Adhyaya 10
スータは、アーナルタ地方の王カマトカーラにまつわる出来事を語る。狩猟の折、王は木の下で静かに子鹿に乳を与える雌鹿を見て、昂ぶりのまま矢を放ち、これを射抜いてしまう。致命傷を負った雌鹿は王に語りかけ、自らの死よりも、乳に頼る幼い子の無力さをこそ嘆くと言う。 雌鹿はさらに、クシャトリヤの狩りにおける規範的な制約を示す。交尾中、睡眠中、授乳中／食事中、あるいは弱り無防備な状態（とくに水に依る生き物を含む）のものを殺せば、殺した者は罪に染まる。ゆえに雌鹿は、王がただちにクシュタ（kuṣṭha）という癩病に似た病に罹ると呪う。王は「獣を減らすのも王の義務」と弁明するが、雌鹿は一般論としては認めつつも、この場合は禁則を破った倫理的過失だと譲らない。 雌鹿の死後、王は実際に病に冒され、因果を悟って、贖いとして苦行（tapas）とシヴァへの礼拝（Śiva-pūjā）を行う決意をする。友にも敵にも平等心を保ち、ティールタ巡礼に出る。やがて婆羅門の教示により、病を滅すると名高いハータケーシュヴァラ聖域のシャンカティールタ（Śaṅkhatīrtha）へ赴き、そこで沐浴すると瞬時に病が癒え、光り輝く。こうして本章は、ティールタを中心とする救済と、節制の倫理を明らかにする。
Shlokas
Verse 2
सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिर्भूपश्चमत्कार इति स्मृतः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तस्तत्र हंतुं वने मृगान् । स ददर्श मृगीं दूरान्निश्चलांगीं तरोरधः । स्तनं सुताय यच्छंतीं विश्वस्तामकुतोभयाम्
スータは語った。アーナルタの主たる王がいて、名をチャマトカーラと称された。その折、彼は鹿を狩らんとして森へ来た。遠くより、木の下にいる雌鹿を見たが、その肢体は動かず、静かに子に乳を与えていた—信を抱き、いずこからも恐れなきさまであった。
Verse 3
अथ तां पार्थिवस्तूर्णं शरेणानतपर्वणा । जघानाकर्णकृष्टेन मर्मस्थाने प्रहर्षितः
そのとき王はたちまち、節の曲がらぬ矢を耳まで引き絞って放ち、急所を射抜いた。彼は高ぶる歓喜のうちにそうした。
Verse 4
सहसा सा हता तेन गार्द्ध्रपत्रेण पत्रिणा । दिशो विलोकयामास समंताद्व्यथयार्दिता
たちまち彼の放った、禿鷲の翼のような羽根を持つ矢に射られ、痛みに苛まれた彼女は、四方を見回した。
Verse 5
अथ दृष्ट्वा महीपालं नातिदूरे धनुर्धरम् । प्रोवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदना सुतवत्सला
やがて近くに、弓を手にした王の姿を見て、子を思う母鹿は、涙に濡れた顔で彼に語りかけた。
Verse 6
मृग्युवाच । अयुक्तं पृथिवीपाल यत्त्वयैतदनुष्ठितम् । हताऽहं बालवत्साऽद्य शरेणानतपर्वणा
母鹿は言った。「おお、大地を護る王よ。あなたのなさったことは道にかなわぬ。今日、幼子を持つ母であるこの私が、節の曲がらぬあなたの矢に倒されたのです。」
Verse 7
नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम् । यथेमं वालकं दीनं क्षीरास्वादनलंपटम्
「王よ、我が身に迫る死を私はそれほど嘆きません。それよりも、この哀れな幼子を嘆くのです——頼るすべもなく、乳の味を恋い慕っているのです。」
Verse 8
यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम् । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्मात्सद्यो भविष्यसि
汝がかくも無慈悲なる業を行ったがゆえに、ただちに癩（らい）の病に罹るであろう。
Verse 9
राजोवाच । स्वधर्म एष भूपानां कुर्वंति मृगसंक्षयम् । तस्मात्स्वधर्मसंयुक्तं न मां त्वं शप्तुमर्हसि
王は言った。「これは王たちの定められた自らのダルマである――森の獣を減らすこと。ゆえに我は自らのスヴァダルマに従って行ったのだ、汝は我を呪うべきではない。」
Verse 10
मृग्युवाच । सत्यमेतन्महीपाल यत्त्वया परिकीर्तितम् । क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा
雌鹿は言った。「王よ、あなたの述べたことは真実です。自生者（ブラフマー）によって、獣たちはクシャトリヤの武人の狩猟のために創られたのです。」
Verse 11
परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्
しかし王よ、彼ら（獣）については特別の規定が定められている。今、我が語るところを聞け――我が述べる間、心して注意深くあれ。
Verse 12
सुप्तं मैथुनसंयुक्तं स्तनपानक्रियोद्यतम् । हत्वा मृगं जलासक्तं नरः पापेन लिप्यते
眠っている獣、交合にある獣、乳を飲ませようとする獣、あるいは水を飲むことに没頭する獣を殺すなら、その人は罪に染まる。
Verse 13
एतस्मात्कारणाच्छापस्तव दत्तो मया नृप । न कामतो न मृत्योर्वा सत्येनात्मानमालभे
まさにこの理由ゆえに、王よ、我は汝にこの呪詛を与えた。欲からでも、死を恐れてでもない。真実によって、我はこの厳粛なる断言をなす。
Verse 14
एवमुक्त्वा मृगी प्राणान्सा मुमोच व्यथान्विता । कुष्ठव्याधिसमायुक्तः सोऽपि राजा बभूव ह
かく語り終えると、痛みに苛まれた雌鹿は命の息を放って逝った。そしてその王もまた、まことに癩病（らいびょう）に罹ったのである。
Verse 15
स दृष्ट्वा कुष्ठसंयुक्तं पार्थिवः स्वं कलेवरम् । ततः स्वान्सेवकानाह समाहूय सुदुःखितः
自らの身体が癩病に侵されているのを見て、王は深い悲嘆に沈んだ。そこで侍従たちを召し集め、彼らに語りかけた。
Verse 16
अहं तपश्चरिष्यामि पूजयिष्यामि शंकरम् । तावद्यावत्प्रणाशो मे कुष्ठव्याधेर्भविष्यति
「我はタパス（苦行）を修し、シャンカラ（シヴァ）を礼拝する。わが癩病が完全に滅び去るその時まで。」
Verse 17
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम् । तत्सर्वं तपसा साध्यं तस्मात्कार्यं मया तपः
「三界において人々が願い求めるいかなる安楽も、すべてはタパス（苦行）によって成就する。ゆえに我はタパスを行ずべきである。」
Verse 20
समः शत्रुषु मित्रेषु समलोष्टाश्मकांचनः । भूत्वा कालं नयिष्यामि यावत्कालस्य संस्थितिः
敵にも友にも等しい心を保ち、土塊・石・黄金を同一と観じて、時の許すかぎりこの戒めの修行にて時を過ごそう。
Verse 21
एवं तान्सेवकान्भूपः सोऽभिधाय विसृज्य च । तीर्थयात्रा परो भूत्वा बभ्राम वसुधातले
かくして従者たちに告げて退かせたのち、王はティールタ巡礼に全身を捧げ、大地の面を遍歴した。
Verse 22
ततः कालेन महता प्राप्य विप्रसमुद्भवम् । उपदेशं नृपः प्राप्तः शंखतीर्थं महोदयम्
やがて長い時を経て、王は一人のバラモンに出会い、きわめて吉祥なるシャンカティールタ（Śaṅkhatīrtha）について教えを受けた。
Verse 23
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पूरितं स्वच्छवारिणा
ハータケーシュヴァラ（Hāṭakeśvara）の聖なる地には、あらゆる病を滅するティールタがある。三界に名高く、澄みわたる清浄の水に満ちている。
Verse 24
तत्राऽसौ स्नानमात्रेण तत्क्षणात्पार्थिवोतमः । कुष्ठव्याधिवि निर्मुक्तः संजातः सुमहाद्युतिः
そこで、ただ沐浴するだけで、そのすぐれた王はたちまち癩病（くしゅた）を離れ、甚だ大いなる光輝を帯びて輝き出た。