Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

ध्यानस्थितं चात्मनि तं विशुद्धज्ञानप्रदीपेन विशुद्धचित्तम् । आत्मानमात्मात्मतया निरंतरं स्वयंप्रकाशं परमं पुरस्तात्

Transliteration

dhyānasthitaṃ cātmani taṃ viśuddhajñānapradīpena viśuddhacittam | ātmānamātmātmatayā niraṃtaraṃ svayaṃprakāśaṃ paramaṃ purastāt

Translation

彼は、自己のうちに禅定して安住する御方を見た。心は清浄にして、無垢の智の灯に照らされ、つねに我を我の本質として悟り、みずから光り、至上にして、万有に先立ち現前しておられた。

Word by Word

• ध्यानस्थितम्: situated in meditation
• ध्यानस्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त, स्था-धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (तम्)

• च: and
• च: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• आत्मनि: in the Self
• आत्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अधिकरणम्

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• विशुद्धज्ञानप्रदीपेन: by the lamp of pure knowledge
• विशुद्धज्ञानप्रदीपेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विशुद्ध (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + प्रदीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; करणम्

• विशुद्धचित्तम्: having a purified mind
• विशुद्धचित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशुद्ध (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (तम्)

• आत्मानम्: the Self
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• आत्मात्मतया: by (the sense of) selfhood / as the Self
• आत्मात्मतया: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + आत्मता (प्रातिपदिक; -तया तृतीया)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; भाववाचक; प्रकार/हेतु-निर्देश

• निरन्तरम्: continuously
• निरन्तरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: निरन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• स्वयम्: by itself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb)

• प्रकाशम्: luminous
• प्रकाशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (आत्मानम्)

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (आत्मानम्)

• पुरस्तात्: before (him), in front
• पुरस्तात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस्तात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (adverb: 'in front/before')

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating a vision of Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (inner-tīrtha framing)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative vision: the Supreme, self-luminous presence seen as established in meditation within the Self; a lamp-like radiance of pure knowledge illuminates a serene mind-space.

Characters & Entities

• Śiva (Supreme Self, self-luminous)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is portrayed as the supreme Self—self-revealing and realized through purified mind and contemplative knowledge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra is the narrative frame; the verse elevates the site as a locus for realization of Śiva’s highest nature.

What ritualistic prescription is mentioned?

Meditative absorption (dhyāna) and purification of mind through knowledge are implied, not a specific external rite.