Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

यः पश्यति नरो भक्त्या तत्रैकादशरुद्रकम् । सिद्धेश्वरसमं तेन दृष्टाः सर्वे महेश्वराः

Transliteration

yaḥ paśyati naro bhaktyā tatraikādaśarudrakam | siddheśvarasamaṃ tena dṛṣṭāḥ sarve maheśvarāḥ

Translation

信愛をもってその地にて、シッデーシュヴァラに等しき「エーカーダシャ・ルドラカ」（十一ルドラ）を拝する者は、その一見によって、マヘーシュヴァラのあらゆる御相を見たも同然である。

Word by Word

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य अप्पोजिशन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instr./3rd), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• एकादशरुद्रकम्: the eleven-Rudra (group/shrine)
• एकादशरुद्रकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एकादश + रुद्रक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc./2nd), एकवचन; द्विगु-समास (एकादश रुद्रकाः यस्मिन्/एकादशसंख्यकं रुद्रकम्)

• सिद्धेश्वरसमम्: equal to Siddheśvara
• सिद्धेश्वरसमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धेश्वर + सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc./2nd), एकवचन; तत्पुरुष (सिद्धेश्वरेण समम्)

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr./3rd), एकवचन

• दृष्टाः: (are) seen
• दृष्टाः: Kriya (Resultative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त) प्रयुक्तः विधेयवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), बहुवचन; ‘महेश्वराः’ इत्यस्य विधेयः (are seen)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन; ‘महेश्वराः’ इत्यस्य विशेषणम्

• महेश्वराः: great lords (Śivas)
• महेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ekādaśa-rudraka (at Śaṅkha-tīrtha kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: A devotee stands before a shrine showing eleven Rudra aspects (or eleven liṅgas) arranged in a sacred pattern, with Siddheśvara as the central or equivalent presence; lamps and bilva offerings abound.

Characters & Entities

• Ekādaśa-rudraka
• Siddheśvara
• Maheśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional darśana at a preeminent Śaiva shrine is treated as equivalent to beholding Śiva in all his manifold manifestations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ekādaśa-rudraka associated with Siddheśvara is glorified as a comprehensive Śaiva darśana-site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhakti-yukta darśana (devout viewing) of the Ekādaśa-rudraka shrine/form.