान्नमपि तु स्तोकं येन तुष्टिं प्रगच्छति

十分な食事の施しができぬときも、信愛をもって与えるべきである。少しばかりの食であっても、それにより客は満ち足りる。

Verse 19

तथान्यश्च तृतीयस्तु सूर्योढोऽतिथिरुच्यते । कृते तु भोजने यस्तु रात्रौ वा चाधिगच्छति । तस्य शक्त्या प्रदातव्यं सस्यं च गृहमेधिना

また第三の客は「日没の客」と呼ばれる。家の食事を整えた後、夕暮れ、あるいは夜に訪れる者である。そのような客には、家長は力に応じて穀物や食料を施すべきである。

Verse 21

तृणानि भूमिरुदकं वाक्चतुर्थी च सूनृता । एतान्यपि सतां गेहे नोच्छिद्यंते कदाचन

座のための草、座すべき地、水、そして第四に、やわらかく真実なる言葉。これらは善き人の家において、いついかなる時も欠けることがない。

Verse 22

स्वागतेनाग्नयस्तृप्तिं गृहस्थस्य प्रयांति च । आसनेन व्रजेत्तुष्टिं स्वयंभूः प्रपितामहः

恭しく迎えれば、家長の聖なる火は満ち足りる。座を供すれば、自生の祖父ブラフマーは喜びをもって去ってゆく。

Verse 23

अर्घेण शंभुः पाद्येन सर्वे देवाः सवासवाः । भोज्यदानेन विष्णुः स्यात्सर्वदेवमयोऽतिथिः

アルギャを供えてはシャンブ（シヴァ）を敬い、足を洗う水を供えてはインドラとともに一切の神々を敬い、食を施してはヴィシュヌを敬う。客人は諸神を具する存在だからである。

Verse 24

तस्मात्पूज्यः सदा विप्रा भोजनीयो विशेषतः । नामाप्युच्चार्य भोज्योऽन्यो ब्राह्मणो गृहमेधिना

ゆえに、バラモンは常に敬われ、ことに食をもってもてなされるべきである。名を呼ぶだけであっても、家長はさらに別のバラモンにも食を施すべきである。

Verse 186

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽतिथिमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌のサンヒター、第六部ナ―ガラ・カンダ、シュリーハータの聖地ケーシュヴァラ・クシェートラのマーハートミャにおいて、「客人の栄光の叙述」と名づけられた第186章はここに終わる。