Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 128›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

ततः पुत्राः समुत्पन्नास्तेजोवीर्यसमन्विताः । क्षेत्रजा भूमिपालानां संजाताश्च महीक्षितः

Transliteration

tataḥ putrāḥ samutpannāstejovīryasamanvitāḥ | kṣetrajā bhūmipālānāṃ saṃjātāśca mahīkṣitaḥ

Translation

そののち、光輝と武勇を具えた子らが生まれた――大地を護る者たちの「田より生まれし」クシェートラジャ（kṣetraja）の子であり、やがて王となった。

Word by Word
ततःthen
ततः:
Temporal link (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरम् (then)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
समुत्पन्नाःwere born, arose
समुत्पन्नाः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-√पद्/√पन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुत्राः इत्यस्य विशेषणम्
तेजःsplendor, energy
तेजः:
Compound member
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)
वीर्यstrength, potency
वीर्य:
Compound member
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)
समन्विताःendowed (with)
समन्विताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-अनु-√इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुत्राः इत्यस्य विशेषणम्
तेजोवीर्यसमन्विताःendowed with splendor and strength
तेजोवीर्यसमन्विताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतेजस् + वीर्य + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (तेजसा वीर्येण च समन्विताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासरूपेण विशेषणम्
क्षेत्रजाःfield-born (sons begotten through another)
क्षेत्रजाः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (क्षेत्रात् जाताः/क्षेत्रे जाताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुत्राणां विशेषणम्
भूमिपालानाम्of kings (protectors of the earth)
भूमिपालानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भूमेः पालाः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
संजाताःwere born, came into being
संजाताः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeVerb
Rootसम्-√जन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुत्राः इत्यस्य विशेषणम्
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
महीक्षितःearth-rulers, kings
महीक्षितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + क्षित्/क्षि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (महीं क्षितः/पालयति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (वेदिक/काव्ये बहुवचनरूपेण 'kings'); भूमिपालानाम् इत्यस्य समानााधिकरणम्
Speaker

Unspecified narrator within Tīrthamāhātmya

Visual Art Cues

Scene: Newborn princes, radiant and strong, are presented; elders bless them; the realm’s banners rise again, symbolizing the return of protection and order.

Characters & Entities
B
Bhūmipālas (kings)

FAQs

Even after societal rupture, dharmically framed means are portrayed as restoring capable leadership for the protection of the world.

The broader narrative supports the glory of a tīrtha that enables such restoration; the named site appears shortly as Vāsiṣṭha Kuṇḍa.

No direct ritual is prescribed in this verse; it states the result (birth of worthy sons).

←Previous Verse
Next Verse→