Adhyaya 28

Verse 1

लोमश उवाच । कुमारं स्वांकमारोप्य उवाच जगदीश्वरः । देवान्प्रति तदा रुद्रः सेंद्रान्भर्गः प्रतापवान्

ローマシャは言った。ついで世の主はクマーラを御膝に抱き、インドラをはじめとする神々に向かって語られた。威光あるルドラ、輝けるバルガが彼らに告げたのである。

Verse 2

किं कार्यं कथ्यतां देवाः कुमारेणाधुना मम । तदोचुः सहिताः सर्वे देवं पशुपतिं प्रति

「神々よ、告げよ。いま我がクマーラが成すべき務めは何か。」すると一同はそろって主パシュパティに申し上げた。

Verse 3

तारकाद्भयमुत्पन्नं सर्वेषां जगतां विभो । त्राता त्वं जगतां स्वामी तस्मात्त्राणं विधीयताम्

「大主よ、ターラカのゆえに諸世界に恐れが起こりました。あなたは守護者、諸世界の主。ゆえに救済をお定めください。」

Verse 4

कुमारेण हतोऽद्यैव तारको भविता प्रभो । तस्मादद्यैव यास्यामस्तारकं हंतुमुद्यताः

「主よ、まさに今日、ターラカはクマーラによって討たれましょう。ゆえに今日ただちに、我らは出立し、ターラカ討伐のために備え整えて参ります。」

Verse 5

तथेति मत्वा सहसा निर्जग्मुस्ते तदा सुराः । कार्त्तिकेयं पुरस्कृत्य शंकरातमजमेव हि

「そのとおりに」と念じて、神々はただちに出立し、まさしくシャンカラの御子カールッティケーヤを先頭に戴いた。

Verse 6

सर्वे मिलित्वा सहसा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः

一同はたちまち集い、ブラフマーとヴィシュヌを先頭として進んだ。大いなる力をもつターラカもまた、神々の出陣を聞き…

Verse 7

सैन्येन महता चैव ययौ योद्धुं सुरान्प्रति । देवैर्दृष्टं समायातं तारकस्य महद्बलम्

彼は大軍を率いて、神々に向かい戦わんと進軍した。神々はターラカの巨大な勢力が迫り来るのを見た。

Verse 8

तदा नभोगता वाणी ह्युवाच परिसांत्व्य तान् । शांकरिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूय प्रतिष्ठिताः

そのとき天よりの声が彼らを慰めて告げた。「シャンカリー（パールヴァティー）を先頭に戴くなら、汝らは皆、堅く安立し守護されている。」

Verse 9

दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनो हि भविष्यथ

「戦場にてダイティヤ族を打ち破れば、汝らはまことに勝利者となるであろう。」

Verse 10

वाचं तु खेचरीं श्रुत्वा देवाः सर्वे समुत्सुकाः । कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते गतसाध्वसाः

天より響く声を聞いて、諸天はみな心躍らせた。クマーラ（Kumāra）を先頭に戴き、彼らはことごとく恐れを離れた。

Verse 11

युद्धकामाः सुरा यावत्तावत्सर्वे समागताः । वरणार्थं कुमारस्य सुता मृत्योर्दुरत्यया

戦を望む神々が集い終えるや、打ち克ちがたい死の娘が、クマーラを選ばんとして現れた。

Verse 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

かつてブラフマー（Brahmā）に促され、彼女は最上の苦行（タパス）に身を委ねた。その大いなるタパスの力により、死の娘にしてセーナー（Senā）と名づく、比類なき美しき者が、クマーラのもとへ来た。

Verse 13

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

彼女を見て、皆は主パシュパティ（Paśupati）に申し上げた。「この比類なき美しき者は、まさにこのクマーラを目指して参りました。」

Verse 14

ब्रह्मणो वचनाच्चैव कुमारेण तदा वृता । अथ सेनापतिर्जातः कुमारः शांकरिस्तदा

ブラフマー（Brahmā）の御言葉に従い、その時クマーラは彼女を選び取った。かくしてその折、シャンカラ（Śaṅkara）の御子クマーラは、軍勢の統帥セーナーパティ（Senāpati）となった。

Verse 15

तदा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः । तथा दुंदुभयो नेदुर्मृदंगाश्च महास्वनाः

そのとき、聖なる法螺貝と大太鼓、パタハ、アーナカ、ゴームカが鳴り響き、またドゥンドゥビは雷のごとく轟き、ムリダンガは大いなる音を放った。

Verse 16

तेन नादेन महता पूरितं च नभस्तलम् । तदा गौरी च गंगा च कृत्तिका मातरस्तथा । परस्परमथोचुस्ताः सुतो मम ममेति च

その大いなる轟音によって天の穹が満ちた。するとガウリーとガンガー、そして母たるクリッティカーたちは互いに言った。「この子はわが子、まことにわが子である」と。

Verse 17

एवं विवादमापन्नाः सर्वास्ता मातृकादयः । निवारिता नारदेन मौढ्यं मा कुरुतेति च

かくして、すべての母たちと母神たちは争いに陥った。ナーラダは彼女らを制して言った。「愚かな振る舞いをしてはならぬ」と。

Verse 18

पार्वत्यां शंकराज्जातो देवकार्यार्थसिद्धये । तूष्णींभूतास्तदा सर्वाः कृत्तिका मातृभिः सह

彼はパールヴァティーとシャンカラより生まれ、神々の目的を成就するための御子である。そこで皆は沈黙した――クリッティカーも諸母も共に。

Verse 19

गुहेनोक्तास्तदा सर्वा ऋषिपत्न्यश्च कृत्तिकाः । नक्षत्राणि समाश्रित्य भवद्भिः स्थीयतां चिरम्

その後、グハ（カールッティケーヤ）は、仙人たちの妻たちとクリッティカーのすべてに告げた。「星宿に身を寄せ、そこに久しく留まりなさい」と。

Verse 20

तथा मातृगणस्तेन स्वामिना स्थापितो दिवि । मृत्योः कन्यां च संगृह्य कार्त्तिकेयस्त्वरान्वितः

かくしてその主は天上に母神たちの群（マートリ・ガナ）を स्थापितし、さらに死の娘を伴い、切迫の思いに満ちたカールッティケーヤは前へと進み続けた。

Verse 21

इंद्रं प्रोवाच भगवान्कुमारः शंकरात्मजः । दिवं याहि सुरैः सार्द्धं राज्यं कुरु निरन्तरम्

祝福されたクマーラ、シャンカラの御子はインドラに告げた。「諸天とともに天界へ帰り、途切れることなく汝の王国を治めよ。」

Verse 22

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

インドラはクマーラに言った。「まことに我らはターラカに激しく苦しめられた。天界より追われ、我らは皆、十方へと逃れたのだ。」

Verse 23

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

「大いなる幸運の御方よ、我らは位を失い落ちたというのに、なぜ問われるのか。」ヴァジュリン（インドラ）がそう言うと、シャンカラの御子は微笑み、インドラに「恐れるな」と告げて無畏を授けた。

Verse 24

यावत्कथयतस्तस्य शांकरेश्च महात्नः । कैलासं तु गते रुद्रे पार्वत्या प्रमथैः सह

その大いなる心をもつシャンカラの御子が語っている間に、ルドラはパールヴァティーとプラマタたちを伴い、カイラーサへと赴いていた。

Verse 25

आजगाम महादैत्यो दैत्यसेनाभिरावृतः । रणदुंदुभयो नेदुस्तता प्रलयभीषणाः

大いなる阿修羅が、ダーナヴァの軍勢に囲まれて到来した。戦鼓は鳴り響き、劫末の壊滅の恐怖のごとく凄まじかった。

Verse 26

रणकर्कशतूर्याणि डिंडिमान्यद्भुतानि च । गोमुखाः खरश्रृंगाणि काहलान्येव भूरिशः

荒々しい戦の楽器が鳴り渡った――妙なるḍiṇḍimaの太鼓、ゴームカの角笛、驢馬の角笛、そして数多のカーハラが。

Verse 27

वाद्यभेदा आवाद्यंत तस्मिन्दैत्यसमागमे । गर्जमानास्तदा वीरस्तारकेण सहैव तु

その阿修羅の集会では種々の楽器が奏でられ、やがて勇士はターラカとともに轟く咆哮を放った。

Verse 28

उवाच नारदो वाक्यं तारकं देवकण्टकम्

ナーラダは、神々の脇腹に刺さる棘たるターラカに言葉を告げた。

Verse 29

नारद उवाच । पुरा देवैः कृतो यत्नो वधार्थं नात्र संशयः । तवैव चासुरश्रेष्ठ मयोक्तं नान्यथा भवेत्

ナーラダは言った。「かつて神々は汝を討たんと努めた――それに疑いはない。おお、阿修羅のうち最勝の者よ、わたしが汝に告げた言葉はまさしく汝に関わる真実であり、決して他のようにはならぬ。」

Verse 30

कुमारोऽयं च शर्वस्य तवार्थं चोपपादितः । एवं ज्ञात्वा महाबाहो कुरु यत्नं समाहितः

このクマーラはシャルヴァ（シヴァ）の御子であり、まさに汝のために顕現した。これを知ったなら、強き腕の者よ、心を一つにして努めよ。

Verse 31

नारदोक्तं निशम्याथ तारकः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मेधावी गच्छ त्वं च पुरंदरम्

ナーラダの言葉を聞くと、ターラカはほとんど笑うかのように、機知をもって言った。「汝は行き、プランダラ（インドラ）に（告げよ）。」

Verse 32

मम वाक्यं महर्षे त्वं वद शीघ्रं यथातथम् । कुमारं च पुरस्कृत्य मया योद्धुं त्वमिच्छसि

大聖仙よ、我が言葉をありのままに、速やかに伝えよ。クマーラを先頭に立てて、汝ら（神々）は我と戦おうとしている。

Verse 33

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

愚かさにすがり、この道のみを選び他を取らぬとは――ただ一人の人間、ムチュクンダと名づけられし者に頼るのだ。

Verse 34

तत्प्रभावेऽमरावत्यां स्थितोऽसि त्वं न चान्यथा । कौमारं बलमाश्रित्य तिष्ठसे त्वं ममाग्रतः

その者の威徳によってこそ、汝はアマラーヴァティーに安住している――他の理由ではない。さらにクマーラの力に寄りかかり、今や我が前に立つのだ。

Verse 35

त्वां हनिष्याम्यहं मन्दलोकपालैः सहैव हि । एवं कथय देवेन्द्रं देवर्षे नान्यथा वद

我は、あの軟弱な世界守護神たちと共に、貴様を殺してやる。神仙よ、このことをデヴェンドラ（インドラ）に伝えよ。寸分違わず、ありのままに告げるのだ。

Verse 36

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

「しからば」と考え、尊きナーラダはシャクラ（インドラ）率いる神々のもとへ赴いた。そして賢き仙人は、阿修羅王が語ったすべてのことを、その嘲笑を含めて、ありのままに報告した。

Verse 37

नारद उवाच । भवद्भिः श्रूयतां देवा वचनं मम नान्यथा । तारकेण यदुक्तं च सानुगे नावधार्यताम्

ナーラダは言った。「神々よ、我が言葉をありのままに聞かれよ。ターラカとその従者たちが語ったことを、心して受け止められよ。」

Verse 38

तारक उवाच । त्वां हनिष्यामि रे मूढ नान्यथा मम भाषितम्

ターラカは言った。「貴様を殺してやる、愚か者め。我が宣言が違えることはない。」

Verse 39

मुचुकुन्दं समासाद्य लोकपालैश्च पूजितः । न त्वया भीरुणा योत्स्ये देवो भूत्वा नराश्रितः

「世界の守護神たちにさえ崇められるムチュクンダ王のもとへ赴いた今、臆病者の貴様とは戦わぬ。神でありながら、人間の境涯に身を寄せているのだからな。」

Verse 40

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

その言葉を聞いて、インドラを伴うすべての神々は答えた。クマーラを先頭に立て、さらに最勝の聖仙ナーラダをも前に据えて。

Verse 41

जानासि त्वं हि देवर्षे कुमारस्य बलाबलम् । अज्ञो भूत्वा कथं वाक्यमुक्तं तस्य ममाग्रतः

「おお天の聖仙よ、汝はクマーラの力とその限界を必ず知っている。なのに、どうして知らぬふりをして、我が前で彼についてそのような言葉を口にしたのか。」

Verse 42

प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच तस्य सन्निधौ । अहमप्युपहासं च वाक्यं तारकमुक्तवान्

ナーラダは微笑み、彼の面前で言った。「私もまた、ターラカに嘲りの言葉を放ったのだ。」

Verse 43

जानीध्वममराः सर्वे कुमारं जयिनं सुराः । भविष्यत्यत्र मे वाक्यं नात्र कार्याविचारणा

「知れ、不死なる者たちよ、神々よ。クマーラこそ勝利者である。わが言葉はここに必ず成就する—ためらいも、過度の思案も要らぬ。」

Verse 44

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्

ナーラダの言葉を聞くや、すべての神々は歓喜に満ち、ただちに一斉に立ち上がった—ターラカと戦わんとする熱意に燃えて。

Verse 45

कुमारं गजमारोप्य देवेन्द्रो ह्यग्रगोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैः समावृतः

インドラはクマーラを象に乗せ、自ら先陣を進み、大神軍と諸世界の守護神に囲まれて行軍した。

Verse 46

तदा दुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गन्धर्वनि स्वनाः

そのときドゥンドゥビの太鼓が轟き、数多の戦鼓とラッパが鳴り渡った。ヴィーナ、笛、ムリダンガが響き、さらにガンダルヴァの妙なる歌声が添えられた。

Verse 47

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

象を大いなるインドラに授けたのち、クマーラは壮麗な乗り物に乗った。無数の宝玉に飾られ、さまざまな奇瑞に満ち、広大にして驚異的、彩り豊かな意匠が施されていた。

Verse 48

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

そのとき、名高きシャンカラの御子クマーラはヴィマーナに乗り、すべてのガナに伴われた。至上の吉祥を具え、大いなる光輝を放ち、燦然たるチャーマラの払子にあおがれていた。

Verse 49

प्राचे तसं छत्र महामणिप्रभं रत्नैरुपेतं बहुभिर्विराजितम् । धृतं तदा तेन कुमारमूर्द्धनि चन्द्रैः किरणैः सुशोभितम्

ついで東方にて、大宝珠の光を放ち多くの宝で飾られた王の天蓋が、神軍の統帥クマーラの御頭上に捧げ持たれた。月の光条に彩られたかのように、いよいよ麗しかった。

Verse 50

संमीलितास्तदा सव देवा इन्द्रपुरोगमाः । बलैः स्वैः स्वैः परिक्रांता योद्धुकामा महाबलाः

そのとき、インドラを先頭とするすべての神々は集い—それぞれ自らの軍勢に囲まれ—大いなる力を備え、戦いを望んだ。

Verse 51

यमेऽपि स्वगणैः सार्द्धं मरुद्भिश्च सदागतिः । पाथोभिर्वरुणस्तत्र कुबेरो गुह्यकैः सह । ईशोऽपि प्रमथैः सार्द्धं नैरृतो व्याधिभिः सह

ヤマもまた自らの眷属とともに到来し、常に疾く巡るマルットたちもそこにいた。ヴァルナは諸水を伴い、クベーラはグヒヤカとともに、イーシャはプラマタの群れとともに来た。さらにナイリタも、災厄と病の群を従えて現れた。

Verse 52

एवं तेऽष्टौ लोकपा योद्धुकामाः सर्वे मिलित्वा तारकं हंतुमेव । पुरस्कृत्वा शांकरिं विश्ववंद्यं सेनापतिं चात्मविदां वरिष्ठम्

かくして八方の護世神たちは皆戦いを望み、ただターラカを討つ一念に結集した。彼らは全世界に礼拝されるシヴァの聖なる力を先頭に据え、さらに軍の総帥—自己を知る者のうち最勝の者—を擁して、進軍した。

Verse 53

एवं ते योद्धुकामा हि अवतेरुश्च भूतलम् । अंतर्वेद्यां स्थिताः सर्वे गंगा यमुनमध्यगाः

かくして戦いを望む彼らは地上へ降り、ガンガーとヤムナーの間にある聖地アンタルヴェーディーに、皆が陣を定めた。

Verse 54

पातालाच्च समायातास्तारकस्योपजीविनः । चेरुरंगबलोपेता हन्तुकामाः सुरान्रणे

またパーターラからは、ターラカの庇護に生きる者どもが集まって来た。強靭な肉体の力を備え、彼らは行き交いながら、戦場で神々を討たんと欲した。

Verse 55

तारको हि समायातो विमानेन विराजितः । छत्रेण च महातेजा ध्रियमाणेन मूर्द्धनि

タ―ラカはまことに来臨し、光り輝くヴィマーナ（天の車）に乗っていた。大いなる光威をもつその者の頭上には、王の天蓋が捧げ持たれていた。

Verse 56

चामरैर्विज्यमानो हि शुशुभे दैत्यराट् स्वयम्

チャーマラ（ヤクの尾の払子）であおがれ、ダイティヤ族の王その人は、ひときわ輝かしく見えた。

Verse 57

एवं देवाश्च दैत्याश्च अंतर्वेद्यां स्थितास्तदा । सैन्येन महता तत्र व्यूहान्कृत्वा पृथक्पृथक्

かくしてその時、アンタルヴェーディーに陣した神々とダイティヤたちは、そこに大軍を集め、互いに別々の戦陣を布いた。

Verse 58

गजान्कृत्वा ह्येकतश्च हयांश्च विविधांस्तथा । स्यंदनानिविचित्राणि नानारत्नयुतानि च

彼らは象を一方に、また種々の馬を同様に配し、さらに多くの宝玉で飾られた、奇麗なる戦車を並べた。

Verse 59

पदाता बहवस्तत्र शक्तिशूलपरश्वधैः । खड्गतोमरनाराचैः पाशमुद्गरशोभिताः

そこには歩兵が数多く立ち並び、槍（シャクティ）、三叉戟（トリシューラ）、斧を執り、さらに剣、投槍、鉄の矢、縄の投げ縄、棍棒を備えて、燦然としていた。

Verse 60

ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामास्तदा ते वै स्तूयमानाश्च बन्धुभिः

神々とダイティヤたちの二つの軍勢は互いに向かい合い、輝きを放っていた。彼らは互いに打ち倒そうと意気込み、同胞たちから称賛を受けていた。