Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32
Devanagari script
ततस्ते मंत्रिणस्तस्य प्रोचुस्तं वीक्ष्य दुःखितम् । विलपंतं रघुश्रेष्ठं स्त्रीजनेन समन्वितम्
Transliteration
tataste maṃtriṇastasya procustaṃ vīkṣya duḥkhitam | vilapaṃtaṃ raghuśreṣṭhaṃ strījanena samanvitam
Translation
そのとき家臣たちは、悲しみに沈む彼――ラグ族の最勝者が嘆き、女たちに囲まれているのを見て――諫めの言葉をもって語りかけた。
Word by Word
ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Context/काल-देश)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: तस्मात्/अनन्तरम् (thereafter)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)
मन्त्रिणःministers
मन्त्रिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular, masc.)
प्रोचुःsaid/spoke
प्रोचुः:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, masc.)
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having seen
दुःखितम्distressed
दुःखितम्:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, masc.); विशेषणम् ‘तम्’
विलपन्तम्lamenting
विलपन्तम्:
Karman (Object qualifier)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त/Present active participle), पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘तम्’ विशेषणम्
रघुश्रेष्ठम्the best of the Raghu line
रघुश्रेष्ठम्:
Karman (Object/apposition)
TypeNoun
Rootरघु + श्रेष्ठ (प्रातिपदिकौ)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: रघोः श्रेष्ठः); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
स्त्रीजनेनwith the womenfolk
स्त्रीजनेन:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootस्त्री + जन (प्रातिपदिकौ)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: स्त्रीणां जनः); नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental singular)
समन्वितम्accompanied
समन्वितम्:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् ‘तम्/रघुश्रेष्ठम्’
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa)
Visual Art Cues
Scene: A sorrow-stricken king (Raghu-lineage) sits amid weeping women; ministers approach with composed faces, hands in respectful gesture, beginning counsel.
Characters & Entities
M
Ministers (Maṃtriṇaḥ)R
Raghuśreṣṭha (Rāma)FAQs
In dharma literature, wise counsel redirects grief toward righteous action, especially the duties owed to the departed.
No site is named in this verse.
Implicitly prepares for guidance about ūrdhvadaihika (post-death rites), which is stated explicitly in the next verse.