Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

अथ तामपि सा क्रुद्धा शशाप द्विजसंभवा । दृष्ट्वा सापत्न्यजैर्भावैर्वर्तमानां सहेर्ष्यया

Transliteration

atha tāmapi sā kruddhā śaśāpa dvijasaṃbhavā | dṛṣṭvā sāpatnyajairbhāvairvartamānāṃ saherṣyayā

Translation

ついで梵門に生まれたその女は怒り、対抗の妻のような嫉妬の情で振る舞うのを見て、彼女をも呪った。

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक (then/now)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• क्रुद्धा: angry
• क्रुद्धा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजसंभवा: born of a Brahmin
• द्विजसंभवा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (द्विजात् संभवा/द्विजस्य संभवा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Hetu (Cause/Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• सापत्न्यजैः: born of a co-wife (rival wife)
• सापत्न्यजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सापत्न्यज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषण

• भावैः: with feelings/attitudes
• भावैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• वर्तमानाम्: being/acting (in that way)
• वर्तमानाम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत् (धातु) → वर्तमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (ताम् इति कर्मपदस्य)

• सहेर्ष्यया: with jealousy
• सहेर्ष्यया: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स + ईर्ष्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; उपसर्गयुक्त-प्रातिपदिक (स-ईर्ष्या = jealousy)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Visual Art Cues

Scene: A brahmin-born woman, eyes narrowed in anger, pronounces a curse upon another woman whose posture and glance show jealous rival-wife emotion; the air feels charged, as if dharma itself is being invoked.

Characters & Entities

• Brahmin-born woman
• curse (śāpa)
• serpentess (bhujaṃgamī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives portray speech-acts (blessings/curses) as dharmic consequences, especially when virtue is attacked by jealousy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter’s setting is tied to Kedārāyatana, later explicitly named in the sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse introduces the śāpa that will be addressed through sacred-place potency.