Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

शक्तिरूपासि देवि त्वं सृष्टिसंहारका रिणी । त्वयि दृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Transliteration

śaktirūpāsi devi tvaṃ sṛṣṭisaṃhārakā riṇī | tvayi dṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Translation

おお女神よ、汝はまさしくシャクティ、創造と滅尽をなす御力なり。動くものも動かぬものも含め、三界のすべては汝のうちに見出される。

Word by Word

• शक्तिरूपा: having the form of power
• शक्तिरूपा: Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: शक्ति + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्तेः रूपा = power-formed)

• असि: are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• सृष्टिसंहारकारिणी: doer of creation and dissolution
• सृष्टिसंहारकारिणी: Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि + संहार + कारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार-द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः (सृष्टि-संहारयोः कारिणी = doer of creation and destruction)

• त्वयि: in you
• त्वयि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• दृष्टम्: is seen; is perceived
• दृष्टम्: Kriya (implied passive predicate)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थे

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (इदम्/त्रैलोक्यम् इत्यस्य)

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)

• सचराचरम्: with the moving and the unmoving
• सचराचरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (चरं च अचरं च) विशेषणम् (त्रैलोक्यम्)

Speaker

Deductive: A devotee/narrator within the Tīrthamāhātmya recitation (speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as Devī, Deveśi)

Visual Art Cues

Scene: Devī as a vast luminous presence containing the three worlds—heavens, earth, nether realms—within her aura; beings moving and unmoving appear as patterns in her body-light, while she remains serene and sovereign.

Characters & Entities

• Devī
• Śakti
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The universe is not separate from Devī; she is the dynamic power through which all worlds arise, endure, and return.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is universal in scope and does not name a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it provides the metaphysical basis for worship—seeing all as Devī’s manifestation.