Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

साऽपि तत्र महद्गीतं तानैः सर्वैरलंकृतम् । मूर्च्छनाभिः समोपेतं सप्तस्वरविराजितम्

Transliteration

sā'pi tatra mahadgītaṃ tānaiḥ sarvairalaṃkṛtam | mūrcchanābhiḥ samopetaṃ saptasvaravirājitam

Translation

彼女もまたそこで、あらゆる旋律の抑揚により飾られ、ムールッチャナー（mūrcchanā）の変化を備え、七つの音（サプタスヴァラ）に輝く大いなる歌を唱えた。

Word by Word

• सा: she
• सा: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/समुच्चय (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अपि = also)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक)

• महत्: great
• महत्: कर्मविशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• गीतम्: song
• गीतम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: गीत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तानैः: with musical notes/tones
• तानैः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: तान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• सर्वैः: with all
• सर्वैः: करणविशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तानैः)

• अलंकृतम्: adorned
• अलंकृतम्: कर्मविशेषण
• Type: Adjective
• Root: अलम्-√कृ (धातु) + क्त (अलंकृत)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गीतम्)

• मूर्च्छनाभिः: with melodic progressions (mūrcchanās)
• मूर्च्छनाभिः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: मूर्च्छना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• समोपेतम्: accompanied, endowed
• समोपेतम्: कर्मविशेषण
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-इ (धातु) + क्त (समुपेत)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गीतम्)

• सप्तस्वरविराजितम्: resplendent with the seven notes
• सप्तस्वरविराजितम्: कर्मविशेषण
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या) + स्वर (प्रातिपदिक) + विराजित (वि-राज् धातु + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गीतम्); ‘सप्तस्वरैः विराजितम्’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāradeva

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The singer stands poised, eyes half-closed, producing a richly ornamented melody; the air seems to shimmer with the seven notes as listeners become absorbed.

Characters & Entities

• Brāhmaṇī (a Brahmin woman)
• Kedāradeva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Art offered as devotion—when made pure and intentional—becomes worship and a vehicle of sacred presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra/Kedāreśvara remains the devotional locus of the episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, offering devotional song as upacāra (service) before the deity; no formal rule is stated.