Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 183›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । द्वितीये दिवसे प्राप्ते यज्ञकर्मसमुद्भवे । द्वादश्यामभवत्तत्र शृणुध्वं तद्द्विजोत्तमाः । वृत्तान्तं सर्वदेवानां महाविस्मयकारकम्

Transliteration

sūta uvāca | dvitīye divase prāpte yajñakarmasamudbhave | dvādaśyāmabhavattatra śṛṇudhvaṃ taddvijottamāḥ | vṛttāntaṃ sarvadevānāṃ mahāvismayakārakam

Translation

スータは語った。「第二の日が来たとき――ヤジュニャ（祭祀）の作法が進むうちに――そこはドヴァーダシー（第十二日）となった。聞け、最上のバラモンたちよ。諸神すべてに関わる、きわめて驚異の出来事を。」

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्वितीयेon the second
द्वितीये:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्
दिवसेday
दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
प्राप्तेhaving arrived; when (it) came
प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (when it had arrived)
यज्ञकर्मसमुद्भवेat the commencement/arising of the sacrificial acts
यज्ञकर्मसमुद्भवे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ + कर्म + समुद्भव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; सति-सप्तमी-सम्बद्धम् (at the arising of the sacrificial rite)
द्वादश्याम्the twelfth lunar day (Dvādaśī)
द्वादश्याम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (द्वादशी-तिथि)
अभवत्occurred; was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
शृणुध्वम्listen
शृणुध्वम्:
Kriya (Injunction/आज्ञा)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (that)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रेष्ठा द्विजाः)
वृत्तान्तम्account; narrative
वृत्तान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वदेवानाम्of all the gods
सर्वदेवानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व + देव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषां देवानाम्)
महाविस्मयकारकम्causing great astonishment
महाविस्मयकारकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + विस्मय + कारक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (great-wonder-causing)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ (assembled brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Sūta addressing an attentive circle of brāhmaṇas; behind the narration, a symbolic tableau of the second day of yajña on Dvādāśī with devas gathering in the sky.

Characters & Entities
S
Sūta
D
Dvādaśī
D
Devas
Y
Yajña

FAQs

Sacred time (tithi) and sacred action (yajña) converge, and divine wonder manifests where dharma is performed in a consecrated place.

The continuing setting is the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya within Nāgara-khaṇḍa.

No direct injunction; it situates the rites on Dvādaśī and introduces a devas-related marvel occurring during the yajña.

←Previous Verse
Next Verse→