Adhyaya 182

Verse 1

सूत उवाच । एवं पत्नीं समासाद्य गायत्रीं चतुराननः । संप्रहृष्टमना भूत्वा प्रस्थितो यज्ञमण्डपम्

スータは語った。かくしてガーヤトリーを妻として得た四面の主（ブラフマー）は、心より歓喜し、祭祀の मंडप（ヤジュニャ・マンダパ）へと出立した。

Verse 2

गायत्र्यपि समादाय मूर्ध्नि तामरणिं मुदा । प्रतस्थे संपरित्यज्य गोपभावं विगर्हितम्

ガーヤトリーもまた、喜びのうちにそのアラニを頭上に戴き、出立した――非難される牛飼い女の姿を捨て去って。

Verse 3

वाद्यमानेषु वाद्येषु ब्रह्मघोषे दिवंगते । कलं प्रगायमानेषु गन्धर्वेषु समंततः

楽器の音が鳴りひびき、ヴェーダの聖なる讃声（ブラフマ・ゴーシャ）が天へと昇り、四方にてガンダルヴァたちが甘美な旋律を歌い上げるとき—

Verse 4

सर्वदेवद्विजोपेतः संप्राप्तो यज्ञमण्डपे । गायत्र्या सहितो ब्रह्मा मानुषं भावमाश्रितः

あらゆる神々と द्विज（再生の者）に随伴され、ブラフマーはガーヤトリーとともに祭祀の मंडप に到着した。彼は人間のありようを身に帯びていた。

Verse 5

एतस्मिन्नंतरे चक्रे केशनिर्वपणं विधेः । विश्वकर्मा नखानां च गायत्र्यास्तदनंतरम्

その間にヴィシュヴァカルマンは、梵天に対して剃髪と身づくろいの儀を行い、ただちに続いてガーヤトリーの爪を整えた。

Verse 6

औदुम्बरं ततो दण्डं पुलस्त्योऽस्मै समाददे । एणशृंगान्वितं चर्म मन्त्रवद्विजसत्तमाः

次いでプラスタヤは、ウドゥンバラの木で作られた杖を彼に授けた。さらに最勝の二度生まれの者たちは、真言を唱えつつ、角を備えた鹿皮をも与えた。

Verse 7

पत्नीशालां गृहीत्वा च गायत्रीं मौनधारिणीम् । मेखलां निदधे चान्यां कट्यां मौंजीमयीं शुभाम्

さらに彼はパトニーシャーラーを受け取り、沈黙の誓い（マウナ）を保つガーヤトリーを伴い、腰にもう一つの吉祥なるムンジャ草の帯を結び付けた。

Verse 8

ततश्चक्रे परं कर्म यदुक्तं यज्ञमंडपे । ऋत्विग्भिः सहितो वेधा वेदवाक्यसमादृतः

次いで祭壇の मंडप において、定められたとおりに最上の儀礼を成就した。造化の主ブラフマーは祭官たちと共に、ヴェーダの言葉を敬ってこれを行った。

Verse 9

प्रवर्ग्ये जायमाने च तत्राश्चर्यमभून्महत् । जाल्मरूपधरः कश्चिद्दिग्वासा विकृताननः

そしてプラヴァルギャの儀が行われている最中、その場に大いなる異事が起こった。ならず者の姿をした者が現れ、四方に向かって裸となり、顔は歪み崩れていた。

Verse 10

कपालपाणिरायातो भोजनं दीयतामिति । निषेध्यमानोऽपि च तैः प्रविष्टो याज्ञिकं सदः । स कृत्वाऽटनमन्याय्यं तर्ज्यमानोऽपि तापसैः

髑髏を手にした者が来て、「食を施せ」と言った。彼らが制してもなお、彼は祭祀の堂に入り込み、法に背いて歩き回ったため、苦行の仙人たちからも叱責された。

Verse 11

सदस्या ऊचुः । कस्मात्पापसमेतस्त्वं प्रविष्टो यज्ञमण्डपे । कपाली नग्नरूपो यो यज्ञकर्मविवर्जितः

列座の者たちは言った。「なぜ罪を伴って祭壇の मंडप に入り込んだのか。髑髏を携え、裸形にして、祭祀の務めを離れた者よ。」

Verse 12

तस्माद्गच्छ द्रुतं मूढ यावद्ब्रह्मा न कुप्यति । तथाऽन्ये ब्राह्मणश्रेष्ठास्तथा देवाः सवासवाः

ゆえに、愚か者よ、ブラフマーが怒り出す前に速やかに去れ。さらに、他の最勝のバラモンたち、またインドラと共なる神々が憤る前に。

Verse 13

जाल्म उवाच । ब्रह्मयज्ञमिमं श्रुत्वा दूरादत्र समागतः । बुभुक्षितो द्विजश्रेष्ठास्तत्किमर्थं विगर्हथ

ジャールマは言った。「このブラフマヤジュニャ（Brahmayajña）のことを聞き、遠方よりここへ来た。私は飢えている、二度生まれの最勝者たちよ。なぜ私を非難するのか。」

Verse 14

दीनांधैः कृपणैः सवैर्स्तर्पितैः क्रतुरुच्यते । अन्यथाऽसौ विनाशाय यदुक्तं ब्राह्मणैर्वचः

貧しき者、盲なる者、困窮する者がことごとく満たされてこそ、祭祀は「成就した」と称される。さもなくば、それは滅びへと傾く—これぞバラモンたちの語る言葉である。

Verse 15

अन्नहीनो दहेद्राष्टं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । याज्ञिकं दक्षिणा हीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

食物を欠くヤジュニャは国を焼き尽くし、マントラを欠く祭司は儀礼を損ない、ダクシナー（謝礼）を欠く施主は—欠陥あるヤジュニャに勝る敵はない。

Verse 16

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि त्वं भोक्तुकामस्तु समायातो व्रज द्रुतम् । एतस्यां सत्रशालायां भुञ्जते यत्र तापसाः । दीनान्धाः कृपणाश्चैव ततः क्षुत्क्षामकंठिताः

バラモンたちは言った。「もし食を求めて来たのなら、急いで行きなさい。このサトラシャーラーでは苦行者たちが食し、貧しき者、盲なる者、困窮する者もまた、飢えにより喉を乾かし衰えている。」

Verse 17

अथवा धनकामस्त्वं वस्त्रकामोऽथ तापस । व्रज वित्तपतिर्यत्र दानशालां समाश्रितः

あるいは、苦行者よ—財を望むのか、衣を望むのか—施与の堂ダーナシャーラーに、財宝の主が宿るその所へ行け。

Verse 18

अनिंद्योऽयं महामूर्ख यज्ञः पैतामहो यतः । अर्चितः सर्वतः पुण्यं तत्किं निन्दसि दुर्मते

このヤジュニャは非難されるべきではない、大愚者よ。これは祖父神（ブラフマー）の太古の儀礼だからだ。あまねく功徳として礼拝されるのに、なぜ汝はそれを罵るのか、邪心の者よ。

Verse 19

सूत उवाच । एवमुक्तः कपालं स परिक्षिप्य धरातले । जगामादर्शनं सद्यो दीपवद्द्विजसत्तमाः

スータは語った。そう告げられると、彼は髑髏の鉢を地に投げ捨て、たちまち姿を消した—灯火が消えるように。おお、二度生まれの中の最勝者よ。

Verse 20

ऋत्विज ऊचुः । कथं यज्ञक्रिया कार्या कपाले सदसि स्थिते । परिक्षिपथ तस्मात्तु एवमूचुर्द्विजोत्तमाः

祭官たちは言った。「集会の中に頭蓋骨がある状態で、どうして犠牲の儀式を行うことができようか。それゆえ、それを捨てよ！」再生族の最良の者たちはそのように語った。

Verse 21

अथैको बहुधा प्रोक्तः सदस्यैश्च द्विजोत्तमैः । दण्डकाष्ठं समुद्यम्य प्रचिक्षेप बहिस्तथा

その時、集会の尊敬すべきバラモンたちに繰り返し促された一人の男が、木の杖を持ち上げ、それを外に投げ捨てた。

Verse 22

अथान्यत्तत्र संजातं कपालं तादृशं पुनः । तस्मिन्नपि तथा क्षिप्ते भूयोऽन्यत्समपद्यत

すると、まさにその場所に、同じ種類の別の頭蓋骨が再び現れた。それも同様に投げ捨てられたが、さらにもう一つが現れた。

Verse 23

एवं शतसहस्राणि ह्ययुतान्यर्बुदानि च । तत्र जातानि तैर्व्याप्तो यज्ञवाटः समंततः

このようにして、数十万、数万、さらには数億もの頭蓋骨がそこに現れ、それらによって犠牲の囲い地全体があらゆる側から満たされた。

Verse 24

हाहाकारस्ततौ जज्ञे समस्ते यज्ञमण्डपे । दृष्ट्वा कपालसंघांस्तान्यज्ञ कर्मप्रदूषकान्

犠牲の儀式を汚しているそれらの頭蓋骨の山を見て、犠牲のパビリオン全体に大きな悲鳴が広がった。

Verse 25

अथ संचिंतयामास ध्यानं कृत्वा पितामहः । हरारिष्टं समाज्ञाय तत्सर्वं हृष्टरूपधृक्

そのとき祖父神（ブラフマー）は思惟し、禅定に入り、危難がハラ（シヴァ）より来たと悟ると、すべてに対して歓喜の相を帯びた。

Verse 26

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम् । महेश्वरं समासाद्य यज्ञवाटसमाश्रितम्

ついで合掌して恭敬のアーンジャリを結び、丁重に語った。祭儀の囲いに在すマヘーシュヴァラのもとへ近づいて。

Verse 27

किमिदं युज्यते देव यज्ञेऽस्मिन्कर्मणः क्षतिः । तस्मात्संहर सर्वाणि कपालानि सुरेश्वर

「おおデーヴァよ、これはいかにして相応しいであろうか。この祭祀においては儀礼そのものが損なわれている。ゆえに、神々の主よ、これらすべての髑髏鉢を引き収め、取り戻したまえ。」

Verse 28

यज्ञकर्मविलोपोऽयं मा भूत्त्वयि समागते

「汝が来臨した今、この祭儀の妨げがあってはならぬ。」

Verse 29

ततः प्रोवाच संक्रुद्धो भगवाञ्छशिशेखरः । तन्ममेष्टतमं पात्रं भोजनाय सदा स्थितम्

すると福徳の主、月を頂く者（シャシシェーカラ）は憤って言った。「それは我が最も愛する器、我が食のために常に備え置かれているのだ。」

Verse 30

एते द्विजाधमाः कस्माद्विद्विषंतिपितामह । तथा न मां समुद्दिश्य जुहुवुर्जातवेदसि

「おお祖父ピターマハ（梵天よ）、なぜこの卑しきバラモンらは憎しみを抱くのか。彼らは我に捧げることなく、ジャータヴェーダス（アグニ）に供物を注いだ。」

Verse 31

यथान्यादेवता स्तद्वन्मन्त्रपूतं हविर्विधे । तस्माद्यदि विधे कार्या समाप्तिर्यज्ञकर्मणि

「他の神々に供えるのと同じく、ヴィデー（梵天）よ、真言により清められた酥油の供物を、正しく奉献して捧げよ。ゆえに、祭祀を正しく成就させるなら、定める者よ、その終結は儀軌に従って行われねばならぬ。」

Verse 32

तत्कपालाश्रितं हव्यं कर्तव्यं सकलं त्विदम् । तथा च मां समु द्दिश्य विशषाज्जातवेदसि

「この供物のすべては、あの髑髏の器に載せて行うべきである。さらに、我を念じて、ジャータヴェーダス（アグニ）に特別の供献をなせ。」

Verse 33

होतव्यं हविरेवात्र समाप्तिं यास्यति क्रतुः । नान्यथा सत्यमेवोक्तं तवाग्रे चतुरानन

「ここでは供物（ハヴィス）のみを捧げよ。それによって祭祀は成就する—他の道はない。これは汝の前で我が語る真実である、四面者チャトゥラーナナ（梵天）よ。」

Verse 34

पितामह उवाच । रूपाणि तव देवेश पृथग्भूतान्यनेकशः । संख्यया परिहीनानि ध्येयानि सकलानि च

ピターマハ（梵天）は言った。「おお देवेश（神々の主）よ、汝の御姿は多様にして、さまざまに分かれ、数え尽くせぬ。すべての御相は、余すところなく観想されるべきである。」

Verse 35

एतन्महाव्रतं रूपमाख्यातं ते त्रिलोचन । नैवं च मखकर्म स्यात्तत्रैव च न युज्यते

おお三眼者（トリローチャナ）よ、あなたはこの「マハーヴラタ」の形を宣示された。されど、ヤジュニャの儀軌はこのようには進められず、定められた祭式の秩序の中では相応しくない。

Verse 36

अद्यैतत्कर्म कर्तुं च श्रुतिबाह्यं कथंचन । तव वाक्यमपि त्र्यक्ष नान्यथा कर्तुमु त्सहे

今日この行いをなすことは、いかなる形であれシュルティ（ヴェーダ）の規定の外に及ぶであろう。されど三眼者（トリヤクシャ）よ、それでも私はあなたの御言葉に背いて他のようにする勇気がない。

Verse 37

मृन्मयेषु कपालेषु हविः श्राप्यं सुरेश्वर । अद्यप्रभृति यज्ञेषु पुरोडाशात्मिकं द्विजैः । तवोद्देशेन देवेश होतव्यं शतरुद्रि यम्

おお神々の主よ、土製のカパーラ（髑髏鉢）に捧げられる供物（ハヴィス）は、今日より聖別されたものと見なされる。ゆえに諸々のヤジュニャにおいて、二度生まれの者（ドヴィジャ）は、あなたに—主よ、デーヴァよ—プuroḍāśa（供餅）の形の供物を捧げ、さらに「シャタルドリーヤ」の儀（讃誦）をも、明らかにあなたへと奉献して行うべきである。

Verse 38

विशेषात्सर्वयज्ञेषु जप्यं चैव विशेषतः । कपालानां तु द्वारेण त्वया रूपं निजं कृतम्

とりわけ一切のヤジュニャにおいて、これ（ルドラの真言・儀）は殊更に重んじてジャパ（誦持）すべきである。なぜなら、カパーラ（髑髏鉢）という媒介を通して、あなたは自らの姿を顕したからである。

Verse 39

प्रकटं च सुरश्रेष्ठ कपाले श्वरसंज्ञितः । तस्मात्त्वं भविता रुद्र क्षेत्रेऽस्मिन्द्वादशोऽपरः

おお神々の中の最勝者よ、ここにあなたは「カパーレーシュヴァラ」の名をもって明らかに顕現された。ゆえにルドラよ、この聖なるクシェートラにおいて、あなたはもう一つの—加わる第十二の顕現となる。

Verse 40

अत्र यज्ञं समारभ्य यस्त्वां प्राक्पूजयिष्यति । अविघ्नेन मख स्तस्य समाप्तिं प्रव्रजिष्यति

ここでヤジュニャ（祭祀）を始め、まず汝を礼拝する者は、その供犠の儀は障りなく進み、ついに円満に成就する。

Verse 41

एवमुक्ते ततस्तेन कपालानि द्विजोत्तमाः । तानि सर्वाणि नष्टानि संख्यया रहितानि च

かく語り終えると、ああ二度生まれの最勝よ、そのカパーラ（頭蓋鉢）はことごとく消え失せ、もはや数え得ぬものとなった。

Verse 42

ततो हृष्टश्चतुर्वक्त्रः स्थापयामास तत्क्षणात् । लिगं माहेश्वरं तत्र कपालेश्वरसंज्ञितम्

そのとき四面者（ブラフマー）は歓喜し、ただちにその場にマヘーシュヴァラのリンガを स्थापितし、「カパーレーシュヴァラ」と名づけた。

Verse 43

अब्रवीच्च ततो वाक्यं यश्चैतत्पूजयिष्यति । मम कुण्डत्रये स्नात्वा स यास्यति परां गतिम्

そしてこう告げた。「この（カパーレーシュヴァラ）を礼拝し、わが三つの聖なるクンダに沐浴する者は、最高の境地に至るであろう。」

Verse 44

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां कार्तिके जागरं तु यः । करिष्यति पुनश्चास्य लिंगस्य सुसमाहितः । आजन्मप्रभवात्पापात्स विमुक्तिमवाप्स्यति

カールッティカ月の白分（明半）十四日、心をよく統一して夜通しの覚醒（ジャーガラ）を行い、さらにこのリンガのために同じ行を篤く修する者は、生来積もりし罪より解き放たれる。

Verse 45

एवमुक्तेऽथ विधिना प्रहृष्टस्त्रिपुरांतकः । यज्ञमण्डपमासाद्य प्रस्थितो वेदिसंनिधौ

かく告げられるや、梵天の定めに従い歓喜したトリプラーンタカ（シヴァ）は、祭祀の मंडप（ヤジュニャ堂）に近づき、ヴェーディ（祭壇）の傍らへと進み出た。

Verse 46

ब्राह्मणैश्च ततः कर्म प्रारब्धं यज्ञसम्भवम् । विस्मयोत्फुल्लनयनैर्नमस्कृत्य महेश्वरम्

ついでバラモンたちはヤジュニャの作法を開始し、驚嘆に目を見開きつつ、マヘーシュヴァラ（シヴァ）に合掌して礼拝した。

Verse 47

सूत उवाच । एवं च यज तस्तस्य चतुर्वक्त्रस्य तत्र च । ऋषीणां कोटिरायाता दक्षिणापथवासिनाम्

スータは語った。「このように、四面の御方（ブラフマー）がそこで供犠を修していると、ダクシナーパタ（南方）に住む仙人たちが一クロール（千万）もその地に到来した。」

Verse 49

कीदृक्क्षेत्रं च तत्पुण्यं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । कीदृशास्ते च विप्रेन्द्रा ऋत्विजस्तत्र ये स्थिताः

その功徳ある聖域、ハータケーシュヴァラと称されるクシェートラはいかなる所か。さらに、そこに住する尊きバラモン—祭官リトヴィクたちは、いかなる徳相を備えるのか。

Verse 50

अथ ते सुपरिश्रांता मध्यंदिनगते रवौ । रविवारेण संप्राप्ते नक्षत्रे चाश्विसंस्थिते

やがて太陽が真昼に至ると、彼らはひどく疲れ果てた。さらに日曜日が到来し、アシュヴィニーのナクシャトラが支配する時、

Verse 51

वैवस्वत्यां तिथौ चैव प्राप्ता घर्मपीडिताः । कंचिज्जलाशयं प्राप्य प्रविष्टाः सलिलं शुभम्

またヴァイヴァスヴァティーのティティの日にも、灼熱に苦しめられた彼らは、ある水たまりに至り、その吉祥なる水に身を浸した。

Verse 52

शंकुकर्णा महाकर्णा वकनासास्तथापरे । महोदरा बृहद्दन्ता दीर्घोष्ठाः स्थूलमस्तकाः

ある者は錐のような耳、ある者は巨大な耳、またある者は曲がった鼻をしていた。腹は大きく、歯は大きく、唇は長く、頭はごつく巨大であった。

Verse 53

चिपिटाक्षास्तथा चान्ये दीर्घग्रीवास्तथा परे । कृष्णांगाः स्फुटितैः पादैर्नखैर्दीर्घैः समुत्थितैः

またある者はくぼんだ眼、ある者は長い首を持っていた。身体は黒く、足はひび割れ、長い爪が目立って突き出ていた。

Verse 54

ततो यावद्विनिष्क्रांताः प्रपश्यन्ति परस्परम् । तावद्वैरूपस्यनिर्मुक्ताः संजाताः कामसन्निभाः

そして彼らが水から上がり、互いを見やったその瞬間、醜い歪みは解け去り、愛神カーマのごとく麗しくなった。

Verse 55

ततो विस्मयमापन्ना मिथः प्रोचुः प्रहर्षिताः । रूपव्यत्ययमालोक्य ज्ञात्वा तीर्थं तदुत्तमम् । अत्र स्नानादिदं रूपमस्माभिः प्राप्तमुत्तमम्

そのとき彼らは驚嘆し、歓喜して互いに語り合った。姿の変化を見て、そのティールタが最上であると悟り、「ここで沐浴したゆえに、われらはこのすぐれた姿を得たのだ」と言った。

Verse 56

यस्मात्तस्मादिदं तीर्थं रूपतीर्थं भविष्यति । त्रैलोक्ये सकले ख्यातं सर्वपातकनाशनम्

それゆえ、この聖なる渡り場は「ルーパティールタ（Rūpatīrtha）」と呼ばれ、三界に遍く名高く、あらゆる罪を滅するものとなる。

Verse 57

येऽत्र स्नानं करिष्यन्ति श्रद्धया परया युताः । सुरूपास्ते भविष्यंति सदा जन्मनि जन्मनि

ここで至上の信心をもって沐浴する者は、姿かたちが麗しくなり、常に、生まれ変わりごとにそうなる。

Verse 58

पितॄंश्च तर्पयिष्यन्ति य त्र श्रद्धासमन्विताः । जलेनापि गयाश्राद्धात्ते लप्स्यन्ते धिकं फलम्

信心を具えてこの聖地で祖霊にタルパナ（供水）を捧げる者は、たとえこの地の水だけであっても、ガヤー（Gayā）で修するシュラーダ（śrāddha）よりも大いなる果報を得る。

Verse 59

येऽत्र रत्नप्रदानं च प्रकरिष्यन्ति मानवाः । भविष्यंति न संदेहो राजानस्ते भवेभवे

ここで宝玉の布施を行う人々は、疑いなく、生まれ変わるたびに王となる。

Verse 60

स्थास्यामो वयमत्रैव सांप्रतं कृतनिश्चयाः । न यास्यामो वयं तीर्थं यद्यपि स्यात्सुशोभनम्

「われらは今ここに留まる—すでに固く決した。たとえこの上なく美しいティールタ（tīrtha）があろうとも、他へは行かない。」

Verse 61

एवमुक्त्वाऽथ व्यभजंस्तत्सर्वं मुनयश्च ते । यज्ञोपवीतमात्राणि स्वानि तीर्थानि चक्रिरे

かく語り終えると、かの牟尼たちはそれらすべてを分け与え、ただ聖なる紐（ヤジュニョーパヴィータ）を拠り所として、自らのティールタ（礼浴の聖地）を定めた。

Verse 62

सूत उवाच । अद्यापि च द्विजश्रेष्ठास्तत्र तीर्थे जगद्गुरुः । प्रथमं स्पृशते तोयं नित्यं स्याद्दयितं शुभम्

スータは言った。「今なお、ああ二度生まれの中の最勝者よ、そのティールタにおいて世界の師（ジャガドグル）はまず水に触れる。かの水は常に愛され、吉祥である。」

Verse 63

निष्कामस्तु पुनर्मर्त्यो यः स्नानं तत्र श्रद्धया । कुरुते स परं श्रेयः प्राप्नुयात्सिद्धिलक्षणम्

しかし、私欲を離れた人が信をもってそこで沐浴するなら、最高の善を得て、悉地（シッディ）という霊的成就の徴に至る。

Verse 64

एवं ते मुनयः सर्वे विभज्य तन्महत्सरः । सायंतनं च तत्रैव कृत्वा कर्म सुविस्तरम्

かくして彼らすべての牟尼は、その大いなる湖を分かち定めたのち、まさにその場で夕べの作法を細大漏らさず修した。

Verse 65

ततो निशामुखे प्राप्ता यत्र देवः पितामहः । दीक्षितस्त्वथ मौनी च यज्ञमण्डपसंश्रितः

やがて夜の訪れに至ると、彼らは神ピターマハ（梵天ブラフマー）が祭祀（ヤジュニャ）のために灌頂され、沈黙（マウニー）を守って供犠の मंडप（ヤジュニャ・マण्डパ）に籠もるその場所へと到った。

Verse 66

तं प्रणम्य ततः सर्वे गता यत्रर्त्विजः स्थिताः । उपविष्टाः परिश्रान्ता दिवा यज्ञियकर्मणा

彼に礼拝してから、一同は祭式を司る祭官（ルトヴィジュ）のいる所へ赴いた。祭官たちは座して休み、昼のあいだのヤジュニヤ（祭儀）の務めにより疲れきっていた。

Verse 67

इन्द्रादिकैः सुरैर्भक्त्या मृद्यमानाङ्घ्रयः स्थिताः । अभिवाद्याथ तान्सर्वानुपविष्टास्ततो ग्रतः

信愛をもって、インドラをはじめとする神々はそこに立ち、御足を揉み奉った。ついで一同に恭しく挨拶し、やがて座に就いた。

Verse 68

चक्रुश्चाथ कथाश्चित्रा यज्ञकर्मसमुद्भवाः । सोमपानस्य संबन्धो व्यत्ययं च समुद्भवम्

それから彼らは、祭儀の作法より生じたさまざまな物語と議論を交わした。ソーマ飲用の正しい結びつき、また起こり得る逆の逸脱についても論じ合った。

Verse 69

उद्गातुः प्रभवं चैव तथाध्वर्योः परस्परम् । प्रोचुस्ते तत्त्वमाश्रित्य तथान्ये दूषयन्ति तत्

彼らは、ウドガートリ（Udgātṛ）の役目の正しい根拠、またアドヴァリュ（Adhvaryu）と他の祭官との相互の関わりについて語った。自ら真実と拠るところを述べたが、別の者たちはその説を批判した。

Verse 70

अन्ये मीमांसकास्तत्र कोपसंरक्तलोचनाः । हन्युस्तेषां मतं वादमाश्रिता वाग्विचक्षणाः

そこでは別のミーマーンサー学派の者たちが、怒りに目を赤くして論争に臨んだ。鋭い言葉に長け、相手の説を打ち倒そうとした。

Verse 71

परिशिष्टविदश्चान्ये मध्यस्था द्विजसत्तमाः । प्रोचुर्वादं परित्यज्य साभिप्रायं यथोदितम्

また、パリシシュタに通暁し、公正な仲裁者として中立に立つ最上のバラモンたちは、争論の弁を捨て、しかるべく述べられるべき意図の義をそのまま説き明かした。

Verse 72

महावीरपुरोडाशचयनप्रमुखांस्तथा । विवादांश्चक्रिरे चान्ये स्वंस्वं पक्षं समाश्रिताः

また別の者たちは、それぞれ自らの立場に執着して、さらに論争を起こした――マハーヴィーラの供物、プuroḍāśa、祭壇の積み上げ配置（チャヤナ）など、主要な事柄についてである。

Verse 73

एवं सा रजनी तेषामतिक्रान्ता द्विजन्मनाम्

かくして、その夜は、これらの事に没頭する二度生まれの者たちのために過ぎ去った。

Verse 182

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रूपतीर्थोत्पत्तिपूर्वकप्रथमयज्ञदिवसवृत्तान्तवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ここに、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』—『エーカーシーティサーハスリー・サンヒター』所収、第六のナーガラ・カンダ、ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミャにおいて—「ルーパティールタの起源を前置して第一の祭（ヤジュニャ）の日の事跡を叙述する」と題する第182章は、かくして終わる。

Verse 488

श्रुत्वा पैतामहं यज्ञं कौतुकेन समन्विताः । कीदृशो भविता यज्ञो दीक्षितो यत्र पद्मजः

パイターマハの祭（ヤジュニャ）を聞き、彼らは敬虔な驚きに満たされた。「蓮華より生まれし者（ブラフマー）自らがディークシタとして灌頂を受け、執行するその祭は、いかなるものとなろうか。」