Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तस्य कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना । बहुपुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता

Transliteration

tasya karṇotpalānāma jātā kanyā suśobhanā | bahuputrasya caikā sā sarvalakṣaṇalakṣitā

Translation

彼にはカルノートパラーと名づけられた、ひときわ輝く娘が生まれた。多くの息子がいたが、彼女こそただ一人の際立つ娘で、あらゆる吉祥の相を具えていた。

Word by Word

• तस्य: of him, his
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• कर्णोत्पलानाम: named Karṇotpalā
• कर्णोत्पलानाम: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्णोत्पल (प्रातिपदिक; नामन्-शब्द)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; नाम-शब्दः (नाम = named)

• जाता: born
• जाता: Kriya (Result state/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कन्या: a daughter, maiden
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुशोभना: very beautiful
• सुशोभना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सु-शोभना = अतिशयेन शोभना)

• बहुपुत्रस्य: of the one having many sons
• बहुपुत्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बहु + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे षष्ठी-तत्पुरुषः (बहवः पुत्राः यस्य सः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• एका: one, single
• एका: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• सर्वलक्षणलक्षिता: marked with all auspicious signs
• सर्वलक्षणलक्षिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लक्षण + लक्षित (प्रातिपदिक; लक्ष् धातु + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वैः लक्षणैः लक्षिता)

Speaker

Sūta (continued narration)

Visual Art Cues

Scene: Royal maternity chamber: the newborn girl Karṇotpalā is presented, radiant and auspicious, with women attendants and brāhmaṇas noting signs.

Characters & Entities

• Karṇotpalā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious destiny in Purāṇic storytelling often signals an upcoming sacred event connected to a tīrtha’s manifestation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Karṇotpalā Tīrtha Māhātmya, introducing the figure whose name aligns with the tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative description.