Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2
Devanagari script
सूत उवाच । तस्य भार्याद्वयं श्रेष्ठमासीत्सर्वगुणान्वितम् । एका गुणवती तस्य मैत्रेयीति प्रकीर्तिता
Transliteration
sūta uvāca | tasya bhāryādvayaṃ śreṣṭhamāsītsarvaguṇānvitam | ekā guṇavatī tasya maitreyīti prakīrtitā
Translation
スータは語った。「彼にはあらゆる徳を具えた、すぐれた二人の妻がいた。そのうち一人の貞淑なる妻は、マイトレイー（Maitreyī）として名高かった。」
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
भार्याद्वयम्two wives (a pair of wives)
भार्याद्वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; समासः द्विगु (द्वे भार्ये यस्य/द्वयम्)
श्रेष्ठम्excellent
श्रेष्ठम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वगुणान्वितम्endowed with all virtues
सर्वगुणान्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + गुण + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ/अन्वि)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (सर्वैः गुणैः अन्वितम् = endowed with all virtues)
एकाone (of them)
एका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
गुणवतीvirtuous
गुणवती:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
मैत्रेयीMaitreyi
मैत्रेयी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमैत्रेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
इतिthus/so-called
इति:
Sambandha (Marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निरूपण-अव्यय (quotative particle)
प्रकीर्तिताwas called/renowned
प्रकीर्तिता:
Karma (Patient/कर्म-भाव)
TypeAdjective
Rootप्र-कीर्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कीर्त्/कीर्तय्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘was called/renowned’ (agreeing with मैत्रेयी)
Speaker
Sūta
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis
Visual Art Cues
Scene: Sūta narrates Yājñavalkya’s household: two dignified wives; Maitreyī shown as serene, attentive, holding a rosary or manuscript, embodying inquiry and virtue.
Characters & Entities
S
SūtaM
MaitreyīY
Yājñavalkya (implied)FAQs
Purāṇic dharma honors virtue and character, presenting exemplary figures as part of sacred history linked to holy places.
The verse supports the tirtha narrative of Adhyāya 130; the tirtha names appear in the following verses.
None; it provides narrative background (identifying Maitreyī).