Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

Devanagari script

एक एव परं ज्योतिस्तेषामपि च यन्महः । त्रैलोक्यनाथो विश्वात्मा शंकरो लोकशंकरः

Transliteration

eka eva paraṃ jyotisteṣāmapi ca yanmahaḥ | trailokyanātho viśvātmā śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ

Translation

「ただ御一人こそ至上の光明。その光輝は神々にとってさえ栄光である。シャンカラは三界の主、宇宙の真我—諸世界に安寧をもたらす救済者である。」

Word by Word

• एकः: one
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सः/ज्योतिः)

• एव: alone, indeed
• एव: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle, restriction/emphasis)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ज्योतिः)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-विशेषणम् (महः)

• महः: great splendor
• महः: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्रैलोक्यनाथः: lord of the three worlds
• त्रैलोक्यनाथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—त्रैलोक्य-नाथ (षष्ठी-तत्पुरुषः: त्रैलोक्यस्य नाथः)

• विश्वात्मा: the soul of the universe
• विश्वात्मा: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्व + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—विश्व-आत्मन् (तत्पुरुषः: विश्वस्य आत्मा)

• शंकरः: Shankara
• शंकरः: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लोकशंकरः: benefactor of the worlds
• लोकशंकरः: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक + शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—लोक-शंकर (तत्पुरुषः: लोकस्य शंकरः/लोकानां शंकरः)

Speaker

Nārada (continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A vast column of light rising beyond the Himalayan skyline, within which Śaṅkara is intuited as the universe’s Self; devas’ radiance appears as sparks from that single splendor.

Characters & Entities

• Nārada
• Śiva (Śaṅkara)
• Devas
• Trailokya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All divine powers shine by the Supreme Light of Śiva, who sustains and blesses the entire cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra’s Śaiva landscape is the textual setting; the verse itself glorifies Śaṅkara universally as the Light and Lord of all realms.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.