Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

कुले जातां विनीतां च धर्मपत्नीं सुखोच्छ्रिताम् । यस्त्यजेद्दोषनिर्मुक्तां स प्रेतो जायते नरः

Transliteration

kule jātāṃ vinītāṃ ca dharmapatnīṃ sukhocchritām | yastyajeddoṣanirmuktāṃ sa preto jāyate naraḥ

Translation

良家に生まれ、慎み深く、安楽に暮らし、しかも咎なき正妻を捨てる者は、プレータ（餓鬼）として生まれる。

Word by Word

• कुले: in a family
• कुले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• जाताम्: born
• जाताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √जन् (धातु) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण

• विनीताम्: well-trained, disciplined
• विनीताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √नी (धातु) + वि- + नीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• धर्मपत्नीम्: lawful wife
• धर्मपत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + पत्नी (प्रातिपदिक); घटक: धर्म, पत्नी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)

• सुखोच्छ्रिताम्: raised in comfort / well-supported
• सुखोच्छ्रिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सुख + उच्छ्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक); घटक: सुख, उच्छ्रित
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘उच्छ्रित’, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (determinative)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• दोषनिर्मुक्ताम्: free from faults
• दोषनिर्मुक्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दोष + निर्मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक); घटक: दोष, नि-√मुच् + क्त
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (determinative)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अन्वादेश (correlative pronoun)

• प्रेतः: a preta (restless spirit)
• प्रेतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जायते: is born / becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-सम्बन्धे (apposition)

Speaker

Unspecified in snippet (likely the respondent/teacher in the dialogue)

Visual Art Cues

Scene: A householder turns away from a modest, faultless wife; behind him loom shadowy preta-forms and a cremation-ground aura, while dharma (as a radiant figure or scale) recedes.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It upholds fidelity and responsibility in gṛhastha life; abandoning a blameless spouse is treated as a serious breach of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicit; the verse teaches conduct (ācāra) rather than a rite.