Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

पार्षदाः शंकरस्यैते सर्वे रुद्रस्वरूपिणः । पंचवक्त्रा नीलकंठाः सर्वे ते शस्त्रपाणयः

Transliteration

pārṣadāḥ śaṃkarasyaite sarve rudrasvarūpiṇaḥ | paṃcavaktrā nīlakaṃṭhāḥ sarve te śastrapāṇayaḥ

Translation

これらはシャンカラの眷属であり、皆ルドラそのものの姿を帯びていた――五つの顔、青き喉、そして皆が武器を手にしていた。

Word by Word

• पार्षदाः: attendants (gaṇas)
• पार्षदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्षद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• शंकरस्य: of Śaṅkara
• शंकरस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• रुद्रस्वरूपिणः: having Rudra’s form
• रुद्रस्वरूपिणः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र + स्वरूपिन् (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य स्वरूपं येषाम्)

• पंचवक्त्राः: five-faced
• पंचवक्त्राः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + वक्त्र (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्; द्विगु-समासः (पञ्च वक्त्राणि येषाम्)

• नीलकंठाः: blue-throated
• नीलकंठाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नील + कंठ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्; कर्मधारय-समासः (नीलः कंठः येषाम्)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• शस्त्रपाणयः: weapon-in-hand, armed
• शस्त्रपाणयः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शस्त्र + पाणि (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्; समासः बहुव्रीहिवत्-षष्ठी/तत्पुरुषः (शस्त्रं पाणौ येषाम्)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/seekers

Visual Art Cues

Scene: A formidable tableau of Śaṅkara’s attendants: each appears as Rudra—five-faced, blue-throated, weapons in hand—standing as a wall of divine guardianship around Vīrabhadra’s mission.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Rudra
• Pārṣadas (Śiva’s attendants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Śiva is portrayed as participation in Rudra’s power—his attendants embody his attributes, showing the supremacy of Śaiva grace over mere outward ritual.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa framework glorifies Kedāra-region sanctity; this verse itself emphasizes Śaiva attendants rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive theology and iconography (pañcavaktra, nīlakaṇṭha, śastra-pāṇi).