Adhyaya 156

Verse 1

सूत उवाच । एवं सम्बोधिता तेन सा भार्या विजने गता । कन्याप्रदानस्य रुचिः संजाता तदनन्तरम्

スータは語った。彼にそのように諭されて、妻は人けのない場所へ赴いた。するとほどなくして、乙女を嫁がせて授けようという思いが彼女に起こった。

Verse 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

それから彼は急いでマニバドラの御足を洗い、カニヤーダーナ（乙女の奉献・婚姻の授与）のために、砕けぬ米アクシャタを添えた水をその御手に授けた。

Verse 3

सोऽपि हस्तकृते तोये तं क्षत्रियमुवाच ह । अद्यैव कुरु मे शीघ्रं विवाहं कन्यया सह

マニバドラは掌に水を受けたまま、そのクシャトリヤに告げた。「その娘と我が婚礼を執り行え——今日この日に、速やかに。」

Verse 4

यस्मादिच्छामि संस्थातुं तेन ते गृहमागतः । क्षत्रिय उवाच । नात्र नक्षत्रमर्हं तु न किंचिद्भगदैवतम्

「我は婚姻により身を定めたい。ゆえにそのために汝の家へ来たのだ。」クシャトリヤは答えた。「しかしここには相応しいナクシャトラもなく、吉祥なる神意の徴もない。」

Verse 5

विवाहस्य न वारस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । अस्मिन्काले तु संप्राप्ते या कन्या परिणीयते

マドゥスーダナ（ヴィシュヌ）が「眠り」に入る不吉の時には、婚礼にふさわしい時日がない。しかもその時に、なお一人の娘が嫁がされるなら、

Verse 6

सा च संवत्सरान्मध्ये ध्रुवं वैधव्यमाप्नुयात् । एवं दैवज्ञमुख्यानां श्रुतं प्रवदतां मया

その娘は必ず一年のうちに寡婦となる。これは第一の占星の祭司たちが語るのを我が聞き、ゆえにそのまま述べるのだ。

Verse 7

तस्माच्छुभे तु संप्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते । त्वं विवाहय मे कन्यां प्रोत्थिते मधुसूदने । येन क्षेमंकरी ते स्यात्तथा पुत्रप्रपौत्रिणी

ゆえに、バガ（Bhaga）が司る吉祥のナクシャトラが到来し、マドゥスーダナ（ヴィシュヌ）が目覚めたなら、我が娘の婚礼を執り行え。そうすれば彼女は安寧をもたらし、子と孫に恵まれるであろう。

Verse 8

मणिभद्र उवाच । नक्षत्रं वह्निदैवत्यं प्रसुप्तो मधुसूदनः

マニバドラは言った。「このナクシャトラは火神アグニに司られ、マドゥスーダナ（ヴィシュヌ）は聖なる眠りの時期に入っておられる。」

Verse 9

सांप्रतं वत्सरांतोऽयं विवाहे विहिते सति । कामाग्निरुत्थितः काये सांप्रतं मां प्रबाधते

今や年の終わりが迫り、婚儀もすでに定められた。欲望の火が我が身に燃え起こり、今この時も私を責め苦しめる。

Verse 10

तस्मात्कुरु प्रसादं मे कन्याविवहितेन तु । तव वित्तं प्रदास्यामि सुखी येन भविष्यसि

ゆえに、我に恩寵を垂れ、我が願いのままにその娘を嫁がせてほしい。そなたに財を授けよう、それによってそなたは幸いとなる。

Verse 11

सूत उवाच । तस्माच्च वित्तलोभेन क्षत्रियो द्विजसत्तमाः । विवाहं कारयामास तत्क्षणादेव स द्विजाः

スータは語った。「かくして、二度生まれし者のうち最勝なる諸君よ、そのクシャトリヤは財への貪りゆえ、ただちに婚儀を執り行わせた――まさにその瞬間に。」

Verse 12

ददौ कन्यां सुदुःखार्तामश्रुपूर्णेक्षणां स्थिताम् । सन्निधौ वह्निविप्राणां तदा तेन विवाहिता

彼は、深い悲しみに打たれ、涙に満ちた目で立つその乙女を差し出した。聖火とバラモンたちの臨席のもと、その時、彼によって婚儀が執り行われた。

Verse 13

नीत्वा निजगृहं पश्चात्कामधर्मे नियोजिता । अनिच्छंतीमपि सतीं तामतीव निरर्गलः

彼女を自らの家に連れ帰った後、彼は彼女に愛欲の道を強いた。彼女は貞淑であり、それを望まなかったにもかかわらず、彼は彼女に対して奔放に振る舞った。

Verse 14

सोऽपि निष्कामतां प्राप्य निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । भाषिकाभिरनेकाभिस्तापयित्वा च भामिनीम्

彼もまた欲望が満たされず（あるいは不能となり）、何度も彼女を罵った。そして多くの خ酷な言葉によって、その美しい女性を苦しめた。

Verse 15

शांतिं नीता ततस्तेन प्रत्यूषे समुपस्थिते । भृत्यवर्गः समस्तोऽपि ततो निःसारितो गृहात्

その後、彼女は彼によって沈黙させられた。そして夜明けが訪れると、召使いたちは皆、家から追い出された。

Verse 16

इर्ष्याधर्मं समास्थाय परमं द्विजसत्तमाः । एक एव कृतस्तेन द्वारपालो नपुंसकः

再生族の最高位の方々（バラモン）よ。彼は嫉妬という不法に囚われ、ただ一人の門番、すなわち宦官を任命した。

Verse 17

प्रोक्तं न च त्वया देयः प्रवेशोऽत्र गृहे मम । भृत्यस्य भिक्षुकस्यैव वृद्धस्य व्रतिनस्तथा

彼は命じた。「召使いであれ、物乞いであれ、老人であれ、あるいは誓いを立てた修行者であれ、決して私の家に入れてはならぬ」と。

Verse 18

एवं कृत्वा विधानं तु ततश्चक्रे जनैः समम् । व्यवहारक्रियाः सर्वा द्रव्यलक्षैः सहस्रशः

かくして定めを整えると、彼は人々とともにあらゆる世俗の取引を行い、財を百ラク、千ラクというほどに売買した。

Verse 19

श्वशुरस्यापि नो दत्तं किंचित्तेन दुरात्मना । भार्यायाः श्वेतवस्त्राणि मुक्त्वाऽन्यन्नैव किंचन

その悪しき者は舅にさえ何一つ与えず、妻にも白衣を除いては、ほかに何も与えなかった。

Verse 20

यामद्वयेऽपि संप्राप्ते दिनस्य गृहमागतः । मितमन्नं तत स्तस्या भोजनार्थं प्रयच्छति

日中の二刻が過ぎても彼は家に戻り、そして彼女に食のため、量を限ったわずかな食物だけを与えた。

Verse 21

यावन्मात्रं च सा भुंक्त एकविप्रान्वितः स्वयम् । भुक्त्वा चैव ततो याति व्यवहारकृते बहिः

彼女が食べるだけ、彼もまた一人のバラモンを伴って同じだけ食し、食後は商いの用のため再び外へ出て行った。

Verse 22

आगच्छति पुनर्हर्म्यं संध्याकाल उपस्थिते । साऽपि तिष्ठति हर्म्यस्था पत्नी तस्य दुरात्मनः

夕刻が訪れると、彼は再び邸宅へ戻った。あの悪しき者の妻もまた、その家の内にとどまり続けていた。

Verse 23

वैराग्यं परमं प्राप्ता दुःखशोकसमन्विता । मत्सीव पतिता तोयादन्यस्मिंस्तु स्थलांतिके

悲しみと嘆きに打ちひしがれ、彼女は深い無欲の境地に至った。それはまるで水から落ちて乾いた地面に投げ出された魚のようであった。

Verse 24

चक्रवाकी विमुक्तेव संप्राप्ते दिवसक्षये । हंसी हंसवियुक्तेव मृगीव मृगवर्जिता

日が暮れると、彼女は連れ合いと離れたチャクラヴァーカ鳥のようであり、白鳥と別れた雌の白鳥のようであり、雄鹿を失った雌鹿のようであった。

Verse 25

सोऽपि नित्यं ददौ भोज्यं विप्रस्यैकस्य च द्विजाः । प्रोच्य तं ब्राह्मणं पूर्वं सामपूर्वमिदं वचः

再生族の方々よ、彼もまた毎日一人のバラモンに食事を施しておりました。しかし、まず彼はそのバラモンに穏やかな言葉で次のように言いました。

Verse 26

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं सदा विप्र गृहे मम । यदि पश्यसि मे भार्यां संप्राप्स्यसि विडंबनाम्

おおバラモンよ、私の家では常に顔を伏せて食事をしなければなりません。もし私の妻を見るようなことがあれば、あなたは恥辱を受けることになるでしょう。

Verse 27

एवं विडंबितास्तेन ह्यूर्ध्ववक्त्रावलोकिनः । ये चान्ये भयसंत्रस्ता न यांति च तदालयम्

かくして、顔を上げて見た者たちは彼に嘲笑され、他の者たちも恐れをなして、その住まいに行こうとさえしなかった。

Verse 28

कस्यचित्त्वथ कालस्य पुष्पोनाम द्विजोत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन संप्राप्तस्तत्पुरं प्रति

やがて時が過ぎ、プシュパ（Puṣpa）という名の最上のバラモンが、聖地（ティールタ）巡礼の途上でその都へと到来した。

Verse 29

पूर्वे वयसि संस्थश्च दर्शनीयतमाकृतिः । क्षुत्क्षामः सुपरिश्रांतो मध्याह्ने समुपस्थिते

彼はなお若さの盛りにあり、姿かたちもこの上なく麗しかった。だが正午が訪れるころ、飢えにやつれ、ひどく疲れ果てていた。

Verse 31

ततस्तं प्रार्थयामास गत्वा भोज्यं च स द्विजाः । तेनापि स द्विजः प्रोक्तस्तदासौ द्विजसत्तमाः

そこでそのバラモンは近づき、食を乞うた。すると主人はそのバラモンに向かい――おお、二度生まれし者の中の最勝よ――次のように告げた。

Verse 32

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं त्वया वीक्ष्या न मे प्रिया । नो चेद्विडंबनां विप्र संप्राप्स्यसि न संशयः

「汝は顔を伏せて食すべし。わが愛妻を見てはならぬ。さもなくば、バラモンよ、疑いなく辱めを受けるであろう。」

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाभाग यत्क्षेमं तत्समाचर

「これを知ったなら、幸いなる者よ、身の安泰にかなう安全な道を行え。」

Verse 34

पुष्प उवाच । क्षुत्क्षामस्य न मे कार्यं परदारविलोकनैः । वेदाध्ययनयुक्तस्य तीर्थयात्रारतस्य च

プシュパは言った。「飢えにより衰えております。よその男の妻を見つめるなど、私のなすべきことではありません—とりわけ私はヴェーダの学習に励み、ティールタ（聖地）への巡礼に心を寄せているのです。」

Verse 35

मणिभद्र उवाच । तदागच्छ मया सार्धं सांप्रतं मम मंदिरम् । विशेषात्तव दास्यामि भोजनं दक्षिणान्वितम्

マニバドラは言った。「それなら、今すぐ私と共に我が家へ来なさい。特別の食事を、しかるべきダクシナー（dakṣiṇā、謝礼の供物）とともに差し上げよう。」

Verse 36

एवं तौ संविदं कृत्वा ययतुर्ब्राह्मणोत्तमाः । हट्टमार्गे गतौ तत्र यत्र षंढो व्यव स्थितः

このようにして二人のすぐれたバラモンは話をまとめ、出立した。彼らは市の通りを進み、宦官が持ち場に立つ場所へと向かった。

Verse 37

तत्पार्श्वे ब्राह्मणं धृत्वा प्रविष्टो गृहमध्यतः । भार्यया श्रपयामास धान्यं मानमितं तदा

彼はバラモンを傍らに置いて家の奥へ入り、妻に命じて、その時に量り定めた穀物を炊かせた。

Verse 38

ततो देवार्चनं कृत्वा वैश्वदेवांत आगतम् । पुष्पमाहूय तत्पादौ प्रक्षाल्य च निवेश्य च

それから彼は神々を礼拝し、ヴァイシュヴァデーヴァ（vaiśvadeva）の儀礼を終えて戻ると、プシュパを呼び寄せ、足を洗って、しかるべく座へと案内した。

Verse 39

कृत्वार्चनविधिं तस्य दत्त्वान्नं च सुसंस्कृतम् । उपविश्य ततः पश्चाद्भोजनार्थं ततो द्विजाः । पुष्पोऽपि वीक्षते तस्याः पादौ पंकजसंनिभौ

適切な儀礼を終え、十分に調理された食事を供した後、バラモンたちは食事のために座った。プシュパもまた、その女性の蓮のような足をじっと見つめていた。

Verse 40

यथायथा स कौतुक्याद्वीक्षते यौवनाश्रितः । कौतुक्यात्तेन च ततस्तस्या वक्त्रं निरीक्षितम्

若さゆえの情熱に駆られ、好奇心を装ってますます見つめるうちに、その同じ「好奇心」から、彼はついに彼女の顔を見た。

Verse 41

ततश्चाकारयामास मणिभद्रः प्रकोपतः । तं षण्ढमुक्तवाञ्जारं त्वमेनं च विडंबय

そこでマニバドラは激怒し、従者に行動を命じて言った。「この去勢者め、姦通者め、行ってこの男を辱めてやれ！」

Verse 42

ततस्तेन द्विजश्रेष्ठाः स पुष्पो मूर्ध्नि ताडितः

その時、おおバラモンの中の最良の者よ、プシュパは彼によって頭を打たれた。

Verse 43

अधो निपतितं भूमौ रुधिरेण परिप्लुतम् । चरणाभ्यां समाकृष्य दूतो मार्गं समाश्रितः

地面にうつ伏せに倒れ、血にまみれた彼は、使者が道を進むにつれて足を掴んで引きずられた。

Verse 44

यावच्चतुष्पथं नीतो यत्र संचरते जनः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा

人々が行き交う四つ辻まで連れて行かれると、その優れた都にはその時、大いなる叫喚が起こった。

Verse 45

सर्वेषामेव पौराणां तदवस्थं विलोक्य तम् । ततोऽन्यैः शीततोयेन सोभिषिक्तो दयान्वितैः

町の人々が皆その有様を見て、憐れみを起こした者たちが冷たい水を彼にそそぎかけた。

Verse 46

कृत्वा वायुप्रदानं च गमितश्चेतनां प्रति । स प्राप्य चेतनां कृच्छ्रात्तत्तोयात्तानथाब्रवीत्

命の息を施す作法を行って意識へと導かれ、辛うじて正気を取り戻すと、彼は浸されていたその水の中から人々に語りかけた。

Verse 47

न मया विहितं चौर्यं परदारा न सेविताः । पश्यध्वं मणिभद्रेण यथाहं क्लेशितो जनाः

「私は盗みを働いたこともなく、他人の妻に近づいたこともない。見よ、人々よ――マニバドラによって私はいかに苦しめられたか！」

Verse 48

तीर्थयात्रापरो विप्रो ब्रह्मचर्यपरायणः । भोजनार्थं समामन्त्र्य नीतोऽवस्थामिमां ततः

「私は聖地（ティールタ）への巡礼に励むバラモンであり、ブラフマチャリヤ（梵行）に堅く立つ者だ。食事のためと招かれ、そしてこの惨めな有様へと連れて来られたのだ。」

Verse 49

किं नास्ति वात्र भूपालो येनैतदसमंजसम् । ब्राह्मणस्य विशेषेण निर्दोषस्य महाजनाः

「ここには王はおられぬのか、かくも不条理が許されるとは——とりわけ罪なきバラモンに対して。ああ、尊き大衆よ。」

Verse 50

जना ऊचुः । बहवस्तेन पापेन विप्राः पूर्वं विडंबिताः । राजप्रसादयुक्तेन चेर्ष्यां प्राप्य शरीरिणा

人々は言った。「あの罪深き者は、かつて多くのバラモンを嘲り辱めた。王の寵愛を頼み、嫉みの心に駆られて、人の身のまま振る舞うのだ。」

Verse 51

कोऽपि राजप्रसादान्न किंचिद्ब्रूतेऽस्य सम्मुखम् । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो दास्यामस्तेऽशनं वयम्

「王の庇護があるゆえ、誰も彼の面前で何も言えぬ。ゆえに立ち上がれ——行こう。われらが汝に食を施そう。」

Verse 156

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्ये मणिभद्रकृतपुष्पब्राह्मणविडंबनवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒターにおける第六ナガラ・カンダ—ハータケーシュヴァラ聖域功徳章、プシュパーディティヤ功徳章のうち、「マニバドラによるブラーフマナ・プシュパ侮辱の叙述」と題する第156章はここに終わる。