Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या समग्रं सुकृतं भवेत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन समानेयो वृषध्वजः

Transliteration

yasya smṛtyā ca nāmoktyā samagraṃ sukṛtaṃ bhavet | tasmātsarvaprayatnena samāneyo vṛṣadhvajaḥ

Translation

ただ想念し御名を唱えるだけで、あらゆる功徳は円満となる。ゆえに、あらん限りの力を尽くして、牛を旗印とするヴリシャドヴァジャ（シヴァ）をここへ招き奉れ。

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्ध (whose)

• स्मृत्या: by remembrance
• स्मृत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by remembrance)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• नामोक्त्या: by utterance of (his) name
• नामोक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामोक्ति (प्रातिपदिक; नामन्+उक्ति)
• Form: तत्पुरुष-समास (नाम्नः उक्तिः); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by uttering the name)

• समग्रम्: complete; entire
• समग्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: समग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सुकृतम्’ इत्यस्य विशेषणम् (entire/complete)

• सुकृतम्: merit; good deed
• सुकृतम्: Kartr (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (भवेत्) ‘merit/good deed’

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would become’

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (हेतौ), ‘therefore’

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वः प्रयत्नः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (with all effort)

• समानेयः: is to be brought
• समानेयः: Karya (Obligation/कार्य)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+नी (धातु) + यत्/अनीय-प्रत्यय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (अनीय/यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयम् ‘to be brought’

• वृषध्वजः: Vṛṣadhvaja (Śiva, whose banner is the bull)
• वृषध्वजः: Kartr (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृषध्वज (प्रातिपदिक; वृष + ध्वज)
• Form: बहुव्रीहि-समास (यस्य ध्वजः वृषः सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विषयः (Śiva epithet)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotional tableau: devotees or devas emphasize that mere remembrance and naming of Vṛṣadhvaja completes all merit; they prepare to welcome Śiva—bull-banner, trident, serene yogic aura.

Characters & Entities

• Śiva
• Vṛṣadhvaja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance and name-uttering of Śiva are presented as sufficient to make one’s merit whole and spiritually effective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra sacred region (Kedārakhaṇḍa) is the setting, emphasizing Śiva’s presence and invocation in the Kedāra-kṣetra milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prescriptive call to invite/invoke Śiva (Vṛṣadhvaja) with full effort—implying formal āvāhana for a rite such as a yajña.