Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

तेन तुष्टा तु सा देवी मम राज्यं प्रयच्छति । अद्य देहान्तरे प्राप्ते मनोभीष्टमनंतकम्

Transliteration

tena tuṣṭā tu sā devī mama rājyaṃ prayacchati | adya dehāntare prāpte manobhīṣṭamanaṃtakam

Translation

それによって女神は満悦し、わたしに王権を授けた。今この時も、別の身（新たな生）を得たのち、我が心の願いを—尽きることなく、衰えず—授けてくださる。

Word by Word

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• तुष्टा: pleased
• तुष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् धातु (तुष्) + क्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि (PPP)

• तु: indeed/but
• तु: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रयच्छति: grants
• प्रयच्छति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-यम् धातु (यम्)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; उपसर्गः प्र-

• अद्य: today/now
• अद्य: Avyaya (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• देहान्तरे: in another body
• देहान्तरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देह-अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—देहस्य अन्तरम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्राप्ते: when attained/obtained
• प्राप्ते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् धातु (आप्) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि (PPP) प्रयुक्तं; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'देहान्तरे' इत्यस्य विशेषणम् (locative absolute-like)

• मनोभीष्टमनन्तकम्: the endless (state) desired by the mind
• मनोभीष्टमनन्तकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनः-भीष्ट-मनन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—मनसा अभीष्टम् (तत्पुरुष) + अनन्तकम् (विशेषण) → कर्मधारय-प्रायः समासः

Speaker

Unspecified narrator (testifying to Devī’s boon within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Harapriyā-devī-sthāna (unnamed)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī appears radiant, bestowing a royal insignia (crown/scepter) upon the devotee; behind, a subtle motif of a new body/new life (a second figure silhouette) indicates rebirth continuity; the desert transforms into auspicious light.

Characters & Entities

• Devī
• Harapriyā/Gaurī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī’s grace can transcend lifetimes; sincere worship yields both worldly stability and enduring fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to a tīrtha-glorification context, but the tīrtha name is not stated in this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new ritual is prescribed here; it states the fruit (phala) of Devī-pūjā—granting of rājya and desired boons.