Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 45
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

Transliteration

krodho hi mama baṃdhuśca mahābalaparakramaḥ | ubhābhyāṃ drāvitaṃ viśvaṃ jaṃgamājaṃgamaṃ mahat | brahmādistaṃbaparyaṃtaṃ plāvitaṃ sacarācaram

Translation

「憤怒はまことに我が縁者、力と武威において大いなる者。われら二つの力により、動くものも動かぬものも含む広大な宇宙は騒乱に沈んだ。梵天ブラフマーより最も小さき草の葉に至るまで、有情無情の一切世界は押し流され、覆われた。」

Word by Word
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
ममmy/of me
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
बन्धुःkinsman/ally
बन्धुः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
महाबलपरक्रमःof great strength and prowess
महाबलपरक्रमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः) ‘महद् बलं यस्य पराक्रमः’
उभाभ्याम्by both (of them)
उभाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), द्विवचन; सर्वनाम
द्रावितम्driven away/put to flight
द्रावितम्:
Karma (Object affected/कर्म)
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ
विश्वम्the world
विश्वम्:
Karma (Patient/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जङ्गम-अजङ्गमम्moving and unmoving
जङ्गम-अजङ्गमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजङ्गम (प्रातिपदिक) + अजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व-समास (इतरेतर)
महत्great/immense
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ब्रह्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तम्from Brahmā onward up to the end (to a stump/pillar)
ब्रह्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तम्:
Adverbial (Extent/परिमाण-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + स्तम्ब (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘ब्रह्मादेः आरभ्य स्तम्बपर्यन्तम्’ (from Brahmā etc. up to a clump/pillar)
प्लावितम्flooded/overwhelmed
प्लावितम्:
Karma (Result state/कर्म)
TypeVerb
Rootप्लु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सचराचरम्with all moving and unmoving beings
सचराचरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व-समास (चर + अचर) उपपद ‘स-’ सहित
Speaker

Guru or the same quoted speaker continuing (contextual continuation from prior verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: A personified force speaks of wrath as a mighty ally; the cosmos—gods, beings, and even grass—appears as if flooded/overrun by turbulent energy, set against a stark Himalayan backdrop.

Characters & Entities
K
Krodha (Wrath, personified)
B
Brahmā

FAQs

It warns that anger, when allied with power, can shake the entire moral and cosmic order; restraint (dama) is implied as a dharmic necessity.

No tirtha is named in this verse; it functions as a moral-cosmic backdrop within the Kedārakhaṇḍa narrative.

None.

←Previous Verse
Next Verse→