Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

त्वंहि विश्वसृजां स्रष्टा त्वं हि देवो जगत्पतिः । कर्ता त्वं भुवनस्यास्य त्वं हर्ता पुरुषः परः

Transliteration

tvaṃhi viśvasṛjāṃ sraṣṭā tvaṃ hi devo jagatpatiḥ | kartā tvaṃ bhuvanasyāsya tvaṃ hartā puruṣaḥ paraḥ

Translation

まことに汝は宇宙の創造者たちの創造者、神にして世界の主。汝はこの諸界の造り手、また収めて引き戻す者—至上のプルシャである。

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun), एकवचन, प्रथमा (1st case), लिङ्ग-निरपेक्ष (pronoun)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधान/निश्चयार्थक

• विश्वसृजाम्: of the creators of the universe
• विश्वसृजाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्व-सृज् (प्रातिपदिक; सृज् धातु-आधारित)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य सृजः), पुल्लिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग-सम्भव (सृज्-शब्द), षष्ठी (6th case), बहुवचन

• स्रष्टा: creator
• स्रष्टा: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: स्रष्टृ (प्रातिपदिक; सृज् धातोः कर्तृ-शब्द)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• देवः: god
• देवः: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• जगत्पतिः: lord of the world
• जगत्पतिः: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: जगत्-पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• कर्ता: doer/creator
• कर्ता: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक; कृ धातोः कर्तृ-शब्द)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्तृवाचक

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• भुवनस्य: of the world
• भुवनस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; भुवनस्य इति विशेषणम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• हर्ता: destroyer/remover
• हर्ता: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: हर्तृ (प्रातिपदिक; हृ धातोः कर्तृ-शब्द)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्तृवाचक

• पुरुषः: person/spirit
• पुरुषः: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• परः: supreme
• परः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; पुरुषः इति विशेषणम्

Speaker

Brahmā (continuing the stotra context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-audience / sages in frame (contextual)

Visual Art Cues

Scene: In a snow-clad Himalayan shrine, sages and Brahmā-like Dhātṛ offer hymns to a radiant liṅga, while cosmic imagery (creation and dissolution) subtly appears in the background—lotus, stars, and dissolving waves.

Characters & Entities

• Śiva
• Jagatpati (Lord of the world)
• Puruṣa (Supreme Person)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All secondary powers originate in the Supreme—Śiva—who creates, sustains, and withdraws the cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra context frames this as Liṅga-centered theology supporting Śaiva pilgrimage reverence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; the verse is a doctrinal praise useful for recitation in worship.