Adhyaya 27

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव विष्णुना सर्वे पर्वताश्च प्रपूजिताः । सह्याचलश्च विंध्यश्च मैनाको गंधमादनः

ローマシャは言った。「同様に、ヴィシュヌはすべての山々をしかるべく礼拝した—サヒヤーチャラ、ヴィンディヤ、マイナーカ、そしてガンダマーダナを。」

Verse 2

माल्यवान्मलयश्चैव महेंद्रो मंदरस्तथा । मेरुश्चैव प्रयत्नेन पूजितो विष्णुना तदा

マーリヤヴァーンとマラヤ、マヘーンドラとマンダラ—そしてメール（須弥山）もまた—その時ヴィシュヌによって、真摯な努力と周到な心配りをもって礼拝された。

Verse 3

श्वेतः कृतः श्वेतगिरिर्निलाद्रिश्च तथैव च । उदयाद्रिश्च श्रृंगश्च अस्ताचलवरो महान्

シュヴェータは崇敬され、同様にシュヴェータギリとニーラードリも、またウダヤードリとシュリンガ、そして偉大にして最勝のアスターチャラもまた礼敬された。

Verse 4

मानसाद्रिस्तथा शैलः कैलासः पर्वतोत्तमः । लोकालोकस्तथा शैलः पूजितः परमेष्ठिना

マーナサードリは崇敬され、また山々の最勝たるカイラーサ山も礼拝された。同様に、ローカーローカ山はパラメーシュティン（ブラフマー）によって供養礼拝された。

Verse 5

एवं ते पर्वतश्रेष्ठाः पूजिताः सर्व एव हि । तथान्ये पूजितास्तेन सर्वे पर्वतवासिनः

かくして、かの最勝の山々はことごとくまことに供養され、同じく他のすべての山住みの者たちも彼によって敬われた。

Verse 6

विष्णुना ब्रह्मणा सार्द्धं कृतं सर्वं यथोचितम् । अन्येहनि च संप्राप्ते वरयात्रा कृता तथा

ブラフマーを伴い、ヴィシュヌはすべてをしかるべき作法のままに整えた。やがて翌日が来ると、花婿の行列（varayātrā）もまた同様に進み始めた。

Verse 7

हिमाद्रिणा बंधुभिश्च पर्वतं गंधमादनम् । ययुः सर्वे सुरगणा गणाश्च बहवस्तथा

ヒマードリとその親族とともに、すべての神々の群れ、さらに多くの別の一団も、ガンダマーダナ山へと赴いた。

Verse 8

प्रमथाश्च तथा सर्वे तथा चंडीगणाः परे । ये चान्ये बहवस्तत्र समायाता हिमालया

また、すべてのプラマタたちもそこにおり、同様に他のチャンディーの一団もいた。さらにヒマーラヤより来た多くの者がそこに集い合った。

Verse 9

शिवस्योद्वहनं विप्राः शिवेन परिभाविताः । परं हर्षं समापन्ना दृष्ट्वा तौ दंपती तदा

おお婆羅門たちよ、シヴァの婚礼の行列を目にし、内奥がシヴァそのものの臨在に満たされて、彼らはその神聖なる夫婦を見たとき無上の歓喜に包まれた。

Verse 10

पार्वतीसहितः शंभुः शंभुना सह पार्वती । पुष्पगन्धौ यथा स्यातां वागर्थाविव तत्त्वतः

シャンブ（シヴァ）はパールヴァティーと共にあり、パールヴァティーもまたシャンブと共にあった――真実において離れ難く、花と香りのように、言葉と意味のようであった。

Verse 11

तथा प्रकृतिपुंसौ च ऐकपद्येन नान्यथा । दंपती तौ गजारूढौ शुशुभाते महाप्रभौ

同様に、プラクリティとプルシャは一つの基盤に立ち、決して別ではない。大いなる威光を放つその夫婦は、象に乗って燦然と輝いた。

Verse 12

विमास्थस्तदा ब्रह्मा विष्णुश्च गरुडोपरि । ऐरावतगतश्चेंद्रः कुबेरः पुष्पकोपरि

そのとき、ブラフマーは天の車に座し、ヴィシュヌはガルダに乗り、インドラはアイラーヴァタに騎し、クベーラはプシュパカの空中車に乗っていた。

Verse 13

पाशी च मकरा रूढो यमो महिषमेव च । प्रेतारूढो नैरृतः स्यादग्निर्बस्तगतो महान्

縄（投げ縄）を携えるヴァルナはマカラに乗り、ヤマは水牛に乗った。ナイリタはプレータに騎し、偉大なるアグニは山羊に乗って進んだ。

Verse 14

मृगारूढोऽथ पवन ईशो वृषभमेव च । इत्येवं लोकपालाश्च सग्रहाः परमेष्ठिनः

ついでヴァーユは鹿に乗り、イーシャーナは雄牛に乗った。かくして、従者の群れを伴うローカパーラたちが、尊き者らを先頭に集い来た。

Verse 15

स्वैः स्वैर्बलैः परिक्रांतास्तथान्ये प्रमथादयः । हिमाद्रिश्च महाशैल ऋषभो गंधमादनः

それぞれ自らの軍勢に囲まれて、プラマタ（Pramatha）らのほかの者たちもまた進み来た。さらにヒマードリ（ヒマーラヤ）、大山マハーシャイラ、リシャバ、ガンダマーダナも加わった。

Verse 16

सह्याचलो नीलगिरिर्मंदरो मलयाचलः । कैलासो हि महातेजा मैनाकश्च महाप्रभः

サヒヤーチャラ、ニーラギリ、マンダラ、マラヤーチャラが来臨した。大いなる光を放つカイラーサもそこにあり、さらに輝かしく力強いマイナーカも加わった。

Verse 17

एते चान्ये च गिरयः क्षीमंतो हि महाप्रभाः । सकलत्राश्च ते सर्वे ससुताश्च मनोरमाः

これらの山々、また他の山々も、豊かにして大いなる光輝を備え、ことごとく集い来た。皆、妃たちと子らを伴い、見れば心和む麗しさであった。

Verse 18

बलिनो रूपिणः सर्वे मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्राप्रसंगेन शिवार्चनपराभवन्

そこに集う山々は、メルをはじめ皆、力強く、目に見える姿を現した。婚礼の行列の折、彼らはシヴァへの礼拝に心を捧げた。

Verse 19

नंदिना ह्युपविष्टास्ते मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्रा कृता ते यथोक्ता च हिमाद्रिणा । सर्वैस्तैर्बंधुभिः सार्द्धं पुनरागमनं कृतम्

ナンディンによりそこへ座を与えられ、メルを先頭とする山々は集い留まった。婚礼の行列はヒマードリの定めたとおりに正しく執り行われ、のちに一同は諸親族とともに、しかるべく帰途についた。

Verse 20

स्वकालयस्थो हिमवान्स रेजे हि महा यशा । शिवसंपर्कजेनैव महसा परमेम च । विख्यातो हि महाशैलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

自らのふさわしい住処に安住して、栄光あるヒマヴァーンは燦然と輝いた――シヴァとの接触より生じた至上の光輝によって。かの大いなる山は三界にわたり名高く称えられた。

Verse 21

कन्यादानेन महता तुष्टो यस्य च शंकरः । ते धन्यास्ते महात्मानः कृतकृतत्यास्तथैव च

尊き娘を施してシャンカラ（Śaṅkara）を歓ばせる、その大いなる魂の人々はまことに福徳ある者。彼らは真に成就し、なすべき務めを果たし終えた。

Verse 22

द्व्यक्षरं नाम येषां च जिह्वाग्रे संस्थितं सदा । शिवेति द्व्यक्षरं नाम यैर्हृदीरितमद्य वै । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा एव न संशयः

二音の御名が常に舌先に宿り、また二音の「シヴァ」という御名を心より唱える者たち――その人々は人の姿にあっても、まさしくルドラである。疑いはない。

Verse 23

किंचिद्दानेन संतुष्टः पत्रेणापि तथैव च । तोयेनापि हि संतुष्टो महादेवो निरन्तरम्

マハーデーヴァは常に満悦される――わずかな供物によっても、ただ一枚の葉によっても、また水によってさえも。

Verse 24

पत्रेण पुष्पेण तथा जलेन प्रीतो भवत्येष सदाशिवो हि । तस्माच्च सर्वैः प्रतिपूजनीयः शिवो मद्दाभाग्यकरो नृणामिह

葉によっても、花によっても、また水によっても、このサダーシヴァは歓喜される。ゆえに万人はシヴァをしかるべく礼拝すべきである。ここにおいて彼は人々に大いなる吉祥と福徳を授けるからである。

Verse 25

एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः

彼は唯一者—大いなる光明として輝く至上主、上と下の一切における最上の真我である。常に遍在し、不変にして依るところなく、煩わされず、分別を超え、欲求なき—そのように彼は在す。

Verse 26

निरंजनो नित्यरूपो निरोधो नित्यानन्दो नित्यमुक्ताः सदेव । एवंभूतो देवदेवोऽर्च्चितश्च तैर्देवाद्यर्विश्ववेद्यो भवश्च । स्तुतो ध्यातः पूजितश्चिंतितश्च सर्वज्ञोऽसौ सर्वदा सर्वदश्च

彼は無垢にして常住の相を具え、制御する者。永遠の歓喜、常に解脱し常に神聖—かくのごとき神々の神「バヴァ」は、諸天にも礼拝され、宇宙に遍く知られる。讃えられ、禅観され、供養され、念じられる彼は、常にあらゆる仕方で全知である。

Verse 27

यथा वरिष्ठो हिमवान्प्रसिद्धः सर्वैर्गुणैः सर्वगुणो महात्मा । विश्वेशवंद्यो हि तदा हिमालयो जातो गिरीणां प्रवरस्तदानीम्

かくしてヒマヴァーンは最勝として名高くなった—あらゆる徳を具えた大いなる魂である。その時ヒマーラヤは宇宙主の敬礼に値するものとなり、まさにその時、山々の中の首座として立ち現れた。

Verse 28

मेनया सह धर्मात्मा यथास्थानगतस्ततः । सर्वान्विसर्जयामास पर्वतान्पर्वतेश्वरः

その後、法にかなう山々の主はメナーとともに本来の座へ帰り、すべての山々をそれぞれの住処へと帰らせて解き放った。

Verse 29

गतेषु तेषु हिमवान्पुत्रैः पौत्रैः प्रपौत्रकैः । राजा गिरीणां प्रवरो महादेवप्रसादतः

彼らが去った後、ヒマヴァーンは子・孫・曾孫に囲まれ、マハーデーヴァの恩寵によって、山々の中の最勝の王となった。

Verse 30

अथो गिरिजया सार्द्धं महेशो गन्धमादने । एकांते च मतिं चक्रे रमणार्थं स्वरूपवान्

そのとき光輝ある主マヘーシャは、ギリジャーとともに、ガンダマーダナの静寂の奥にて、愛の合一の遊戯に興じようと御心を定められた。

Verse 31

सुरतेनैव महता तपसा हि समागमे । द्वयोः सुरतमारब्धं तद्द्वयोश्च तदाऽभवत्

その合一において、偉大なる愛の行為そのものが、力強きタパス（苦行）のごとくとなった。かくして二柱の合一の儀は始まり、まさにその時、両者の間に成就した。

Verse 32

अनिष्टं महदाश्चर्यं प्रलयोपममेव च । तस्मिन्महारते प्राप्ते नाविंदंत सुखं परम्

恐ろしくも大いなる驚異の出来事、まるでプララヤ（宇宙の滅尽）のごときものが起こった。かの大災が到来すると、誰ひとり至上の安らぎと歓喜を得られなかった。

Verse 33

सर्वे ब्रह्मादयो देवाः कार्याकार्यव्यवस्थितौ । रेतसा च जगत्सर्वं नष्टं स्थावरजंगमम्

梵天をはじめとするすべての神々は、なすべきこととなすべからざることの間で惑い立ち尽くした。そしてその精種によって、動かぬものも動くものも、世界のすべてが滅びへと追いやられた。

Verse 34

सस्मार चाग्निं ब्रह्मा च विष्णुश्चाध्यात्मदायकः । मनसा संस्मृतः सद्यो जगामाग्निस्त्वरान्वितः

そこで梵天はアグニを想起し、内なる霊力を授けるヴィシュヌもまた想起した。心に念じられたアグニは、ただちに急ぎ来たりて現れた。

Verse 35

ताभ्यां संप्रेषितोऽपश्यद्रुचिरं शिवमांदिरम् । द्वारि स्थितं नंदिनं च ददर्शाग्रे महाप्रभम्

その二者に遣わされて、彼は麗しきシヴァの神殿宮殿を見た。門口には、前に立つナンディンを見た――大いなる光輝の守護者である。

Verse 36

अग्निर्ह्रस्वस्तदा भूत्वा काश्मीरसदृशच्छविः । प्रविष्टोंतः पुरं शंभोर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

そのときアグニは小さき姿となり、サフランのごとき光沢を帯びた。そして、さまざまな奇瑞に満ちたシャンブ（シヴァ）の内なる都へと入った。

Verse 37

अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्

さまざまな宝玉に飾られ、楼閣によって美しく整えられたその中庭に至ると、彼は座し、ハヴ்யヴァート（アグニ）は語り出した。

Verse 38

पाणिपात्रस्य मे ह्यम्ब भिक्षां देह्यवरोधतः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पाणिपात्रस्य बालिका

「母上よ、施しをお与えください。私は手に鉢を持つ乞者、門口で留め置かれております。」その手鉢の者の言葉を聞いて、若き乙女は……

Verse 39

यावद्दातुं च सारेभे भिक्षां तस्मै ततः स्वयम् । उत्थाय सुरतात्तस्माच्छिवो हि कुपितो भृशम्

しかしその乞者に施しを与えるのが遅れたとき、シヴァ自らはその神聖なる合一より立ち上がり、激しく憤怒した。

Verse 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

ルドラは三叉戟を掲げ、その瞬間バイラヴァとなった。だがギリジャーはシヴァを制して打ち下ろすことを止めた。そこでシヴァ自ら、聖なる御言葉によって、遍知のジャータヴェーダスたるアグニに施しを授けた。

Verse 41

पाणौ भिक्षां गृहीत्वाथ प्रत्यक्षं तेन चाग्निना । भिक्षिता कुपिता तं वै शशाप गिरिजा ततः

施しを掌に受け取り、そこで明らかにアグニとして現れたのち、ギリジャーはその乞食に怒り、ついに呪詛を宣した。

Verse 42

रे भिक्षो भविता शापात्सर्वभक्षो ममाशु वै । अनेन रेतसा सद्यः पीडां प्राप्स्यसि सर्वतः

「おい、乞食よ！わが呪いにより、汝はたちまち万物を食らう者となる。さらにこの精種によって、即座に四方より苦患を受けるであろう。」

Verse 43

इत्युक्तो भक्षयित्वाग्नी रेत ईशस्य हव्यवाट् । यत्र देवाः स्थिताः सर्वे ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः

かく告げられると、供物を運ぶアグニは主の精種を呑み込み、梵天をはじめ諸神がことごとく集う場所へ赴いた。

Verse 44

आगत्याकथयत्सर्वं तद्रेतोभक्षणादिकम् । सर्वे सगर्भा ह्यभवन्निन्द्राद्या देवतागणाः

到着すると、彼はその精種を食したことをはじめ一切を語った。するとインドラら諸天の群れは、ことごとく身ごもることとなった。

Verse 45

अग्नेर्यथा हविश्चैव सर्वेषामुपतिष्ठति । अग्नेर्मुखोद्भवेनैव रेतसा ते सुरेश्वराः

アグニに投じられた供物（ハヴィス）がすべての神々に届くように、同じく—アグニの口より生じたその種子によって—神々の主たる彼らもまた影響を受けた。

Verse 46

सगर्भाह्यभवन्सर्वे चिंतया चप्रपीडिताः । विष्णुं शरणमाजग्मुर्द्देवदेवेश्वरं प्रभुम्

彼らは皆みごもり、思い悩みによって苦しめられた。ゆえに神々の主たる支配者、ヴィシュヌのもとへ帰依しに赴いた。

Verse 47

देवा ऊचुः । त्वं त्राता सर्वदेवानां लोकानां प्रभुरेव च । तस्माद्रक्षा विधातव्या शरणागतवत्सल

神々は言った。「あなたはすべての神々の救い主、また諸世界の真の主であられる。ゆえにお守りください、帰依する者を慈しむ御方よ。」

Verse 48

वयं सर्वे मर्तुकामा रेतसानेन पीडिताः । असुरेभ्यः परित्रस्ता वयं सर्वे दिवौकसः

「天に住まう我らは皆、この種子に苦しめられ、まるで死に瀕している。さらにアスラたちを恐れている。」

Verse 49

शरणं शंकरं याताः परित्रातुं कृतोद्वहाः । यदा पुत्रो हि रुद्रस्य भविष्यति तदा वयम् । सुखिनः स्याम सर्वे निर्भयाश्च त्रिविष्टपे

シャンカラ（Śaṅkara）に帰依し、守護を得んと決して、神々は言った。「まことにルドラの子が現れる時、その時われらは皆、トリヴィシュタパ（天界）において安楽にして無畏となろう。」

Verse 50

एवं विष्टभ्यमानानां सर्वेषां भयमागतम् । अनेन रेतसा विष्णो जीवितुं शक्यते कथम्

かくして、すべてが押し伏せられ抑え込まれると、衆人に恐れが満ちた。「この強大な種子／霊力によって、ヴィシュヌはどうして生き続けられようか。」

Verse 51

त्रिवर्गो हि यथा पुंसां कृतो हि सुपरिष्कृतः । विपरीतो भवत्येव विना देवेन नान्यथा

人のために整えられた「人生の三目的」（ダルマ・アルタ・カーマ）でさえ、デーヴァ—神なる主—なくしては必ずや逆のものとなる。ほかにあり得ない。

Verse 52

तस्मात्तद्वै बलं मत्वा सर्वेषामपि देहिनाम् । कार्याकार्यव्यवस्थायां सर्वे मन्यामहे वयम्

ゆえに、その神威こそが一切の有身の者の真の力であると悟り、なすべきこととなすべからざることを定める決め手はそれであると、われらは皆みなす。

Verse 53

तथा निशम्य देवानां परेशः परिदेवनम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं देवानां देवतारिहा

かくて神々の嘆きを聞き終えると、至上の主は微笑みつつ、神々のための言葉を語られた—彼らの苦悩を取り除く御方として。

Verse 54

स्तूयतां वै महादेवो महेशः कार्यगौरवात्

「まことにマハーデーヴァ、マヘーシャを讃えよ—この務めの重さゆえに。」

Verse 55

तथेति गत्वा ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा ब्रह्मादयः सर्व ईडिरे ऋषयो हरम्

「そのとおり」と言って、ヴィシュヌを先頭とするすべての神々は進み出た。同様に、ブラフマーら諸神と聖仙（リシ）たちも、ハラ（シヴァ）を讃嘆した。

Verse 56

ओंनमो भर्गाय देवाय नीलकंठाय मीढुषे । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय लोकत्रितयधारिणे

「オーム、光輝なるデーヴァに帰依し奉る。青き喉の恩恵者に、三つ眼の御方に、三ヴェーダの主に、三界を支える御方に礼拝する。」

Verse 57

त्रिस्वराय त्रिमात्राय त्रिवेदाय त्रिमूर्त्तये । त्रिवर्गाय त्रिधामाय त्रिपदाय त्रिशूलिने

「三つの聖なる音の御方に礼拝し、三つの量（マートラー）の御方に礼拝する。三ヴェーダの主に、三相の御方に、人生の三目的の根源に、三つの住処の御方に、三歩の御方に、三叉戟を執る御方に帰依し奉る。」

Verse 58

त्राहित्राहि महादेव रेतसो जगतः पते

「お護りください、お護りください、マハーデーヴァよ—世界の主よ—この圧倒する神聖なる威力（レータス）より、われらをお救いください。」

Verse 59

ब्रह्मणा तु स्तुतो यावत्तावद्देवो वृषध्वजः । प्रादुर्बभूव तत्रैव सुराणां कार्यसिद्धये

ブラフマーが讃歌を捧げ続けるあいだ、牛旗を掲げる主（シヴァ）はその場にまさに顕現し、神々の目的を成就させるために現れた。

Verse 60

दृष्टस्तदानीं जगदेकबंधुर्महात्मभिर्देववरैः सुपूजितः । संस्तूयमानो विविधैर्वचोभिः प्रत्यग्रूपैः श्रुतिसंमतैश्च

その時、世の唯一の友なる御方が拝され—大いなる魂をもつ最勝の神々により殊勝の供養を受け—さまざまな言葉で讃えられた。表現は新鮮で、ヴェーダにかなっていた。

Verse 61

स्तुवतां चैव देवानामुवाच परमेश्वरः । त्रासं कुर्वंतु मा सर्वे रेतसानेन पीडिताः

神々が讃嘆している最中、パラメーシュヴァラは告げられた。「このレータス（生命の種）に悩まされていても、汝らは誰一人として恐れるな。」

Verse 62

वमनं वै भवद्भिश्च कार्यमद्यैव भोःसुराः । तथेति मत्वा ते सर्व इंद्राद्या देवतागणाः । वेमुः सर्वे तदा विप्रास्तद्रेतः शंकरस्य च

「今日こそ、汝ら神々は必ずや排出（嘔吐）をなすべし。」そう聞いて「然り」と念じ、インドラをはじめとする神々の群れは皆それを吐き出した。諸リシはそのシャンカラのレータスを目撃した。

Verse 63

ऐकपद्येन तद्रेतो महापर्वतसन्निभम् । तप्तचामीकरप्रख्यं बभूव परमाद्भुतम्

一瞬にして、そのレータスは大山のごとく巨大となり、熔けた黄金のように輝いて、まことに驚異であった。

Verse 64

सर्वे च सुखिनो जाता इंद्राद्या देवतागणाः । विना ह्यग्निं च ते सर्वे परितुष्टास्तदाऽभवन्

その後、インドラをはじめとする神々の群れは皆、安らぎ喜んだ。アグニがいなくとも、その時すべては満ち足りていた。

Verse 65

तेनाग्निनापि चोक्तस्तु शंकरो लोकशंकरः । किं मयाद्य महा देव कर्तव्यं देवतावर

そのときアグニもまた、諸世界の守護者シャンカラに申し上げた。「おおマハーデーヴァ、神々の中の最勝者よ、今日わたしは何をなすべきでしょうか。」

Verse 66

तद्ब्रूहि मे प्रभोऽद्य त्वं येनाहं सर्वदा सुखी । भविष्यामि च येनाहं देवानां हव्यवाहकः

「主よ、どうか今日お告げください。いかにして私は常に安らかであり、いかにして神々の供物を運ぶ者（havyavāhaka）となれるのでしょうか。」

Verse 67

तदोवाच शिवः साक्षाद्देवानामिह श्रृण्वताम् । रेतो विसृज्यतां योनौ तदाग्निः प्रहसन्नवि

そのときシヴァ自らが、そこに集う神々の聞く中で語った。「レータス（精種）をヨーニ（胎内）へ放て。」それを聞いてアグニは笑った。

Verse 68

उवाच शंकरं देवं भवत्तेजो दुरासदम् । इदमुल्बणवत्तेजो धार्यते प्राकृतैः कथम्

彼はシャンカラ神に申し上げた。「あなたの光威は近づきがたし。この荒々しく圧倒的なテージャスを、凡なる者がいかにして担えるでしょうか。」

Verse 69

ततः प्रोवाच भगवानग्निं प्रति महेश्वरः । मासिमासि प्रतप्तानां देहे तेजो विसृज्यताम्

するとマヘーシュヴァラはアグニに告げた。「月ごとに、この燃え立つテージャスを、苦行と艱難によって灼かれた者たちの身体へ放て。」

Verse 70

तथेति मत्वा वचनं महाप्रभः स जातवेदाः परमेण वर्चसा । समुज्ज्वलंस्तत्र महाप्रभावो ब्राह्मे मुहूर्त्ते हि सचोपविष्टः

「然り」とその命を受けて、偉大なる者—ジャータヴェーダス（アグニ）—は無上の光輝をもってその場に大威力で燃え上がり、ブラーフマ・ムフールタの時に、勅命を成就せんと坐した。

Verse 71

तदा प्रातः समुत्थाय प्रातः स्नानपराः स्त्रियः । ययुः सदा ऋषीणां च सत्यस्ता जातवेदसम्

そのとき暁に、彼女らは早く起き、朝の沐浴に専心し、仙人（ṛṣi）の妻として誓願に真実であったゆえ、ジャータヴェーダス（アグニ）のもとへ赴いた。

Verse 72

दृष्ट्वा प्रज्वलितं तत्र सर्वास्ताः शीतकर्षिताः । तप्तुकामास्तदा सर्व्वा ह्यरुधत्या निवारिताः

そこに燃え盛る火を見て、寒さに苦しむ彼女らは皆、身を温めたいと願ったが、アルンダティーがことごとく制した。

Verse 73

तया निवारिताश्चापि तास्तेपुः कृत्तिकाः स्वयम् । यावत्तेपुश्च ताः सर्व्वा रेतसः परमाणवः । विविशू रोमकूपेषु तासां तत्रैव सत्वरम्

彼女に制されながらも、クリッティカーたちは自らタパス（苦行）を修した。彼女らが皆その苦行に没頭している間、精妙なる種子の微粒が、ただちにその場で彼女らの皮膚の毛孔へと速やかに入り込んだ。

Verse 74

नीरेतोग्निस्तदा जातो विश्रांतः स्वयमेव हि

そのとき「無種子の火」が生じ、まことにそれは自ずから鎮まり静まった。

Verse 75

ततस्ता ऋषिभार्या हि ययुः स्वभवनं प्रति । ऋषिभिस्तु तदा शप्ताः कृत्तिकाः खेचराभवन्

そののち、仙人たちの妻らはそれぞれの住まいへ帰っていった。だがその時、仙人たちの呪詛により、クリッティカーたちは天空を行く者となった。

Verse 76

तदानीमेव ताः सर्वा व्यभिचारेण दुःखिताः । तत्ससर्जुस्तदा रेतः पृष्ठे हिमवतो गिरेः

まさにその時、彼女たちは皆、（不貞という）咎の訴えに苦しみ、そしてヒマヴァト山の背にその精種を放った。

Verse 77

एकपद्येन तद्रेतस्तप्तचामीकरप्रभम् । गंगायां च तदा क्षिप्रं कीचकैः परिवेष्टितम्

ひとまたぎのうちに、灼けた黄金のごとく輝くその精種は、たちまちガンガーへ投じられ、そこで葦に取り囲まれた。

Verse 78

षण्मुखं बालकं ज्ञात्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । गर्गेणोक्तास्तदंते वै सुखेन ह्रियतामिति

その童子がシャṇムカ（六面の御子）であると知って、諸天はみな歓喜に満ちた。やがてガルガの告げにより、「安らかに、たやすくお連れせよ」と言われた。

Verse 79

शंभोः पुत्रः प्रसादेन सर्वो भवति शाश्वतः । गंगायाः पुलिने जातः कार्त्तिकेयो महाबलः

シャンブ（Śambhu）の恩寵により、万事は久遠にして吉祥となる。ガンガーの砂の岸辺に、大いなる力をもつカールッティケーヤが誕生した。

Verse 80

उपविष्टोथ गांगेयो ह्यहोरात्रोषितस्तदा । शाखो विशाखोऽतिबलः षण्मुखोऽसौ महाबलः

その時、ガンジスの息子はそこに座り、丸一日一夜を過ごした。その至高の強者、シャーカとヴィシャーカは、六つの顔を持つ力強き主であった。

Verse 81

जातो यदाथ गंगायां षण्मुखः शंकरात्मजः । तदानीमेव गिरिजा संजाता प्रस्नुतस्तनी

シャンカラの息子シャンムカがガンジス川で生まれた時、まさにその瞬間、ギリジャーの胸は溢れ出る乳で満たされた。

Verse 82

शिवं निरीक्ष्य सा प्राह हे शंभो प्रस्नवो महान् । संजातो मे महादेव किमर्थस्तन्निरीक्ष्यताम् । सर्वज्ञोऽपि महादेवो ह्यब्रवीत्तामथाज्ञवत्

シヴァを見つめて彼女は言った。「おおシャンブよ、私の中に大量の乳が湧き上がりました。おおマハーデーヴァよ、これには何の目的があるのでしょうか？ お考えください。」全知であるにもかかわらず、マハーデーヴァはまるで知らないかのように彼女に答えた。

Verse 83

नारदस्तत्र चागत्य प्रोक्तवाञ्जन्म तस्य तत् । शिवाय च शिवायै च पुत्रो जातो हि सुंदरः

その時、ナーラダがそこにやって来て、その誕生を告げた。「シヴァとシヴァー（パールヴァティー）にとって、美しい息子が確かに生まれました。」

Verse 84

तदाकर्ण्य वचो विप्रा हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुः प्रमथाः सर्वे गंधर्वा गीततत्पराः

その言葉を聞いて、賢者たちは喜びに満たされた。すべてのプラマタたちが集まり、ガンダルヴァたちは歌に没頭した。

Verse 85

अनेकाभिः पताकाभिश्चैलपल्लवतोरणैः । तथा विमानैर्बहुभिर्बभौ प्रज्वलितो महान् । पर्वतः पुत्रजननाच्छंकरस्य महात्मनः

数多の旗幟、布と葉で結ばれた飾り門、そして多くの天のヴィマーナにより荘厳され、偉大なる山は燃え立つかのごとく赫々と輝いた――大いなる聖者、寛宏なるシャンカラ（Śaṅkara）の御子の誕生を寿ぐためである。

Verse 86

तदा सर्वे सुरगणा ऋषयः सिद्धचारणाः रक्षोगंधर्वयक्षाश्च अप्सरोगणसेविताः

そのとき、あらゆる神々の群れは、リシたち、シッダとチャーラナ、さらにラークシャサ、ガンダルヴァ、ヤクシャらとともに集い、アプサラスの一団を従えて参集した。

Verse 87

एकपद्येन ते सर्वे सहिताः शंकरेण तु । द्रष्टुं गांगेयमधिकं जग्मुः पुलिनसंस्थितम्

ただ一歩のうちに、彼らは皆、シャンカラ（Śaṅkara）とともに、河岸の砂洲に在す尊きガンガーの御子を拝しに赴いた。

Verse 88

ततो वृषभमारुह्य ययौ गिरिजया सह । अन्यैः समेतो भगवान्सुरैरिंद्रादिभिस्तथा

それより福徳の主は牡牛に乗り、ギリジャーとともに進まれた。さらにインドラをはじめとする諸神も随従した。

Verse 89

तदा शंखाश्च भेर्यश्च नेदुस्तूर्यीण्यनेकशः

そのとき、法螺貝と大太鼓が轟き、さまざまな喇叭や祝祭の楽器が四方に鳴り響いた。

Verse 90

तदानीमेव सर्वेशं वीरभद्रादयो गणाः । अन्वयुः केलिसंरब्धा नानावादित्रवादकाः । वादयन्तश्च वाद्यानि ततानि विततानि च

まさにその時、ヴィーラバドラをはじめとする諸ガナは、戯れの聖なる祝祭に心躍らせ、万有の主に従った。多種の楽器の奏者たちは、歩みつつ、張られ広く響く弦と打楽の音を鳴り渡らせた。

Verse 91

केचिन्नृत्यपरास्तत्र गायकाश्च तथा परे । स्तावकाः स्तूयमानाश्च चक्रुस्ते गुणकीर्तनम्

ある者は舞に心を注ぎ、またある者は歌い手となった。ある者は讃歌を唱え、またある者は讃えられた。かくして彼らはキールタナをなし、御方の徳を称揚した。

Verse 92

एवंविधास्ते सुरसिद्धयक्षा गंधर्वविद्याधरपन्नगा ह्यमी । शिवेन सार्द्धं परिहृष्टचित्ता द्रष्टुं ययुस्तं वरदं च शांकरिम्

かくのごとき者たち—神々、シッダ、ヤクシャ、ガンダルヴァ、ヴィディヤーダラ、そしてナーガ—は、シヴァとともに歓喜に満ちた心で、恩寵を授ける聖なる御子と、さらにシャーンカリーをも拝しに赴いた。

Verse 93

यावत्समीक्षयामासुर्गांगेयं शंकरोपमम् । ददृशुस्ते महत्तेजो व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

シャンカラに似たガンゲーヤを見つめるや、彼らは三界に遍満した大いなる光輝を目の当たりにした。

Verse 94

तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्

彼らはその光に包まれた御子を見た。灼けた黄金のごとく輝き、端正な面差しに麗しき光彩を具え、鼻筋は美しく、眼差しにはやわらかな微笑が宿っていた。

Verse 95

चारुप्रसन्न वदनं तथा सर्वागसुंदरम् । तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गांगेयं प्रथितात्मकम्

麗しく安らかな御顔、四肢ことごとく妙なる美を具えた名高きガンゲーヤを見て、人々は大いなる驚嘆に包まれた。

Verse 96

ववंदिरे तदा बालं कुमारं सूर्यवर्चसम् । प्रमथाश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयस्तथा

そのときプラマタたちとすべてのガナ—ヴィーラバドラら—は、太陽のごとく輝く童子クマーラにひれ伏して礼拝した。

Verse 97

परिवार्योपतस्थुस्ते वामदक्षिणभागतः । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च इंद्रश्चापि सुरैर्वृतः

彼らは御身の左右に集い、侍立して奉仕した。そこにはブラフマーとヴィシュヌもおり、さらに神々に囲まれたインドラもいた。

Verse 98

ऋषयो यक्षगंधर्वाः परिवार्य कुमारकम् । दंडवत्पितिता भूमौ केचिच्च नतकंधराः

仙人たち、ヤクシャ、ガンダルヴァは若きクマーラを取り囲んだ。ある者は大地に五体投地し、ある者はうなだれて謙虚に礼をした。

Verse 99

प्रणेमुः शिरसा चान्ये मत्वा स्वामिनमव्ययम् । अवाद्यंत विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । एवमभ्युदये तस्मिन्नृषयः शांतिमापठम्

またある者は、主が不滅なる御方と悟り、頭を垂れて礼拝した。大いなる祭礼には、さまざまな妙なる楽器が鳴り響いた。かくしてその吉祥の歓喜のただ中で、仙人たちは平安の讃歌を誦した。

Verse 100

एतस्मिन्नंतरे यातः शंकरो गिरिजापतिः । अवतीर्य वृषाच्छीघ्रं पार्वत्या सहसुव्रताः

その間に、ギリジャーの主シャンカラが到来し、聖牛ナンディから素早く降り、尊き誓願を保つパールヴァティーと共にあった。

Verse 101

पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः

そのとき、全世界のただ一人の友は、バヴァーニーと共に至上の歓喜に満ちて我が子を見つめた。蛇のとぐろを飾りとする万有の主は、慈愛にあふれ、歓喜するプラマタたちに囲まれて、みずから光り輝いて現れた。

Verse 102

उपगुह्य गुहं तत्र पार्वती जातसंभ्रमा । प्रस्नुतं पाययामास स्तनं स्नेहपरिप्लुता

そこでパールヴァティーは、やさしい高ぶりに胸を震わせてグハを抱きしめ、母の愛に満ちあふれて、乳の湧き出た胸で彼に乳を含ませた。

Verse 103

तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्

そのとき、喜びに満ちた神々は家族と共に、彼にニラージャナ（アーラティ）を捧げた。すると天空は「勝利あれ！」という大いなる歓呼で満ちわたった。

Verse 104

ऋषयो ब्रह्मगोषेण गीतेनैव च गायकाः । वाद्यैश्च वादकाश्चैव उपतस्थुः कुमारकम्

リシたちはヴェーダの讃嘆の声をもって神なる御子に仕え、歌い手は歌をもって仕え、奏者は楽器と音楽をもってクマーラカに随侍した。

Verse 105

स्वमंकमारेप्य तदा गिरीशः कुमारकं तं प्रभया महाप्रभम् । बभौ भवानीपतिरेव साक्षाच्छ्रिया युतः पुत्रवतां वरिष्ठः

そのときギリーシャ（シヴァ）は、大いなる光輝に満ちたその御子を自らの膝に抱き置かれた。バヴァーニーの主はみずから栄光をあらわに輝かせ、子を授かった者のうち最も勝れたお方として光り給うた。

Verse 106

दंपती तौ तदा तत्र ऐकपद्येन नंदतुः । अभिषिच्यमान ऋषिभिरावृतः सुरसत्तमैः

その場その時、神なる夫婦は一つ心の調和のうちに歓喜した。御子は仙人たちにより灌頂（アビシェーカ）を受け、最勝の神々に囲まれていた。

Verse 107

कुमारः क्रीडयामास उत्संगे शंकरस्य च । कंठे स्थितं वासुकिं च पाणिभ्यां समपीडयत्

童子クマーラはシャンカラの膝で戯れ、主の御首に憩うヴァースキを小さな両手でぎゅっと握りしめた。

Verse 108

मुखं प्रपीडयित्वाऽसौ पाणीनगणयत्तदा । एकं त्रीणिदशाष्टौ च विपरीतक्रमेण च

幼子の戯れに口をきゅっと押さえ、ついで指を折って「一、三、十、八」と数え、さらに逆順にも数えた。

Verse 109

प्रहस्य भगवाञ्छंभुरुवाच गिरिजां तदा

そのとき、福徳具足の主シャンブは微笑み、ギリジャー（パールヴァティー）に語りかけた。

Verse 110

मंदस्मितेन च तदा भगवान्महेशः प्राप्तो मुदंच परमां गिरिजासमेतः । प्रेम्णा सगद्गदगिरा जगदेकबंधुर्नोवाच किंचन तदा भुवनैकभर्ता

そのとき、柔らかな微笑みをたたえ、ギリジャーを伴われた福徳の主マヘーシャは、無上の歓喜に到達された。だが、世の唯一の縁者にして宇宙の唯一の主たる御方は、愛により声を震わせながらも、その瞬間には何ひとつ語られなかった。