Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 111›Shloka 111
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 111

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने दमयन्त्या विप्रशापेन शिलात्वप्राप्तावानर्ताधिपतिकृतशोककथनंनामैकादशोत्तर शततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye damayantyupākhyāne damayantyā vipraśāpena śilātvaprāptāvānartādhipatikṛtaśokakathanaṃnāmaikādaśottara śatatamo'dhyāyaḥ

Translation

かくして、八万一千頌を有する尊き『スカンダ・マハープラーナ』第六「ナーガラ・カーンダ」における「シュリーハータケーシュヴァラ聖域功徳（マーハートミャ）」内、ダマヤンティー物語の「ブラーフマナの呪詛によりダマヤンティーが石と化したときの、アナルタ王の嘆きの説話」と題する第百十一章はここに終わる。

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (समाप्ति/उद्धरण) — ‘thus’ (colophon marker)
श्री-स्कांदेin the revered Skanda (Purāṇa)
श्री-स्कांदे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the revered Skanda (Purāṇa)’
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the (section) of eighty-one thousand
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; संहितायाम् इति विशेषण — ‘in the (collection) of eighty-one thousand’
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; नागरखण्डे इति विशेषण — ‘in the sixth’
नागरखण्डेin the Nāgara-khaṇḍa
नागरखण्डे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनागर (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
श्रीहाटकेश्वर-क्षेत्र-माहात्म्येin the Māhātmya of Śrī Hāṭakeśvara sacred field
श्रीहाटकेश्वर-क्षेत्र-माहात्म्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + हाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the Māhātmya of the Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra’
दमयन्ती-उपाख्यानेin the episode of Damayantī
दमयन्ती-उपाख्याने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिक) + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दमयन्त्याःof Damayantī
दमयन्त्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
विप्र-शापेनby a brāhmaṇa's curse
विप्र-शापेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
शिलात्व-प्राप्तौupon attaining the state of stone
शिलात्व-प्राप्तौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्ययान्त-भाव) + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘upon (her) attaining stoneness’
आनर्त-अधिपति-कृत-शोक-कथनम्the account of the grief uttered by the lord of Ānarta
आनर्त-अधिपति-कृत-शोक-कथनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनर्त (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक) + कृत (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + कथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘the narration of lament made by the lord of Ānarta’
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formअव्यय (नामनिर्देश) — ‘named/called’
एकादशोत्तर-शततमःone hundred and eleventh
एकादशोत्तर-शततमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएकादशोत्तर (प्रातिपदिक) + शततम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायः इति विशेषण — ‘one hundred and eleventh’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker

Colophon (textual closing formula; traditionally Sūta’s narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīhāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Readers/reciters of the Saṃhitā

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: a scribe or reciter concludes the chapter, with a small icon of Hāṭakeśvara Śiva and the kṣetra indicated, signaling the end of the lament episode.

Characters & Entities
S
Skanda Mahāpurāṇa
N
Nāgara-khaṇḍa
Ś
Śrīhāṭakeśvara-kṣetra
D
Damayantī
V
Vipra (Brāhmaṇa)
A
Anarta-adhipati

FAQs

The colophon frames the episode as a karma-and-curse narrative within a kṣetra-māhātmya, guiding readers to interpret events through dharma and sacred geography.

Śrīhāṭakeśvara-kṣetra (named explicitly as the māhātmya setting).

None in the colophon; it provides bibliographic and thematic identification.

←Previous Verse
Next Verse→