Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91
Devanagari script
सूत उवाच । एवं प्रलपतस्तस्य भूपतेः करुणं बहु । आयाता मंत्रिणस्तस्य श्रुत्वा भूपं तथाविधम्
Transliteration
sūta uvāca | evaṃ pralapatastasya bhūpateḥ karuṇaṃ bahu | āyātā maṃtriṇastasya śrutvā bhūpaṃ tathāvidham
Translation
スータは語った。「その王が哀れみ深く、さまざまに嘆き続けていると、かかる有様の君主の声を聞いた家臣たる大臣たちがやって来た。」
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
प्रलपतःof him who was lamenting
प्रलपतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootप्र+लप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन — ‘of (him) lamenting’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
भूपतेःof the king
भूपतेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
करुणम्piteous
करुणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकरुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘बहु’ इत्यनेन सह ‘करुणं (वचनम्/प्रलापम्)’
बहुmuch
बहु:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक
आयाताःcame
आयाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ+या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
मन्त्रिणःministers
मन्त्रिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
भूपम्the king
भूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तथा-विधम्in such a state
तथा-विधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतथा (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘of such a kind’); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘भूपम्’ इत्यस्य विशेषण
Speaker
Sūta
Visual Art Cues
Scene: A palace corridor fills with ministers rushing in; they see the king in grief, some with folded hands, others exchanging worried glances, preparing to advise.
Characters & Entities
S
SūtaA
Anarta-adhipati (king)M
Ministers (mantriṇaḥ)FAQs
Sorrow is met with counsel and community; dharma is sustained through guidance when the mind is shaken.
The surrounding discourse belongs to Śrīhāṭakeśvara-kṣetra māhātmya, though this verse is narrative connective tissue.
None.