Adhyaya 115

Verse 1

त्रिजातो ब्राह्मणस्तत्र किन्नामा कस्य सम्भवः । किंगोत्रश्चैव किंसंज्ञः कीर्तयस्व महामते

そこにいたトリジャータという名のバラモンは—その本名はいかに、誰より生まれ、いかなるゴートラに属し、いかなる呼称で知られたのか。大いなる思慮の人よ、語り示したまえ。

Verse 2

किं कुलीनैर्गुणाढ्यैर्वा तेजोविद्याविचक्षणैः । त्रिजातोऽपि वरं सोऽपि स्वं स्थानं येन चोद्धृतम्

高貴の家柄の者や、徳に富む者や、威光と学識に通じた者が何の要ろうか。トリジャータでさえ最勝である。彼によって自らの地位（場所）が高められ、回復されたのだから。

Verse 3

सूत उवाच सांकृत्यस्य मुनेर्वंशे स संभूतो द्विजोत्तमः । प्रभाव इति विख्यातो दत्तसंज्ञो निमेः सुतः

スータは語った。「聖仙サーンクリティヤの系譜に、最勝のバラモンが現れた。彼はプラバーヴァとして名高く、またダッタとも呼ばれ、ニミの子であった。」

Verse 4

स एवं स्थानमुद्धृत्य चकारायतनं शुभम् । त्रिजातेश्वरनाम्ना च देवदेवस्य शूलिनः

かくして聖地を甦らせたのち、彼は神々の神、三叉戟を持つ主スーリン（シヴァ）のために吉祥なる社を建立し、「トリジャーテーシュヴァラ」の名のもとに奉安した。

Verse 5

तमाराध्य दिवा नक्तं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सशरीरो गतः स्वर्गं ततः कालेन केनचित्

昼も夜も正しく礼拝し、揺るがぬ信を具えるなら、やがて時を経て、この身のまま天界へと至る。

Verse 6

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या स्नापयेद्विषुवे सदा । न त्रिजातः कुले तस्य कथञ्चिदपि जायते

真実の帰依をもって彼を拝し、春分・秋分の時に常に（聖なる御姿を）沐浴させる者の家系には、いかなる形でも「混淆・堕落の生」を受ける者は生まれない。

Verse 7

ऋषय ऊचुः । यानि गोत्राणि नष्टानि यानि संस्थापितानि च । नामतस्तानि नो ब्रूहि तत्पुरं सूत नन्दन

聖仙たちは言った。「失われたゴートラと、再び立て直されたゴートラとを、名を挙げて我らに語れ。おおスータの子よ、その都についても我らに説き明かせ。」

Verse 8

सूत उवाच । तत्रोपमन्युगोत्रा ये क्रौंचगोत्रसमुद्भवाः । कैशोर्यं गोत्रसंभूतास्त्रैवणेया द्विजोत्तमः

スータは語った。「そこには、クラウンチャのゴートラより生じたウパマニュのゴートラの者たち、またカイショーリヤのゴートラに生まれた者たちがあり、さらに最上の二度生まれた者たるトライヴァネーヤの婆羅門もいた。」

Verse 9

ते भूयोऽपि न संप्राप्ता यथा गोत्रचतुष्टयम् । तत्पूर्वकं शुकादीनां यन्नष्टं नागजाद्भयात्

しかし彼らは再び来なかった。四つのゴートラの一群が戻らなかったのと同じである。先に、ナーガに由来する恐れのために失われた、シュカらに始まる諸系統もまた、再び現れなかった。

Verse 10

शेषान्वः संप्रवक्ष्यामि ब्राह्मणान्गोत्रसंभवान् । कौशिकान्वयसं भूताः षड्विंशतिश्च ते स्मृताः

いま、残りのブラーフマナたち—さまざまなゴートラに生まれた者—を汝らに語ろう。カウシカの系統に生まれた者は二十六人と伝えられる。

Verse 11

कश्यपान्वयसंभूताः सप्ताशीतिर्द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणान्वयसंभूता एकविंशतिरागताः

カश्यパの系統に生まれた最勝の二度生まれた者は八十七人。ラクシュマナの系統に生まれた者は二十一人がそこへ到来した。

Verse 12

तत्र नष्टाः पुनः प्राप्तास्तस्मिन्स्थाने सुदुःखिताः । भारद्वाजास्त्रयः प्राप्ताः कौंडनीयाश्चतुर्दश

そこでは、失われていた者たちが再びその地に戻り、甚だしい悲嘆に沈んでいた。バーラドヴァージャの系統から三人が帰還し、カウンディニーヤの系統から十四人が帰還した。

Verse 13

रैतिकानां तथा विंशत्पाराशर्याष्टकं तथा । गर्गाणां च द्विविंशं च हारीतानां विविंशतिः

また同様に、ライティカの系統は二十、パーラーシャリヤの系統は八、ガルガの系統は二十二、ハーリタの系統は二十であった。

Verse 14

और्वभार्गवगोत्राणां पञ्चविंशदुदाहृताः । गौतमानां च षड्विंशमालूभायनविंशतिः

アウルヴァ＝バールガヴァのゴートラは二十五と説かれる。ゴータマは二十六、アールーバーヤナは二十である。

Verse 15

मांडव्यानां त्रिविंशच्च बह्वृचानां त्रिविंशतिः । सांकृत्यानां विशिष्टानां पृथक्त्वेन दशैव तु

マーンダヴヤの系統は二十三といわれ、バフリチャ（『リグ・ヴェーダ』系）の群は二十。さらに、殊勝なるサーンクリティヤは別に数えて、まことに十である。

Verse 16

तथैवांगिरसानां च पंच चैव प्रकीर्तिताः । आत्रेया दश संख्याताः शुक्लात्रेयास्तथैव च

また同様に、アンギラサの群は五と称えられる。アートレーヤは十と数えられ、シュクラーートレーヤもまた同じである。

Verse 19

याजुषास्त्रिंशतिः ख्याताश्च्यावनाः सप्त विंशतिः । आगस्त्याश्च त्रयस्त्रिंशज्जैमिनेया दशैव तु

ヤージュシャは三十と名高く、チャーヴァナは二十七、アーガスティヤは三十三、そしてジャイミネーヤはまことに十である。

Verse 21

औशनसाश्च दाशार्हास्त्रयस्त्रय उदाहृताः । लोकाख्यानां तथा षष्टिरैणिशानां द्विसप्ततिः

アウシャナ族（Auśanas）とダーシャールハ族（Dāśārhas）は、それぞれ三つと説かれる。ローカークヤ族（Lokākhyas）は六十、アイニシャ族（Aiṇiśas）は七十二である。

Verse 22

कापिष्ठलाः शार्कराख्या दत्ताख्याः सप्तसप्ततिः । शार्कवानां शतं प्रोक्तं दार्ज्यानां सप्तसप्ततिः

カーピシュタラ族（Kāpiṣṭhala）、シャールカラ族（Śārkara）と呼ばれる者、ダッタ族（Datta）として知られる者は七十七である。シャールカヴァ族（Śārkava）は百と説かれ、ダーリジャ族（Dārjya）は七十七である。

Verse 23

कात्यायन्यास्त्रयोऽधिष्ठा वैदिशाश्च त्रयः स्मृताः । कृष्णात्रेयास्तथा पंच दत्तात्रेया स्तथैव च

カーティヤーヤニー（Kātyāyanī）には主宰する者が三。ヴァイディシャ（Vaidiśa）もまた三と記憶される。さらにクリシュナートレーヤ（Kṛṣṇātreya）は五、ダッタートレーヤ（Dattātreya）も同じく五である。

Verse 24

नारायणाः शौनकेया जाबालाः शतसंख्यया । गोपाला जामदन्याश्च शालिहोत्राश्च कर्णिकाः

ナーラーヤナ族（Nārāyaṇa）、シャウナケーヤ族（Śaunakeya）、ジャーバーラ族（Jābāla）は百に及ぶ。またゴーパーラ族（Gopāla）、ジャーマダニャ族（Jāmadanya）、シャーリホートラ族（Śālihotra）、カルニカ族（Karṇika）もいる。

Verse 25

भागुरायणकाश्चैव मातृकास्त्रैणवास्तथा । सर्वे ते ब्राह्मणश्रेष्ठाः क्रमेण द्विजसत्तमाः

またバ―グラーヤナカ（Bhāgurāyaṇaka）、マートリカ（Mātṛka）、そしてトライナヴァ（Traiṇava）もいる。彼らは皆、ブラーフマナの中の最勝者、二度生まれ（dvija）の中の至上者として、しかるべき順序に従って称えられる。

Verse 26

एतेषामेव सर्वेषां सत्काराय द्विजोतमाः । चत्वारिंशत्तथाष्टौ च पुरा प्रोक्ताः स्वयंभुवा

これらすべての集団を敬い奉るために、ああ最勝の二度生まれよ、昔、自在に生まれし者（梵天）が四十八を定め、みずから宣示した。

Verse 27

ते सर्वे च पृथक्त्वेन निर्दिष्टाः पद्मयोनिना । संध्यातर्पणकृत्यानि वैश्वदेवोद्भवानि च । श्राद्धानि पक्षकृत्यानि पितृपिंडांस्तथैव च

蓮華より生まれし者（梵天）は、すべてを別々に示した。すなわち、サンディヤーとタर्पナの務め、ヴァイシュヴァデーヴァに関わる諸儀、シュラーダの祭儀、半月ごとの行、そして祖霊（ピトリ）へのピンダ供養である。

Verse 28

यज्ञोपवीतसंयुक्ताः प्रवराश्चैव कृत्स्नशः । तथा मौंजीविशेषाश्च शिखाभेदाः प्रकीर्तिताः

彼らは正しくヤジュニョーパヴィータ（聖紐）を授けられ、プラヴァラ（聖仙の系譜）も余すところなく宣言された。さらに、ムンジャの腰紐の種別と、シカー（頂髻・剃髪）の相違も説き示された。

Verse 29

त्रिजातेन समाराध्य देवदेवं पितामहम् । तेषां कृत्वा द्विजेद्राणामात्मकीर्तिकृते तदा

その「三重」の儀によって、神々の神たる祖父・梵天を礼拝し終えると、彼は自らの名声のため、二度生まれの最勝者たちに向けてそれらの定めを施した。

Verse 30

ऋषय ऊचुः । कथं सन्तोषितो ब्रह्मा त्रिजातेन महात्मना । कर्मकांडं कथं भिन्नं कृतं तेन महात्मना । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

仙人たちは言った。「大いなる心のトリジャータは、そのトリジャータの儀によっていかにして梵天を満足させたのか。彼はいかにしてカルマカーンダ（祭式の部）を区別したのか。われらの好奇心は甚だしい、すべてを詳しく語り給え。」

Verse 31

सूत उवाच । तस्यार्थे ब्राह्मणैः सर्वैस्तोषितः प्रपितामहः । अनेनैवोद्धृतं स्थानमस्माकं सकलं विभो

スータは言った。「彼の願いのために、すべてのブラーフマナたちによって古の大祖父（ブラフマー）は満悦された。このまさに行いによって、主よ、われらの聖なる拠り所はことごとく支えられ、復興された。」

Verse 32

तस्मादस्य विभो यच्छ वेदज्ञानमनुतमम् । येन कर्मविशेषाश्च जायतेऽत्र पुरोत्तमे

それゆえ、力ある主よ、彼に比類なきヴェーダの智を授け給え。その智によって、この最勝の都において、特別なる祭式の行いが正しく起こり、確立されますように。

Verse 33

एतस्य च गुरुत्वं च प्रसादात्तव पद्मज । यथा भवति देवेश तया नीतिर्विधीयताम्

また、蓮華より生まれし御方よ、あなたの恩寵によって彼の師としての威徳が起こりますように。神々の主よ、真に成就するそのあり方に従い、正しき行儀の道を定め給え。

Verse 34

ब्रह्मा ददौ ततस्तस्य मंत्रग्राममनुत्तमम् । येन विज्ञायते सर्वं वेदार्थो यज्ञकर्म च

その後、ブラフマーは彼に無上のマントラの集成を授けた。それによって一切が知られる――ヴェーダの義と、ヤジュニャ（供犠）の作法とが。

Verse 35

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्प्रहष्टेनातरात्मना । एष वेदार्थसंपन्नो भविष्यति महायशाः

それから、内に歓喜をたたえつつ、彼は皆に告げた。「この者はヴェーダの義に具わり、偉大なる名声を得るであろう。」

Verse 37

तत्कार्यं स्वर्गमोक्षाय मम वाक्यात्प्रबोधितैः । वेदार्थानेष सर्वेषां युष्माकं योजयिष्यति

その行いは天界と解脱（モークシャ）のためである。わが言葉により目覚めた彼は、ヴェーダの義を結び合わせ、汝らすべてに説き示すであろう。

Verse 38

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

また、他国他所へと赴き、この聖なる場所を捨て去った者たちがいる—これぞ真実である、ああ二度生まれの最勝者たちよ。

Verse 39

वेदस्थाने च बुद्ध्यैष यत्कर्म प्रचरिष्यति । नानृते वाथ पापे च वाणी चास्य चरिष्यति

ヴェーダの座に安住すれば、彼の बुद्धि はいかなる務めを行うにも正しく進み、またその言葉は偽りにも罪にも決して向かわない。

Verse 40

एवमुक्त्वा स देवेशो विरराम पितामहः । भर्तृयज्ञोऽपि ताः सर्वाश्चक्रे यज्ञक्रियाः शुभाः

かく語り終えると、 देवेश たるピターマハ（ブラフマー）は沈黙した。さらにバルトリヤジュニャも、それら一切の吉祥なる祭式（ヤジュニャ）を執り行った。

Verse 41

ब्राह्मणानां हितार्थाय श्रुत्यर्थं तस्य केवलम् । दशप्रमाणाः संप्रोक्ताः सर्वे ते ब्राह्मणोत्तमाः

ブラーフマナたちの利益のため、またただシュルティ（śruti）の義を護り伝えるために、十の権威がしかるべく任命された—いずれも最勝のブラーフマナであった。

Verse 42

चतुःषष्टिषु गोत्रेषु ह्येवं ते ब्राह्मणोत्तमाः । तेन तत्र समानीतास्त्रिजातेन महात्मना

かくして、六十四のゴートラに分かれる最勝のブラーフマナたちは、大心のトリジャータによってそこへ導かれ、集められた。

Verse 43

तेषामेकत्र जातानि दशपंचशतानि च । सामान्य भोगमोक्षाणि तानि तेन कृतानि च

そこ一か所において、彼らは千五百（家・単位）となり、彼は彼らのために、生計のためにも解脱（モークシャ）のためにも、共通の施しと備えを定めた。

Verse 44

अष्टषष्टिविभागेन पूर्वमायुव्ययोद्भवम् । तत्रासीदथ गोत्रे च पुरुषाणां प्रसंख्यया

かつて、六十八の区分によって、そこには生とその費えに関わる整然たる取り決めが生じ、またゴートラにおいても男子の数が人数により算定された。

Verse 45

ततः प्रभृति सर्वेषां सामान्येन व्यवस्थितम् । त्रिजातस्य च वाक्येन येन दूरादपि द्रुतम्

それより後、彼らすべてにとってそれは共通の規範として定まり、遠き者さえ速やかに動かすトリジャータの言葉によって、その取り決めは保たれた。

Verse 46

समागच्छंति विप्रेन्द्राः पुरवृद्धिः प्रजायते । न कश्चिद्याति संत्यक्त्वा दौस्थ्यादन्यत्र च द्विजाः

最勝のブラーフマナたちが集い、町は栄える。苦難ゆえにこれを捨てて他所へ去る二度生まれ（ドヴィジャ）は一人もいない。

Verse 47

ततस्तेषां सुतैः पौत्रैर्नप्तृभिश्च सहस्रशः । दौहित्रैर्भागिनेयैश्च भूयो भूरि प्रपूरितम्

その後、彼らの子ら、孫ら、曾孫らが—幾千にも及び—さらに娘の子や姉妹の子までも加わって、そこは再び再び、甚だ豊かに満ち満ちた。

Verse 48

तत्पुरं वृद्धिमायाति दूर्वांकुरैरिव द्विजाः । कांडात्कांडात्प्ररोहद्भिः संख्याहीनैरनेकधा

おお婆羅門たちよ、その都はドゥールヴァ草の芽のように大いに増え広がった。茎から茎へと次々に萌え出で、数知れず、さまざまに繁茂した。

Verse 49

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं गोत्रसंख्यानकं शुभम् । ऋषीणां कीर्तनं चापि सर्वपातकनाशनम्

スータは言った。「ゴートラ（氏族）の数を数え挙げるこの吉祥なる物語を、汝らに余すところなく語り終えた。さらに、諸リシの名を唱えることもまた、一切の罪を滅するのである。」

Verse 50

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्वा प्रभक्तितः । न स्यात्तस्य कुलच्छेदः कदाचिदपि भूतले

これを日々誦する者、あるいは深き信愛をもって聴聞する者には、地上のいかなる時にも家系の断絶は起こらない。

Verse 51

तथा विमुच्यते पापैराजन्ममरणोद्भवैः । न पश्यति वियोगं च कदाचित्प्रियसंभवम्

また同様に、彼は生と死より生ずる（有身の輪廻における）諸罪から解き放たれる。さらに、愛しき者との別離を、いついかなる時も見ることがない。