Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

सूत उवाच । ततः स वीक्षयामास तां छायां लिंगसंभवाम् । तद्रूपां निश्चलां नित्यं तद्दिक्संस्थे दिवाकरे

Transliteration

sūta uvāca | tataḥ sa vīkṣayāmāsa tāṃ chāyāṃ liṃgasaṃbhavām | tadrūpāṃ niścalāṃ nityaṃ taddiksaṃsthe divākare

Translation

スータは語った。そこで彼は、リンガより生じたその影を見た。太陽がさまざまな方位にあっても、その影は常に同じ姿のまま、永く不動であった。

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverbial ablative)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• वीक्षयामास: looked at, observed
• वीक्षयामास: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; देशी-प्रयोगः ‘आमास’ सह (periphrastic perfect nuance)

• ताम्: that (her/it)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• छायाम्: shadow
• छायाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• लिङ्गसम्भवाम्: arisen from the liṅga
• लिङ्गसम्भवाम्: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग + सम्भवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (लिङ्गात्/लिङ्गस्य सम्भवा)

• तद्रूपाम्: of that form
• तद्रूपाम्: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: तद् + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (तत्-रूपा = तस्य रूपा)

• निश्चलाम्: motionless
• निश्चलाम्: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: निश्चल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• नित्यम्: always, constantly
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)

• तत्: in that
• तत्: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (अधिकरण-सूचक)

• दिक्संस्थे: being in that directional position
• दिक्संस्थे: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: दिक् + संस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (दिक्षु संस्थः)

• दिवाकरे: when/while the sun (was)
• दिवाकरे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: assembled sages (śaunaka-ādi) / audience of the Purāṇic recital

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates as the king stands near the liṅga; the sun is shown in multiple positions (east/south/west) in a single composite scene, while the shadow behind the liṅga remains identical; the king’s eyes widen in recognition.

Characters & Entities

• Sūta
• Liṅga
• Chāyā (shadow)
• Divākara (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s divinity is verified by a supernatural sign that overrides ordinary cosmic behavior.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Acaleśvara-liṅga kṣetra in Nāgarakhaṇḍa (context later places it near Camatkārapura).

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the focus is on witnessing the sign of the liṅga’s power.